KÜLTÜR SANAT

Topçu Kışlası'nın tarihi serüveni

Sanat tarihçisi Süleyman Faruk Göncüoğlu, 1938'de yıkılan ve günümüzde yeniden inşa edilmesine karar verilen Topçu Kışlası'nın bugüne kadar yayımlanmayan fotoğraflarını paylaştı.

Aa Yeni Şafak
Göncüoğlu, Sultan Abdülmecid döneminde yapılan, 1860-1908 yılları arasında 1. Topçu Alayı Kışlası olarak bilfiil kullanılan ve 1938'de yıkımına karar verilen Topçu Kışlası'na ait arşivindeki bazı fotoğrafları da gün yüzüne çıkardı.

O dönemde İstanbul'un 'terk edilmiş, sahiplenilmemiş, harabe' bir şehir görüntüsü verdiğini söyleyen Göncüoğlu, şehrin Türkiye Cumhuriyeti'ni temsil edebilecek ve kadim bir şehre yakışır nitelikte yeniden imar edilmesi için 1938'de çalışmalara başlandığını söyledi.

Doktor olan, yurt dışında da görevlerde bulunan dönemin İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar'ın doğu ve batı şehirlerini çok iyi tanıyan, idealist birisi olduğunu ifade eden Göncüoğlu, Kırdar'ın öncelikle Taksim bölgesinde bazı düzenlemelere gittiğini aktardı.

Kışlanın kötü hatıraları

İstanbulluların gitmeye korktuğu Taksim bölgesi, 1920'den itibaren çekim merkezi oluyor, dönemin gökdelenleri denilebilecek 6 katlı apartmanlar inşa edilmeye başlanıyor ve kentin elit kesimi yaşamaya başlıyor. Bu çekim alanı karşısında Topçu Kışlası'nın vaziyeti ve etrafındaki eklentiler, ciddi bir sıkıntı doğuruyor.

Uyuşturucu ticareti için kullanılmış

Kışla ayrıca eroin ticareti ve afyon işlenmesi için kullanılmış. Burası, 1933'e kadar devletin gözetiminde ve devlete gelir sağlayacak bir unsur olarak, hem Türkiye'de yetiştirilen afyonun işlendiği hem de İran üzerinden Afganistan'dan gelen eroin ve afyonun Kasımpaşa'dan gemilere yüklenerek Avrupa'ya ve Amerika'ya yönlendirildiği yer. Eroin işlenmesi, Milletler Cemiyeti'nin notaları ve baskıları sonucunda 1933'te yasaklanmış ama 1937'ye kadar gayri resmi devam etmiş.

İşkenceler yapılmış

Kışlada, 2. Abdülhamid'i tahttan indirmek için 24-25 Nisan 1908'de yaşanan ve tarihe Tarihe 31 Mart Vakası olarak geçen olaylarda birçok masum asker katledilmiş. Kışla, İstanbul'un işgali yıllarında da işgal kuvvetleri tarafından kullanılmış. Kışla, Anadolu'da bağımsızlık savaşı veren ordumuza ve halkımıza yardımcı olanların tutuklanıp getirildiği ve işkence görüldüğü bir yer. Bu nedenle eski İstanbullular buraya pek iyi gözle bakmazlardı. Hatta yaşlı insanlar o dönemde önünden geçerken şehit edilenler için bir Fatiha, üç İhlas suresi okurdu.'

Güdük ve anlamsız bir parka dönüştü

Göncüoğlu, bunların hiç birinin hatırlanmaması için 1938 yılında Topçu Kışlası'nın yıkılmasına karar verildiğini ve 1939'dan itibaren buna başlandığını belirterek, yerine de Paris'teki örnekleri gibi Gezi Parkı yapılmasının kararlaştırıldığını kaydetti.

Süleyman Faruk Göncüoğlu, 'Yanında birçok basket sahasının olacağı, birçok spor tesisleri, dağcılık kulüplerinin yer aldığı büyük bir parkın uzandığı Gezi Parkı, bugünkü ile sınırlı değildir. Gezi Parkı, bugünkü Ceylan ve Hilton otellerinin olduğu alanlarda dahil olmak üzere Harbiye'deki park alanına ve Dolmabahçe'nin sırtlarındaki alana kadar uzanan bir bütün olarak tasavvur edilmişti. Burası İstanbullular için önemli bir teras alanıydı. Yapılan güzellikleri dejenere etme noktasında gerçekten bir numarayız, o güzelim parkı bugün güdük ve anlamsız bir Taksim Meydanı ve parkı haline dönüştürmüş haldeyiz' diye konuştu.

İstanbul'un ilk stadyumu

Topçu Kışlası'nın iç avlusunun, o dönemde bir spor dergisi yayımlayan Çelebizade Said Tevfik Bey'in önerisi üzerine 1920'den itibaren stadyum haline getirildiğini belirten Göncüoğlu, şunları kaydetti:

'Taksim Stadyumu, 18 yıl İstanbul sporuna hizmet etmiştir. Türk Milli Futbol Takımı ilk maçını 26 Ekim 1923'te Romanya'ya karşı bu stadyumda oynamıştır. Maç 2-2 berabere sonuçlanmıştır. 1923 ile 1936 yılları arasında Türkiye Milli Futbol Takımı'nın 9 maçına ev sahipliği yapan eski kışla binası, futbolun dışında güreş, atletizm ve bisiklet yarışlarının da düzenlendiği yer olmuştur. Taksim Stadyumu, yaklaşık 8 bin kişi alabiliyordu.

Türk futbol tarihinde ilk gece maçı 9 Eylül 1933'te saat 21.00'de burada oynanmıştı. Fenerbahçe-Beyoğluspor arasındaki karşılaşmayı, saha kenarına dikilen direkler arasında sallandırılan donanma ampulleri aydınlatıyordu. Fenerbahçe'nin 4-2 kazandığı maçta ilk golü Fenerbahçeli sağ açık Küçük Fikret (Kırcan) atmıştır. En keskin gözlerin bile zor gördüğü bu gece maçının ilginç yanlarından birisi de Fenerbahçe takımında hayli miyop olduğu halde gözlüksüz oynayan üç futbolcunun bulunmasıydı. Bu futbolcular Şevket Soley, Fikret Arıcan ve Orhan Menemencioğlu'ydu.'

Tarih bir noktada yaşanmış ve bitmiştir

Sanat tarihçisi Süleyman Faruk Göncüoğlu, Topçu Kışlası'nın yeniden inşa edilecek olmasını da şöyle değerlendirdi:

'2. Abdülhamid'in çok güzel bir sözü vardır; 'Tarih tekerrürden ibaret değil, olaylar tekerrürden ibarettir.' Tarihi yapılarımızın tamamının restore edilmesi esasında mantıki bir olay değildir. Çünkü tarih bir noktada yaşanmış ve bitmiştir. Siz bundan bir övünç kaynağı ele alabilirsiniz, bundan yola çıkarak, geleceğinizi planlayabilirsiniz ama tarihi mirasın tamamını, her şeyini yeniden ayağa kaldırmak bir noktada anlamsızlaşır ve bunun duygusal bağı da kopmuş olur. '

Yorum

'Canlanan Şairler' büyük ilgi gördü

'Canlanan Şairler' büyük ilgi gördü

1

Erzurum Kitap Fuarı'nda yer alan "Canlanan Şairler" projesinde, Necip Fazıl Kısakürek, Mehmed Akif Ersoy, Kazım Karabekir, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Cem..

Obeziteyle beslenerek mücadele edin

Obeziteyle beslenerek mücadele edin

2

Beslenme ve Diyet Uzmanı Fatma Baysal, obeziteyi doğru ve dengeli beslenmeyle yenmenin mümkün olduğunu söyledi. Hareketsiz yaşamın, sağlıksız beslenme..

Akif, Berlin'e müslüman esirler için gitti

Akif, Berlin'e müslüman esirler için gitti

3

Yeni bilgi ve belgeler ışığında Mehmed Akif'in Berlin ve Medine seyahatlerini aydınlatan İbrahim Öztürkçü, İstiklal Şairi Akif'in Berlin günlerine ışı..

Diriliş Ertuğrul ufuk açtı

Diriliş Ertuğrul ufuk açtı

4

'Diriliş Ertuğrul' dizisinde Muhyiddin İbn-i Arabi'yi canlandıran oyuncu Osman Soykut, bu yapımın kaybedilen değerleri canlandırdığını belirtti. Soyku..

Diriliş Ertuğrul'un Ömer'i film çekecek

Diriliş Ertuğrul'un Ömer'i film çekecek

5

Hollywood'da "Tepenin Gözleri 2" ve "Newcastle" gibi filmlerde rol aldıktan sonra kariyerine Türkiye'nin popüler dizileri "Diriliş Ertuğrul" ve "Filin..

Nasra Şimmeshindi hayatını kaybetti

Nasra Şimmeshindi hayatını kaybetti

6

Basma ve boyama sanatının yaşayan son ustası, Suryani toplumunun ve kültür mirasının simgesi olarak görülen Nasra Şimmeshindi nam-ı değerNasra Teyze k..

Yılkı atları turistlerin ilgi odağı oldu

Yılkı atları turistlerin ilgi odağı oldu

7

Antalya'nın İbradı ilçesinde yıllar önce doğaya bırakılan ve bugün sayıları 400'ü bulan yılkı atları, yurt edindikleri Eynif Ovası'na güzellik katıyor..

Osmanlı Ordusu'nun direniş sembolü Hurma ekmeği

Osmanlı Ordusu'nun direniş sembolü Hurma ekmeği

8

Anzak askerlerinin savaş esnasında yedikleri bisküviler yeniden üretilip, özel paketlerle satışa sunulunca aklımıza Osmanlı Ordusu'nun gıda sıkıntısı ..

30 yıldır eşsiz takılar yapıyor

30 yıldır eşsiz takılar yapıyor

9

Eskişehir'de yaşayan emekli öğretmen Şefik Ada, kent merkezindeki atölyesinde 30 yıldır, müşterilerinin kendini özel hissetmesi için her takıdan bir t..

Bedenim İstanbul'da ruhum Şam'da

Bedenim İstanbul'da ruhum Şam'da

10

Savaştan kaçarak İstanbul'a gelen Suriyeli müzisyen Maisa Elhafez, "Beynim ikiye bölünmüş durumda. Yarısı gündelik hayatını yaşıyor yarısı ise Suriye'..

Şehirlerin kimliği ‘genç’leşecek

Şehirlerin kimliği ‘genç’leşecek

11

Kültür ve Turizm Bakanı Mahir Ünal, önümüzdeki süreçte şehirlerin kimlik hafızalarını yeniden canlandırmak için çalışmalar başlattıklarını söyledi. Ü..

Anadolu’nun kokusu dünyaya yayılacak

Anadolu’nun kokusu dünyaya yayılacak

12

Türkiye’de kemane çalan tek kadın icracı Mehtap Demir, Türk Halk Müziği’ni dünyada temsil etmek için “Anadolu Kokusu” adlı bir albüm çıkarttı. 1900’lü..

Çantanın dışı değil içi konuşur

Çantanın dışı değil içi konuşur

13

Kadınlar için dış giyimin en önemli tamamlayıcısı olan çantalar, ilkbahar- yaz sezonun gelmesiyle birlikte farklı modellerle karşımıza çıkıyor. Çanta..

Gezdim gördüm İslam'ı anladım

Gezdim gördüm İslam'ı anladım

14

Diş hekimliği ile başladığı kariyerine yazarlık ile devam eden yazar Sevim Asımgil, 25 yıldır ailesiyle dünya turu yapıyor. Gittiği ülkelerde farklı i..

Beyaz Show'da ortaya çıkan Burak Kut ve Kut'ül Amâre gerçeği

Beyaz Show'da ortaya çıkan Burak Kut ve Kut'ül Amâre gerçeği

15

Osmanlı'nın İngilizlere karşı kazandığı büyük zafer Kut'ül Amare'nin 100'üncü yılı bugün kutlanırken, Beyaz Show'da dikkati çeken bir detay ortaya çık..

Pelemet bezi gelir kapısına dönüşecek

Pelemet bezi gelir kapısına dönüşecek

16

Zonguldak'ın Çaycuma bölgesinde uzun yıllar önce önemli bir yer tutan ve günümüzde kaderine terk edilen Pelemet Bezi, şimdilerde onlarca ev hanımına e..

Sağlık alanındaki değişiklikler yayımlandı

Sağlık alanındaki değişiklikler yayımlandı

17

Sağlık Uygulama Tebliği'nde yapılan değişikliklere ilişkin düzenlemeler Resmi Gazete'de yayımlandı. Düzenlenen tebliğle vatandaşların da fizik tedavi ..

40 yıllık vapur sirenlerle batırıldı

40 yıllık vapur sirenlerle batırıldı

18

İzmir'de 1970'li yıllardan bu yana iki yaka arasında yolcu taşımacılığı yapan 9 Eylül vapuru, Karaburun ilçesinde su altı canlılığın artırılması ve da..

Hobbit House’ta imece usulü iyilik

Hobbit House’ta imece usulü iyilik

19

Murat ve Sinem Asilcan çiftinin kurduğu Hobbit House Balat'ta ihtiyaç sahipleri için 7/24 açık gardrop, kitap okumayı seven çocuklar için açık kütüpha..

Suriyeli dul ve yetimler konukevinde ağırlanıyor

Suriyeli dul ve yetimler konukevinde ağırlanıyor

20

Şanlıurfa'da Dilruba Evleri Yardımlaşma Derneği tarafından ilçede kullanılmayan eski devlet hastanesi onarılarak, Suriyeli dul ve yetimlere tahsis ed..

+