Liselerin enkazı

Mezun olduğum Erzincan Lisesi'ni düşünüyorum. Altı Fen sınıfını. Zaten bir fen bir edebiyat şubesi vardı. Tecelli budur işte: Feni bitirdik edebiyatçı olduk.

Bitirme sınavlarını hem yazılı hem sözlü yapıyor, yazılıyı veremiyeni sözlüye almıyorlardı. Tek dersten bile kalsan, Eylül imtihanlarında bu tek dersi veremezsen bir yıl geziyor, ancak Haziran'da yeniden sınava girebiliyordun. Tek dersi veremeyip liseyi terkeden çok kişi vardı.

Lakin bizim 35 kişilik sınıfımız maşallah çakı gibiydi. O yıl yapılan ve en zor sınav diye bilinen Avrupa imtihanlarını on iki kişi kazanmıştı. Bu arkadaşlardan bir kısmı gerçekten Avrupa'da tahsil gördü. Geride kalanlar başta Tıp, Siyasal ve İTÜ olmak üzere önemli üniversitelere girdiler.

Ben ve benim gibi arka sıralarda oturan futbolcu takımı dahi boşta kalmadı, edebiyat fakültelerini kazandı.

Uzaklarda, karlı dağların ardında, o yılların küçük bir taşra şehrinin lisesi böyle başarılara imza atıyordu.

Aynı lise daha sonraki yıllarda çıtayı daha da yükseltti. Yanlış hatırlamıyorsam 1968-72 yılları arasında yapılan Türkiye Liselerarası Bilgi Yarışması'nda iki birincilik, bir ikincilik kazandı.

Dile kolay ülkenin metropollerinde şunca yıllık tarihi olan, her türlü imkâna sahip öğrencilerin okudukları liseleri geride bırakmışlardı.

Ve birkaç yıl üst üste dereceye girerek bu başarının tesadüf olmadığını da isbat etmişlerdi.

Aynı lise aynı dönemde sadece bilgi alanında değil, sporda da başarı göstermiş, Türkiye Liselararası Futbol Şampiyonu olarak (1973) ülkemizi Fransa'da temsil etmişti.

Şimdilerde bilmiyorum Erzincan Lisesi bu kalitede bir eğitim verebiliyor mu?

ÖSYM'nin Ortaöğretim Kurumlarına Göre 2000 ÖSS Sonuçları Raporu hayli karanlık bir tablo sergiliyor.

Buna göre 5.863 lisenin son sınıf düzeyindeki 468 bin 306 öğrencisi sınava girmiş. Lise son sınıf öğrencilerinin ÖSS başarısı % 22.6 olarak belirlenmiş. Genel liseler grubu % 26.1; meslek liseleri ise % 16.6 başarı gösterebilmiş.

Açık öğretim programları dahil üniversiteye öğrenci gönderemeyen lise sayısı 366. Buna şu acı rakamı da ekleyelim. 581 lisenin birincisi açıkta kalmış.

523 liseden yalnız bir öğrenci, 479 liseden sadece iki öğrenci üniversiteye girebilmiş.

Bu tablo deneme tahtasına dönmüş olan orta öğrenimin artık bir enkaz haline geldiğini gösteriyor. Nasıl göstermesin; sınıfta kalma kalkmış. Çalışanla çalışmayan arasında bir fark kalmamış. Üniversiteye hazırlık kursları bir ikinci ve paralı öğretim olarak sistemdeki sarsılmaz yerini almış. Öyle almış ki, bu kurslara katılmayanların üniversiteye girmeleri neredeyse imkânsız hale gelmiş. Özel liselere devam etme imkânı olanlar buralardan her hâl ü kârda mezun olup, üniversiteyi kazanamasalar bile yine para gücü ile bu defa özel üniversitelerde okuyorlar.

Okuyorlar da ne oluyor sanki.

Bir arpa boyu yol mu gidiyoruz.

Heyhat!..