KARADENİZ'İN KIBRIS'I

SİVASTOPOL 1944 sürgününden 1952'ye kadar sahipsiz kaldı. SSCB sonunda Ukrayna'ya verdi. Ancak bölgede Ruslar hala etkili. Sivastopol ise konumu itibariyle daha da ilgi görüyor. Bölgeye çok da turist geliyor.

Necmettin Yalta bir depremzede. Gölcük'te herşeyini kaybetmiş. Yerle birlikte onun da dünyası sarsılmış. Aslen Tatar. Geçen yıl Kırım'a gelmiş. İmkanlarını zorlamış. Ayçiçeği yağı üretimine karar vermiş. Tatarlar Sımıçka Maslo diyorlar. Çok da kullanılıyor ve üretilmiyor. Sınavını başarı ile vermiş bir yıl içinde. Şimdi hem kazancından, hem hizmetinden, hem de soydaşlarıyla mutlu.

Başka örnekler de artmaya mütemayil.

Yeterki küçük müteşebbisi yüreklendirecek liderler olsun.

Ruslarla Ukraynalıların arası limoni.

Bu televizyon programlarına kadar yansıyor.

İşte bir tanesi. Televizyonda bir Ukran'a programcı soruyor:

-Hayatta en çok istediğin üç şey nedir?

-İsveç-Çin Savaşının çıkması.

-İkincisi

-İsveçlilerin galip gelmesi.

Ruslar Ukranlara "hohol", Ukranlar da Ruslara "moskol" diyor.

-Peki sonuncusu?

-Bu defa Kitay'ın (Çin'in) galip gelmesini istiyorum.

Spiker şaşırıyor. Nedenini soruyor Ukran'a:

-Bu savaş sürsün gitsin. Çin İsveç'e giderken, İsveç Çin'e saldırırken hep Rus topraklarından geçecek. O tarım alanları perişan olsun da ondan. Bir daha hiç bir şey ekilmesin.

Seyirciler kahkahalara boğuluyor bu olmayacak temenni karşısında.

49 HANA EV SAHİPLİĞİ

Hansarayı Topkapı'nın bir mini benzeri.

Kırım Hanlığı'nın merkezi hükümeti.

Müdür Servet Ebubekir gezdiriyor. İri kıyım bir Tatar. Gözyaşı çeşmesini, Bahçesaray'da doğması dolayısıyla SSCB zamanında ismi değiştirilmeyen bu kent adına heykeli dikilen Puşkin büstünü, haremi, salonları, Türk Süsleme sanatlarının güzel örneklerini gösteriyor. Bahçesinde soluklandırıyor bizleri. Daha da organize olmuş Han Sarayı. İyi bir gelişme. Hükümet yardım etmiyormuş. Gelen ziyaretçilerin bilet parasıyla ayakta durmaya çalışıyor bu tarihi yapı. Çok da kaynağa ihtiyacı var.

-Gelen turistler en çok neyi öğrenmek istiyor?

-Haremi

-Sonra?

-Müslümanlığı. Ama Haremi anlayınca islam dinini soruyorlar.

-Suudi Arabistan haritası bunun için mi asılı?

-Elbette... İslâmın nereden ve nasıl doğduğunu anlatarak işe başlıyorum. Müslüman turistler için sorun yok. Ancak batılılar öyle değil. Hatta Ruslar için de. Anlatınca dikkatle izliyorlar.

Kırım ile ilgili yayınlar da sergileniyor.

Günsel, Ocak, Merhaba, Kesavet, The Criman Review ve bugün için yokluğu belli olan Emel dergisi.

49 Kırım hanı yönetmiş Kırım'ı. Bunlardan 19'unun kabri Hansaray'da. Fakat tümü de ilgiye, bakıma muhtaç.

TAŞKENT'E VEDA

Sürücümüz Dilaver Abdurrahmanov da Özbekistan'dan göç etmiş. Oğlu da aynı meslekten. Görevleri turist gezdirmek. Taşkent'te de aynı görevi yapıyor ve iyi kazanıyorlarmış. Ama göç başlayınca vatan hasreti ağır basmış. Otobüs ve minibüsünü bir TIR'a yükleyince soluğu Kırım'da almış. Torunu Akmescid'de doğmuş. Yani dedeliği burada tatmış.

-Kırım'a çok turist geliyor. Her geçen gün de artıyor. İstikbali büyük Kırım'ın. Yeter ki kıymetini bilelim. Vatan bir başka.

Panorama ihtişamı

Panorama silindir şeklinde önemli bir yapı. Nedir peki bu binanın özelliği? Mihmandırımızın bilgisi ve aktardığı şöyle:

-1905 yılında açıldı. 2 Cihan Savaşı sırasında hasar gördü. Kurucusu Fransız Frans Ruso. Kendisini hep Rus gibi hissetti. 200 eser ile Kırım Savaşını resmetti. Ancak savaştan bugün için 86'sı elimizde kaldı.

Siz hiç Belçika'ya gittiniz mi? Gittiyseniz Vater Loo'ya uğrayıp köyü ve müzeyi gezdiniz mi? Burada Napolyon'un Belçikalılara yenilmesi resimlerle anlatılıyor. Ancak sahici gibi geliyor size. O savaşı aynen yaşıyorsunuz.

Panorama da böyle. Kırım Savaşı anlatılmış. Müttefikler Rusya'ya karşı Osmanlı'nın yanında. Kule'nin ön duvarı bu savaş resimleriyle donanmış. Uzunluğu 115 metre, yüksekliği 14, derinliği ise 12 metre. Burada Kırım Savaşı'nı yaşıyorsunuz.

Ancak Fransa-Rusya Savaşı bölümünü. Osmanlılar yok. Arka planda kalmış. Fakat bir sanat harikası. O günkü savaş aynen canlı gibi yansıtılmış. İlginç bir not Balatlova Kilisesi Savaş Rahibi yetiştiriyor. Resimde bunlar yansıtılmış. Amiral Nahimof'un yönetimi de.