Eylül 2002 tarihinde yapılan denetim sonucu 12 Kasım 2002 tarihinde kabul edilen Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun hazırladığı TRT Raporu'nda kurumun tam bir 'çiftlik' olduğu ortaya kondu. İlginç verilerin yer aldığı raporda, görevleri arasında TRT'nin kurumsal imajı için içerik ve plan hazırlamak da olan Değişim Ofisi'nin Pittard Sullivan firması ile 2 milyon 850 bin dolar net, artı olası giderler bedelle sözleşme imzaladığı belirtildi. Raporda ayrıca TRT'nin gazetelere verdiği reklamlara da 2 milyon 596 bin 853 dolar 25 sent ödeme yaptığı belirtildi. Değişim Ofisi'nin yaptığı harcamaların 6 milyon doların üstünde olduğu ortaya çıktı.

TRT logosu Pittard Sullivan'dan

Rapora göre, Pittard Sullivan firması tahsil ettiği 2 milyon 821 dolar karşılığı TRT'ye "kurum kimliğinin yeniden oluşturulması ve bunun kamuoyuna tanıtılması için stratejik çalışma, tasarım ve üretim" aşamalarından oluşan bir proje gerçekleştirdi. Pittard Sullivan firması TRT ile yaptığı sözleşme kapsamında; stratejik hizmetler, yaratıcı platformun oluşturulması ve iş başı eğitim konularında danışmanlık hizmetleri vermiş, logo tasarımı ve üretimi, özgün müzik, kanal kimlik jenerikleri, program tanıtımları, logo animasyonları, reklam jenerikleri, haber paketi, kurumsal kimlik tanıtımı ve TRT Web Sitesi konularında ürünler hazırlayarak kuruma teslim etti.

Değişim Ofisi'nin çalışmaları sadece Pittard Sullivan firmasına "kurumsal imaj" oluşturmakla bitmiyor. Pittard Sullivan'ın önerileri doğrultusunda "kurumsal kimliğin ve kanal kimliklerini tanıtan gazete reklamları" için TRT Yönetim Kurulu'ndan 4 milyon dolar harcama yetkisi alınarak, Ekim 2000 ile Mayıs 2001 tarihleri arasında (7-8 aylık bir dönemde) 2 milyon 596 bin 853 dolar 25 sentlik bir harcamanın yanı sıra bilboardlarda yeralan afişler için de 521 bin 261 dolar tutarında bir harcama gerçekleştirildi.

Sekizinci 5 Yıllık Plan çerçevesinde TRT'nin yeniden yapılandırılacağı, sağlıklı bir mali yapıya kavuşturulacağı, yayın içeriğinin zenginleştirilmesi için hukuki düzenlemenin yapılacağı ifadelerinin yer alması üzerine harekete geçen TRT, "TRT Kurumu Danışma Kurulları Yönetmeliği"ne bir madde ilave ederek Değişim Ofisi'ni oluşturdu. Yönetmelikte Değişim Ofisi'nin amaçları şöyle belirtildi:

Organizasyonel yapının geliştirilmesi ve üretim süreçlerinin yeniden tanımlanması,

Mevcut yönetmeliklerin, üretim süreçlerine göre yeniden düzenlenmesi,

Maliyet muhasebesi ve yönetim bilgi sisteminin yeniden kurulması,

Kanal kimliklerinin belirlenmesi ve program seçimi ile yayın akış düzenlemelerine yönelik kısa ve uzun vadeli planların hazırlanması,

Dışa dönük pazar araştırmalarına dayalı program yapım yöntemlerinin geliştirilmesi ve uygulanması,

Kamu ile iletişim ve kurumsal imaj için içerik ve planların hazırlanması,

Kısa ve uzun vadeli tanıtım planlarının hazırlanması ve uygulanması."

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun Eylül 2002 tarihinde yaptığı denetim sonucu Pittard Sullivan firmasına yapılan "kurumsal imaj" ödemeleri söz konusu yönetmeliğe yapılan ilave madde kapsamında gerçekleştirildi. Yönetmeliğe yapılan söz konusu ilave madde bir başka firmayı daha TRT ile masaya oturttu: McKinsey&Company. McKinsey&Company ile bir sözleşme imzalayan TRT, söz konusu firmadan "danışmanlık hizmeti" aldı.

"Danışmanlık Hizmeti" için McKinsey&Company ile 660 bin dolarlık bir sözleşme imzalandı. 4 ayda raporunu hazırlayan McKinsey&Company firmasının önerileri TRT Yönetim Kurulu tarafından kabul edildi ve yeniden yapılan-manın organizasyonu için şu yapı kabul edildi:

Tepede Yönetim Kurulu, Yönetim Kurulu'nun hemen altında TRT Genel Müdürü, TRT Genel Müdürü'ne bağlı olarak danışma ve denetimi yapacak Kurumsal Merkez, kanal yönetimine bakacak Genel Müdür Yardımcısı, yapıma bakacak Genel Müdür Yardımcısı, prodük-siyon kaynaklarına bakacak Genel Müdür Yardımcısı, Haber Koordinatörlüğü ve idari mali işlere bakacak Genel Müdür Yardımcısı.

"Personeli azaltın"

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Raporu'na göre, McKinsey&Company firmasının TRT'ye önerilerinin arasında personel azaltımı da var. McKinsey&Company'nin diğer önerileri şunlar:

TRT'nin bugün sahip olduğu operasyonel merkez yapısının değiştirilerek, strateji ve politika üreten, uygulayan kurumsal merkeze bırakması,

TRT'nin personel azaltılması dahil olmak üzere küçültülerek, yönetilebilir boyutlara getirilmesi, bölge teşkilatlarının kaldırılması, sosyal hizmetlerin özelleştirilmesi, sanatçıların (müzik, saz, söz) Kültür Bakanlığı'na devredilmesi,

TRT'nin sadece bir tek alana odaklanan iş birimlerinden oluşturulması,

Maliyet muhasebesi ve yönetim bilgi sisteminin kurulması,

Birimlerin pazar ekonomisi kurallarını uygulayarak, hizmet anlayışına dayalı hizmet anlaşmaları ile birbirine bağlanması,

Kanal yönetimi hariç olmak üzere oluşan birimlerin zaman içerisinde şirketleştirilmesi,

Radyo 1'in şu an çok geniş ve çeşitli olan yapısının bırakılarak dinleyici odaklı hale getirilmesi, TRT-FM ve Radyo 3'ün mevcut yapısını koruması,

Televizyon yayıncılığında kanal kimliklerinin açık hale getirilerek; TRT 1'in TRT kanal imajını veren, ticari kanallarla seviyeli bir rekabet içerisinde olan, genel, geniş izleyici kitlesi olan bir kanal haline getirilmesi, TRT 2/TRT GAP kanallarının kamu televizyonu olmanın yüklediği kültürel, eğitsel ve bölgesel sorumlulukların yüklendiği kanal olması, TRT 3/TRT MECLİS, TRT 4, TRT AVRASYA-INT kanallarının ise bugünkü zorunluluklar ortadan kalkana kadar pasif ve odaklanmış olarak yö-netilmesi, giderlerinin kısıtlanması ve daha sonra satış veya kiralama yöntemiyle özelleştirilmesi."

Gazi Üniversitesi'nden danışmanlar

Değişim Ofisi'nin faaliyetleri doğrultusunda yapılan harcamalar sadece bunlar değil. Değişim Ofisi'nin faaliyetleri kapsamında 1999 yılı fiyatlarıyla genel müdür oluru ile 17 milyar 700 milyon liraya ve 205 bin dolara 2 ayrı kamuoyu araştırması yaptırdı, ayrıca Gazi Üniversitesi öğretim üyelerinden bir grupla da 48 bin 500 dolara bir sözleşme imzalandı.

Öğretim üyeleriyle yapılan sözleşmenin kapsamında TRT'de "uygulanacak muhasebe ilke ve politikaları, finansal tablolar ve diğer raporlar, muhasebe hesap çerçevesi hesap planı ve işleyişi, maliyet ve yönetim muhasebesi, bütçe hazırlama esasları" yeralıyordu. Öğretim üye-lerinden oluşan grup çalışmalarını tamamlayarak TRT'ye el kitapları şeklinde teslim ettiler.

Strateji Mori'ye araştırma

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun raporuna göre TRT, Değişim Ofisi faaliyetleri kapsamında Strateji Mori firmasına da 2 adet kamuoyu araştırması yaptırdı. İlki 17 milyar 700 milyon liraya 1999 Mayıs ayı içinde yaptırıldı. Strateji Mori'ye yaptırılan ikinci kamuoyu araştırmasının tespit etmeye çalıştığı ise, "İzleyici grupları neyi (program içerikleri), nasıl (program formatları) görmek istiyor?" sorusunun cevabıydı. Söz konusu kamuoyu araştırması için de Strateji Mori'ye 205 bin dolar ödeme yapıldı. Strateji Mori'ye yaptırılan araştırmanın sonuçlarına rağmen, TRT halen reytinglerini artıramadı.

TRT'den tarih düşmanlığı

Diğer taraftan, TRT Genel Müdürü Yücel Yener'in ekibinden TV Daire Başkanı Nilgün Artun'un "Mostar Köprüsü" ile ilgili bir belgesel çekimine izin vermediği ortaya çıktı. Mostar Köprüsü'nün restorasyonunu yapan şirket masrafları karşılayacağını söylemesine rağmen, bu belgeselin çekimine Artun'un izin vermediği belirtildi.

Bosna katliamı sırasında Sırplar tarafından bombalanarak yıkılan Mostar Köprüsü, Türkiye'nin de girişimleriyle restore edilmişti. TRT yönetmenlerinden M. Akif Erbaş'ın, söz konusu restorasyon da dahil Mostar Köprüsü'nü ele alan bir belgesel projesi hazırladığı, fakat TV Daire Başkanı Artun'un "Size bu programı yaptırmayacağım" diyerek engellediği ortaya çıktı.

Erbaş'ın Mostar'la ilgili belgesel projesine Dışişleri Bakanlığı ve Kültür Bakanlığı'nın olumlu baktığı ve desteklediği öğrenilirken, restorasyonu yapan şirketin de belgeselin finansmanını sağlamayı taahhüt ettiği ifade edildi. TV Daire Başkanı Artun'un hiçbir gerekçe göstermeden belgesel yapımını reddetmesi, TRT Genel Müdürü Yücel Yener ve ekibinin, Türk tarihine ve tarih eserlerine ilişkin takındıkları olumsuz tavrın bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Baldız ve kızını da aldı

Yücel Yener'in, TRT Genel Müdürü olmasının ardından kurumda büyük bir kadrolaşma harekatı başlattığı ileri sürülüyor. Yücel Yener TRT'ye kendi akrabalarını da yerleştirdi. Yener'in Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde sekreter olarak çalışan baldızı Selma Özipek'i Genel Müdür Uzmanı olarak TRT'ye aldığı belirtiliyor. Yücel Yener'in eşinin ilk kocasından olan üvey kızı Selen Erdem'i de yapım ve yayın elemanı kadrosuyla TRT'ye yerleştirdiği belirtiliyor.

Rayting alamadı

TRT, yeniden yapılan projesine rağmen yine de rayting alamadı. TRT, 2001 yılında rayting sıralamasında TGRT'nin arkasında kalarak ancak 6. olabildi. 2001 yılında Kanal D, 15,8'lik ortalama izlenme payıyla birinci olurken, Show Tv 15,7 ile ikinci, Star 14,1'le üçüncü oldu. ATV, 13,6'lık ortalama izlenme payıyla dördüncü sırada yer alırken, TGRT 7,2 ile beşinci, TRT-1 ise 4,5'le ancak altıncı olabildi.

Kaçak işçi çalıştırma

TRT Genel Müdürü Yücel Yener döneminde TRT'de istisna sözleşmesi ile çok sayıda kişi istihdam edildi. Ancak bu kişilerin kaçak çalıştırıldığı Başbakanlık raporlarına bile yansıdı. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurumu raporlarında "Zaman zaman Sosyal Sigortalar Kurumu Teftiş Kurulu tarafından kurumda incelemeler yapılmakta, incelemeler sonucunda, istisna sözleşmesi ile çalıştırılan herhangi bir sosyal güvenlik kurumu şemsiyesi altında bulunmayan kişilerle ilgili olarak TRT Kurumu'na sosyal sigortalar primi, prim gecikme cezası ve idari para cezası tahakkuk ettirilmektedir" denilerek, kaçak çalıştırmaya işaret edildi.

'Meltem'e kıyak

ATV'de yayınlanan 'Çocuklar Duymasın' dizisi ile yıldızı parlayan Pınar Altuğ, TRT'de sabahları program yapmaya başladı. TRT tarafından Pınar Altuğ'a günlük 130 milyon lira ödenmesi gerekirken günlük 800 milyon lira ödendiği ileri sürülüyor. Pınar Altuğ tarafından TRT'de sabahları yayınlanan programın raytinginin çok düşük olduğuna dikkat çekiliyor.