Abdullah Muradoğlu
Bakü- 1944 yılında Sovyet Rusya'nın diktatör lideri Stalin tarafından Gürcistan'dan yük vagonlarına doldurularak Orta Asya içlerine sürgün edilen Ahıskalılar 64 yıl sonra ilk kez Bakü'de buluştu. Başta Azerbaycan ve Türkiye olmak üzere Rusya, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan ve Ukrayna'da yaşayan Ahıska Türklerinin "Vatana Dönüş" için önemli bir adım olarak nitelendirdikleri I. Uluslararası Ahıska Türkleri Kurultayı Bakü'de yapıldı. Kurultaya Ahıska Türk Dernekleri Federasyonu'na bağlı derneklerin yanısıra Bakü Ahıska Vatan Cemiyeti, Kazakistan ve Kırgızistan Ahıska Türkleri Cemiyetleri katıldı. Kurultayda Türkiye'den 16 milletvekili de yer aldı.

Başbakan Erdoğan'a büyük ilgi

1944 yılında Gürcü asıllı Sovyet lideri Stalin'in talimatıyla Gürcistan'dan sürgün edilen Ahıska Türkleri Bakü'de yapılan kurultayda 'eve dönüşü' tartıştılar. 500 bin Ahıskalı'yı yakından ilgilendiren kurultayda Azerbaycan üst düzey yöneticileri ve Türkiye'den gelen parlamenterler de konuştular. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın yanısıra MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve DYP Genel Başkanı Mehmet Ağar ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de kurultaya destek mesajları gönderdi. Erdoğan'ın mesajının okunması sırasında kurultaya katılanlar coşkuyla alkışladılar. Erdoğan mesajında vatanlarına geri dönemeyen Ahıska Türklerinin uluslararası kurultay düzenlemelerinden memnunluk duyduğunu ifade etti. Erdoğan mesajında, "Bu girişimin Ahıska Türklerinin birbirlerinden ayrı geçirdikleri döneme son vermek için yapılan çalışmalara yeni ivme kazandıracağına inanıyorum" dedi.

TBMM Başkanvekili'nden açık destek

TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut, Ahıskalılar Vakfı Başkanı Mehmet Oğuz ve Ahıska Türk Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Veysel Kılıç, Devlet eski Bakanı Abdulhaluk Çay birer konuşma yaptılar. Türkiye'nin Ahıska Türkleri için elinden geleni yapacağını belirten TBMM Başkan Vekili Sadık Yakut, vatansız bırakılan Ahıskalıların kimliklerini koruma mücadelesi içinde olduklarını vurguladı. Ahıska Türkleri'ni anlatan sinevizyon gösterisi sırasında milletvekilleri gözyaşlarına hakim olamadılar. Kurultaya milletvekilleri Agah Kafkas, Ayhan Zeynep Tekin, Fikret Badazlı, Mevlüt Akgün, Kenan Altun, Ensar Öğüt, Mehmet Daniş, Burhan Kılıç, Atila Emek, Osman Özcan, Şerif Birinç, Selami Yiğit ve Metin Kaşıkçıoğlu, Devlet eski Bakanı Abdülhaluk Çay, eski milletvekili Cevdet Akçalı, Türkiye'nin Bakü Büyükelçisi A. Ünal Çeviköz ve Türkiye'nin Bakü Kültür Ataşesi Fethi Gedikli de yer aldı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Danışmanı Hidayet Oruçoğlu, Başbakan Yardımcısı Ali İhsanov da kurultayda konuştular.

İnsanlık ayıbı sona ermeli

Yeni Şafak'a konuşan milletvekilleri Agah Kafkas, Metin Kaşıkoğlu ve Mevlüt Akgün, Ahıska Türklerinin yaşadıkları dramın son bulması için her desteği vereceklerini söylediler. Kafkas, sorunun bir insanlık ayıbı olduğuna dikkat çekerek, "Bu ayıp en kısa zamanda sona ermelidir" dedi. Kafkas, Ahıska Türkleri'nin Stalin tarafından büyük bir zulme uğratıldığını belirterek, "Ahıskalılara reva görülen zulüm tarihe kaydedilmiştir. Umarım ki bu sorun bir an önce çözülür, Ahıskalılar hak ettikleri özgürlüğe kavuşurlar" dedi. Düzce Milletvekili Metin Kaşıkoğlu ise, "Bu kurultay Ahıskalıların anavatanlarına dönüşleri için verdikleri mücadeleye katkı sağlarsa bundan büyük mutluluk duyarım. Biz de TBMM platformunda üzerimize düşen görevi çekinmeden yerine getireceğiz. Ahıskalılar hakkında kulaktan dolma birşeyler biliyorduk. Bu derece çile çektiklerini bilmiyorduk, göz pınarlarımıza hakim olamadık" dedi. Karaman Milletvekili Mevlüt Akgün de 1998'de Türki Cumhuriyetlere yaptığı gezi sırasında Ahıska Türkleriyle karşılaştığını söyledi. Akgün, "Özbekistan ve Kazakistanda çok iyi Türkçe konuşan insanlarla karşılaştım, şaşırdım. Türkiye'den sandım, kim bunlar diye sorunca, Ahıskalılar dediler. 60 yıl önce yurtlarından Orta Asya içlerine sürgün edildiklerini böyle öğrendim. Milletvekili olduktan sonra ilgim devam etti. Ahıska dernekleri ile yakın temasımız oldu. Onların sorunlarının TBMM'de takipçisi oldum" dedi. "Başbakanımız, bakanlarımız gereken duyarlılığı gösteriyorlar. Bu sorun bilinmiyordu. Ahıska ile Alaska'yı birbirine karıştıranlar vardı" diyen Akgün, "Türkiye olarak Avrupa Konseyi'nde sorunun takipçisi olacağız. Gürcistan, Konsey'e taahhütte bulundu, Ahıskalıların yurtlarına dönebilmeleri için 11 yıllık bir süre istediler. Türkiye olarak ikili görüşmelerde adil bir çözüm için Gürcistan'a yardımcı olacağımızı söyledik. Bu mesele mutlaka çözülecek" şeklinde konuştu.

Heyete coşkulu karşılama

3 Temmuz günü Azerbaycan'daki Ahıska Türklerinin Sadrabat, Ahmetabat ve Saatli yörelerinde kurduğu köylere geziler düzenlendi. Her köyde davul zurna eşliğinde, Azerbaycan ve Türkiye bayraklarıyla karşılanan heyet gözyaşlarına hakim olamadı. 84 yıl sonra yıl sonra ilk kez Türkiye'deki soydaşlarıyla karşılaşan Ahıskalılar Türk heyetine duygulu anlar yaşattılar. Milletvekilleri Türkiye Türkçesi'yle konuşan Ahıskalılarla karşılaşmış olmaktan büyük bir mutluluk duyduklarını ifade ettiler. Azerbaycan ve Türkiye heyetleri adına yapılan konuşmalar sırasında Ahıskalılar da gözyaşlarını tutamadılar. Türk milletvekilleri Ahıska köylerinde yaptıkları konuşmalarda Ahıskalıların sonuna kadar yanlarında olacaklarını vurguladılar. Türkiye'nin Avrupa Konseyi'nde Ahıska sorununu her zaman gündeme getirdiğini belirten parlamanterler, Gürcistan'ın Ahıska sorununa adil bir çözüm getirmediği sürece Avrupa Konseyi üyeliğine onay vermeyeceklerini söylediler. Gürcistan'ın Avrupa Konseyi'ne Ahıskalıların yurtlarına dönüşleri için taahhütname verdiğini belirten milletvekilleri, Gürcistan'ın 11 yıl içinde bu sorunu çözeceğini ifade ettiğini, Türkiye'nin de bu taahhüdün gerçekleşmesi için her platformda takipçisi olacağını vurguladılar.

Eve dönüş için atılacak adımlar

Ahıska Türklerinin Ahıska'ya dönebilmeleri Avrupa Konseyi, AGİT, Karadeniz İşbirliği Örgütü, Avrupa Parlamentosu ve BM nezdinde girişimler başlatılmalıdır. Ahıskalıların yaşadıkları insan hakları ihlallerinin sona erdirilmesi için Uluslararası Af Örgütü, Helsinki Gözleme Teşkilatı ve İsviçre Uluslararası Hukukçular Derneği nezdinde bilgilendirme ve destek arayışları sürdürülmeli.

Ahıskalıların dönüş hakları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'yle yükümlenmiştir. Gürcistan, Ahıskalıların dönüşü için taahhüt ettiği kanunu bir an önce çıkarmalı. Gürcistan'ın yükümlülüğünü yerine getirmesi için başta Türkiye ve Azerbaycan olmak üzere Avrupa Konseyi üyesi ülkeler nezdinde girişimde bulunulmalıdır.

Dönüş kanunu çıkarsa, hiçbir Ahıskalı göçe zorlanmamalı, dileyenlerin bulundukları ülkelerde veya başka ülkelere göç etmek isteyenlerin gittikleri ülkelerde, sosyal ve ekonomik şartları iyileştirilmelidir. Ahıskalıların seslerinin duyulması için basın desteğine ihtiyaç var. Bu çerçevede Ahıska Haber Ajansı oluşturulmalı.

Diasporada yaşayan Ahıskalıların sosyal, ekonomik, kültürel ve eğitsel sorunlarının çözümü için ilgili ülkeler nezdinde girişimler yapılmalı. Rusya'nın Krasnador yöresinde Ahıskalılar, kimlik verilmediği için başka ülkelere seyahat etme haklarından mahrum bırakıldılar. Krasnador'da ayrıca Ahıskalılara çalışma izni de verilmiyor. Bu sorunların çözümü için ilgili devlet ve uluslararası kuruluşlar ve dünya kamuoyu nezdinde girişimler başlatılmalı.