HayatMerak ile dehşet arasında romantik bilim

Merak ile dehşet arasında romantik bilim

Richard Holmes, “Merak Çağı” adını verdiği romantik bilimin zaman aralığını; Kaptan James Cook’un 1768’de başladığı Endevaour’un güvertesinde dünyanın çevresini ilk kez dolaştığı yolculuk ile Charles Darwin’in 1831 yılında başladığı Beagle güvertesinde Galapagos adalarına yaptığı yolculuk olarak belirliyor.

Haber MerkeziYeni Şafak
İngiliz yazar, akademisyen ve askeri tarihçi olarak bilinen Richard Holmes on sekizinci yüzyılın sonunda Britanya’yı etkisi altına alan ve bilime Romantik bir çığır açan İkinci Bilimsel Devrim’e dair bir anlatı sunuyor
İngiliz yazar, akademisyen ve askeri tarihçi olarak bilinen Richard Holmes on sekizinci yüzyılın sonunda Britanya’yı etkisi altına alan ve bilime Romantik bir çığır açan İkinci Bilimsel Devrim’e dair bir anlatı sunuyor

- Beyza Karakaya

İngiliz yazar, akademisyen ve askeri tarihçi olarak bilinen Richard Holmes on sekizinci yüzyılın sonunda Britanya’yı etkisi altına alan ve bilime Romantik bir çığır açan İkinci Bilimsel Devrim’e dair bir anlatı sunuyor ve bilimin, bilimi oluşturan düşüncenin ve duyguların kapısını “merak” motivasyonu ile aralıyor. Holmes’un henüz on dört yaşındayken girdiği ilk kimya dersinde tohumu atılan bilim merakı yıllar içinde “tortulaşarak” Merak Çağı: Romantik Dönem Kuşağı Bilimin Güzelliğini ve Dehşetini Nasıl Keşfetti? kitabını oluşturuyor. Holmes’ün tabiri ile hacimli bir kitap olan Merak Çağı “bilim öykülerinden meydana gelen bir bayrak yarışı” niteliğinde, birbirini takip eden seyahatlerden, keşiflerden, icatlardan oluşuyor. Holmes, kültürel güç olarak Romantizmin bilime ciddi düşman olduğunun düşünüldüğünü fakat kendisinin bu ikisinin yani bilim ile romantizmin her zaman birbirini iten iki terim olduğuna inanmadığını dile getiriyor. Ona göre “merak” kavramı bir zamanlar bu iki zıt kavramı birleştiren “şey”.

Richard Holmes Merak Çağı adını verdiği Romantik bilimin zaman aralığını; Kaptan James Cook’un 1768’de başladığı Endevaour’un güvertesinde dünyanın çevresini ilk kez dolaştığı yolculuk ile Charles Darwin’in 1831 yılında başladığı Beagle güvertesinde Galapagos adalarına yaptığı yolculuk olarak belirliyor.

Holmes kitabının merkezini şu soru üzerine inşa ediyor. “Romantik bilim merak duygusu kadar dehşet de mi içeriyor? Keşifler ve icatlar dünyaya taze umutlar kadar yeni korkular da mı taşıyor?” Ancak kitap tüm bu soruların ötesinde bir biyografi, bir anlatı niteliği taşıyor. İcatları, keşifleri, yolculukları tartışmaktan ziyade onları meydana getiren bilimsel merakın, düşüncelerin, duyguların izini sürüyor.

Kitapta astronom William Herschel’in, kimyager Humphry Davy’nin keşiflerinin; onların yardımcılarının çıraklarının başarılı yolculuklarının; döneme özgü bilimsel gelişmelerin, balon yolculuğu, keşifler, hayalet avcılığı gibi birbirinden farklı heyecanlı serüvenlerin öyküsü anlatılıyor. Fakat tüm bu serüven Kraliyet Cemiyet’nde uzun süre başkanlık yapan botanikçi ve diplomat olan aynı zamanda Endevaour’da Kaptan Cook ile dünyanın çevresini dolaşan Sir Joseph Banks’ın rehberliğinde ilerliyor.

ROMANTİK BİR İSYAN

Joseph Banks’in bilime olan merakı tıpkı kitabın yazarı Richard Holmes gibi on dört yaşında başlamıştır. Banks bu hikayeyi ömrünün sonlarına doğru cerrah arkadaşı Sir Everard Home anlatmıştır. Banks bir yaz günü öğleden sonra Thames’deki yüzme okulundan dönerken nehir kıyısında yalnız olduğunu okul arkadaşlarının çoktan gitmiş olduğunu fark eder. Dalgın bir şekilde yürürken çitlerin arkasındaki yabani otları fark eder. Bu otların güzelliği ona bir ilham gibi gelir. Bir süre düşündükten sonra Yunanca ve Latince yerine doğanın öğretilmesinin onun için daha uygun olacağını düşünür. Fakat Yunanca ve Latince öğrenmesi babasının buyruğudur ve onun bu buyruğa boyun eğmesi gerekir. Ancak yine de kendi kendine botanik öğrenmeye başlar. Holmes bunun Banks’in babasına ve okul müfredatına romantik bir isyanı olduğunu söyler. Nitekim haklıdır da Banks botanik ile içinde açılan merak ateşini Endevaour ile geldikleri ve mülkiyet hakkının olmadığı, Fransız botanikçi Philibert Commerson’un cinsellik ütopyası olduğunu dile getirdiği ve bu gibi sebeplerle “cennet” olarak nitelendiren Tahiti’de de gösterir. Belki de bu içinde bitmeyen romantik isyan Joseph Banks’i kitap boyunca tüm bilimsel tartışmalarda, keşiflerde icatlarda teşvik eden isim aynı zamanda kaşiflerin hamisi olarak okumamıza sebep olur.

ANIMSAMANIN KENDİNE ÖZGÜ AĞRISI

Tıp alanındaki tartışmalar ve gelimeler savaşlarla ters orantılıdır. Çatışmalar ve savaşlar azaldıkça tıp alanındaki tartışmalar artar ve bu da yeni gelişmelere, buluşlara zemin hazırlar. Eylül 1811’de Herscheller’in dostu olan Fanny Burney yakalandığı göğüs kanseri yüzünden anestezi kullanılmadan yapılmak zorunda kalınan ağrılı bir ameliyat akabinde hayatta kalmış ve deneyimlerini, çektiği acıları bir anlatı olarak yazmıştır. Burney’in bu anlatısı hem dönemin tıbbi koşullarını görme açısından hem Burney’in zihnindeki soru işaretleri ve bunun tıp dünyasındaki yansımalarını görmek açısından önemlidir. Burney’in bütün ameliyat boyunca bilinci açıktı ve cerrahlar fark etmediği için yüzüne örtülen ince pamuklu kumaştan ameliyatın bir kısmını izleyebiliyordu. Çekeceği korkunç ağrılara karşı uyarılan ve kendisini baskılamadan çığlık atması buyurulan Burney ameliyat boyunca attığı çığlıkları hatırlayabiliyordu. Anımsamanın da kendine özgü bir ağrısı olduğunu düşünüyordu Burney zira kız kardeşine ameliyat anılarını üç ayda yazabilmiş her bir kelimesinde o acıları yeniden yaşıyor gibi hissetmiştir. Burney anlatısında, aşırı fiziksel ağrının bilinç kaybına yol açmakla kalmayıp ruhu bedenden atmayı da başarıp başaramayacağını sorgular.

FELSEFE MERAKLA BAŞLAR MERAKLA BİTER

Platon merak kavramını felsefenin merkezine oturtuyor ve “felsefenin merakla başlayıp merakla bittiğini” söylüyordu. Fakat ona göre “ilk merak cahilliğin evladı iken son merak hayranlığın anasıydı.” Platon merakın çeşitli aşamalardan geçtiğini anlatıyordu bu sözü ile. Benzer şekilde Richard Holmes’ün Merak Çağını okurken aynı aşamalardan geçiyor okuyucu. Biri cahilliğin evladı iken diğeri hayranlığın anası olan iki merak arasında bitiyor kitap. Nitekim Holmes da merak duygusunun yalnızca geçmişe değil dünyanın geleceğine dair de bitmeyen bir umut olduğunu söyleyerek bitiriyor kitabı.

ÖNERİLEN VİDEOLAR
Jandarma'nın yüz tanıyan yeni gözlüğü 'takbul'
Türkiye'de bir firma tarafından güvenlik hizmetleri için üretilen ve "takbul" adı verilen gözlük, yüz tanıma teknolojisi ve daha bir çok özelliği ile şüphelileri tanımada yüksek oranda kolaylık sağlıyor.
Erdoğan'ı Patani'de canlı takip eden yaşlı adam
Tayland'ın güneydindeki Patani'de bir minibüste yolculuk yapan yaşlı adamın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı cep telefonundan izlediği anlar sosyal medyada büyük ilgi gördü. Tayland hükümetinin Müslümanlara yaptığı zulümle sık sık gündem olan Patani'deki yaşlı amcanın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kudüs için İstanbul'da acil toplanan İslam Konferansı Örgütü'ndeki konuşmasını izlediği anları kaydedip twitter hesabından paylaşan Fatih Öke şu yorumu yaptı: "Önümdeki amca Reis'i canlı takip ediyor. Dünya ile nasıl bütünleştiğimizin en canlı kanıtı."
Erdoğan'dan net mesaj: Kudüs Filistin'in başkentidir
Cumhurbaşkanı Erdoğan İslam İşbirliği Teşkilatı toplantısında konuştu. Erdoğan, ABD Başkanı Trump'a tepki gösterdiği konuşmasında, "Kudüs'ü Filistin devletinin işgal altındaki başkenti olarak tanımaya davet ediyorum" dedi.
Filistin bayrağını indirmek isteyen işgalci Yahudinin küstahlığı
Filistin'in El Halil şehrinde bir Yahudi yerleşimcinin küstahca Filistin bayrağını indirmeye çalışması kameraya böyle kaydedilmişti.
Bunu Gördünüz Mü? 500 metrelik görsel şov
Arjantin tribünlerinin harika şovundan, Fransız oyuncu Adil Rami'nin basın toplantısında söylediği Johnny Hallyday şarkısına kadar haftanın öne çıkan tüm detayları Tuğçe'nin sunumuyla bu videoda...


Çeçen direnişinin 23’üncü yılı
Tam 23 yıl önce Çeçenistan'ın bağımsızlık ilanını içine sindiremeyen Ruslar önce havadan bombaladıkları Çeçenistan'a karadan da girmeye başladı. Çeçenistan-Rusya savaşının yıl dönümünde şehit komutanları rahmetle anıyoruz.
6 yaşındaki Ryan, YouTube'dan yılda 11 milyon dolar kazanıyor
Oyuncak merakıyla bilinen Ryan ToysReview isimli çocuk, 4 yaşında çekmeye başladığı oyuncak yorumlarını Youtube üzerinde yayınlamaya başlayınca ünlü oldu. 10 milyon aboneye ulaşan Ryan, geçen yıl 11 milyon dolar gelir elde etti.
‘Kudüs için ne yapmalıyız?’ı iki dakikada anlattı
Gazeteci Abdurrahman Uzun, 'Kudüs için ne yapmalıyız?'ı 'marangozun minber hikayesi' üzerinden 2 dakikada anlattı.
Filistinli o çocuğun amcası Yeni Şafak’a konuştu
22 İsrail askerinin korkuyla gözaltına aldığı Fevzi El Junidi, intifadanın sembolü oldu. Yeni Şafak'a konuşan amca Reşad El Junidi, “Biz Filistin'in çocuklarıyız. Çocuklarımızın kalbine ve aklına Kudüs'ün Filistin'in başkenti olduğunu kazıdık. Asla silemezler” dedi.
İstanbul'un eşsiz özelliği tarihi projede!
Kıtaların buluştuğu yerdeki İstanbul, Yeni Türkiye'ye yakışan bir mega projeye daha kavuşuyor. İki ayrı ihtiyacı tek çözümde karşılayan “3 Katlı Büyük İstanbul Tüneli”.


Erdoğan'ın gençlere tavsiyesi Nuri Pakdil'den Kudüs selamı!
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın gençlere tavsiye ettiği yazar ve fikir adamı Nuri Pakdil, Filistin'deki 3. intifada ile ilgili olarak bunları söyledi...
Yabancı gazeteci Yahudilere ağzının payını böyle verdi!
Robert Martin isimli gazetecinin geçtiğimiz yılarda Filistin'in El Halil şehrinde Yahudi yerleşimcilerle yaptığı çarpıcı röportaj büyük ilgi toplamıştı.



Erdoğan'dan adaşı olan üçüzlere ev ziyareti
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Sivas'ta, AK Parti İl Kongresi ve toplu açılış töreninin ardından 1999 doğumlu 'Berhan Recep', 'Ensar Tayyip' ve 'Berat Erdoğan' isimli üçüzleri evlerinde ziyaret etti. İşte o renkli anlar...
Küresel ısınmanın ne olduğunu gösteren en net an!
National Geographic fotoğrafçısı Paul Nicklen tarafından Kanada'nın Baffen Adası'nda çekilen görüntüler izleyenleri üzerken düşündürdü.






"Kudüs'ü çocuk katili bir ülkenin insafına terk etmeyeceğiz"
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail askerlerinin 14 yaşındaki Filistinli çocuğu gözleri bağllı gözaltına alırken çekilen ve İntifadanın sembolü haline gelen o fotoğrafı göstererek, "İsrail bir terör devletidir. Kudüs'ü çocuk katili bir ülkenin insafına terk etmeyeceğiz. İşgal ve yağmadan başka hiçbir değeri olmayan bir devletin insafına da bırakmayacağız" dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'Kudüs' şiirini okudu
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ak Parti Sivas 6. Olağan Kongresinde partililere seslendi. Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasının sonunda Nuri Pakdil'in 'Kudüs' şiirini okudu.
Türk öğrencilerden Mescid-i Aksa'da bayraklı protesto
Türk öğrenciler Kudüs'ün Osmanlı hakimiyetinden gidişinin 100'üncü yıl dönümünde Mescid'i Aksa'nın avlusunda protesto düzenleyerek böyle tepki verdi.


"Banker Bilo" filmi gerçek oldu
Başrollerini Şener Şen ve İlyas Salman'ın paylaştığı 'Banker Bilo' filmi Adana'da gerçek oldu. Kimliği belirsiz insan kaçakçıları, paralarını aldıkları aralarında çocuk ve hamile kadınların da bulunduğu 10'u Iraklı, 43'ü Suriyeli 53 kişiyi, Suriye'den kaçak yolla Adana'nın Ceyhan İlçesi'ne getirip, "Ankara buradan 1 saat uzaklıkta" deyip indirdikten sonra kayıplara karıştı. Bu sırada geldikleri yerin Adana olduğunu öğrenen Iraklı hamile bir kadın, fenalık geçirdi.
Maden işçilerinden örnek hareket
Türkiye'nin en büyük kömür işletmesi olan Afşin-Elbistan Linyitleri (AEL) İşletmesi'ndeki işçilerden örnek hareket....
Başkentleri ezbere söyleyen Hasan bakın İsrail için ne dedi
Lübnan'da geçtiğimiz senelerde çekilen görüntüde henüz 2 yaşında olan Hasan, ülkelerin başkentlerini ezbere sayarken İsrail için bunları söyledi.