Birleşmiş Milletler (BM) genel sekreteri Kofi Annan'ın adını taşıyan yeni bir planın başarı şansı var mıdır dersiniz? Hem de 'Annan Planı' adını taşıyan bir başka planın başarısızlığı sizi de derinden etkilemişse... Kıbrıs'ta planının hayata geçirilmemesini sadece izlemekle yetinen bir BM genel sekreterinin çok daha kapsamlı bir planı devreye sokması başarıyı garantilemiyor. Oysa, bu yeni planın başarısızlığı dünyamız için tam bir felâket anlamı da taşıyabilir...

Yeni plana bizim gazeteler 'uygarlıklar ittifakı' adını verdiler. BM destekli planın iki ana unsuru var: İspanya ve Türkiye... Türkiye'nin varlığı ana gövdeyi oluşturan İspanya tarafından istenmiş... 'Plan' dediğimiz, aslında, İspanya'yı vuran terör sonrasında Başbakan Jose Luis Rodriguez Zapatero tarafından başlatılmış bir 'proje'. Zapatero, "Biz bu işi Türkiye Başbakanı Tayyip Erdoğan'la birlikte başarıya ulaştırırız" demiş... Projenin, dinler arasında kin ve nefreti körükleyen çarpık bir ilişki yerine anlayış ve hoşgörü üzerine oturan olumlu bir ilişki kurulmasını amaçladığını yine gazete haberlerinden öğreniyoruz.

Her bakımdan sorunlu, ancak iyi niyetli bir proje bu. En ciddi sorun 11 Eylül eylemleri ardından düşünülmüş olması; o eylemleri planlayanlar yalnızca siyasî bir mesajla yetinmeyi amaçlamıyorlardı, elde etmeyi hesapladıkları hedeflerden biri de dünyayı din temelinde bölmekti. 11 Eylül'den sonra meydana gelen onunla irtibatlı bütün eylemler bu açıdan değerlendirildiğinde aynı hedefe hizmetin amaçlandığı daha açık görülüyor. Eylemler bir tereddüdün romanıdır neredeyse; çatışmacı tavır yerini ne zaman hoşgörüye bırakacak gibi olsa, nerede bu gerçekleşmeye yüz tutsa, o zaman ve o yeri vurdu terör...

İyi niyeti de buradan belli zaten: Başını çekmesi öngörülen İspanya ve Türkiye, bir yönüyle 'küresel' de olan teröre muhatap edilmiş iki ülke; hoşgörü ve işbirliği arayışına bu iki ülkenin önderlik yapacak olması, onunla amaçlanan hedefe bir tür meydan okuma sayılabilir.

İspanya ve Türkiye'nin 'uygarlıklar ittifakı' amaçlı bir projede önderlik yapıyor olması 'tarihî' bakımdan da önemli bir anlam taşıyor. İspanya 'uygarlıklar' diye birden fazla olduğu ifade edilen cepheleşmede birinci cephenin temsilciliğini yapabilecek özellikler taşıyan bir ülke; dün için de, bugün için de... Türkiye de, bugün o noktadan hayli uzakta duruyor olsa da tarihî açıdan temsilî özellikle taşıyor... Geçmişte 'din üzerinde baskı' denildiğinde ilk akla gelen ülkeydi İspanya, Osmanlı İmparatorluğu ise onun tam tersiydi; bugünkü İspanya ile bugünkü Türkiye dinlere hoşgörü temelinde anlaşabilseler, bundan ciddi bir ittifak çıkabilir gerçekten...

Bugün uluslararası arenada başarılması gereken, projenin sorunlu taraflarının farkında olarak daha çok iyi niyet yönünde yoğunlaşmaktır...

İspanya kendisine 'partner' olarak seçmiş, BM genel sekreteri Annan da benimsemiş ama, Türkiye kendisinden beklenen görevi yerine getirebilecek durumda mı bugün? Soru bu.

Bu sorunun içinde barındırdığı kuşku, Türkiye'nin gelenekler ve halk yapısı olarak hoşgörü ve anlayış fikrine uzak olmasından kaynaklanmıyor; tam tersine, bu topraklar tarihte bir 'hoşgörü beldesi' olmasını bildi, başka inançlara 'anlayış' hiç esirgenmedi insanları tarafından... Sorun Türkiye'den ve insanlarından kaynaklanmıyor; Sorun, 'bugünkü' Türkiye'ye egemen olan anlayışta...

Türkiye böyle bir projede en belirleyici görevi üstlenebilecek bir ülke; varlığı aynı uygarlık çevreninden başka ülkeler için de dikkate alınması gereken bir anlam taşıyacak tek ülke hatta... Ancak, o görevi yerine getirebilmesi, kendisini o görev için yeniden tanımlayabilmesiyle yakından irtibatlı... Daha demokrat, daha özgür, daha geçmişiyle barışık ve dışlayıcı olmayan kapsayıcı bir lâiklik anlayışına sahip bir ülke olabilirse Türkiye, terörle didişmek zorundaki bir dünyada, 'uygarlıklar ittifakı' projesinin tek başına bile yürütücüsü haline gelebilir...

Görüyorsunuz, yeni planın tek sorunu BM genel sekreterinin adını taşıması değil.

FEHMİ KORU

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan