KÜLTÜR SANAT

Topçu Kışlası'nın tarihi serüveni

Sanat tarihçisi Süleyman Faruk Göncüoğlu, 1938'de yıkılan ve günümüzde yeniden inşa edilmesine karar verilen Topçu Kışlası'nın bugüne kadar yayımlanmayan fotoğraflarını paylaştı.

Aa Yeni Şafak
Göncüoğlu, Sultan Abdülmecid döneminde yapılan, 1860-1908 yılları arasında 1. Topçu Alayı Kışlası olarak bilfiil kullanılan ve 1938'de yıkımına karar verilen Topçu Kışlası'na ait arşivindeki bazı fotoğrafları da gün yüzüne çıkardı.

O dönemde İstanbul'un 'terk edilmiş, sahiplenilmemiş, harabe' bir şehir görüntüsü verdiğini söyleyen Göncüoğlu, şehrin Türkiye Cumhuriyeti'ni temsil edebilecek ve kadim bir şehre yakışır nitelikte yeniden imar edilmesi için 1938'de çalışmalara başlandığını söyledi.

Doktor olan, yurt dışında da görevlerde bulunan dönemin İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar'ın doğu ve batı şehirlerini çok iyi tanıyan, idealist birisi olduğunu ifade eden Göncüoğlu, Kırdar'ın öncelikle Taksim bölgesinde bazı düzenlemelere gittiğini aktardı.

Kışlanın kötü hatıraları

İstanbulluların gitmeye korktuğu Taksim bölgesi, 1920'den itibaren çekim merkezi oluyor, dönemin gökdelenleri denilebilecek 6 katlı apartmanlar inşa edilmeye başlanıyor ve kentin elit kesimi yaşamaya başlıyor. Bu çekim alanı karşısında Topçu Kışlası'nın vaziyeti ve etrafındaki eklentiler, ciddi bir sıkıntı doğuruyor.

Uyuşturucu ticareti için kullanılmış

Kışla ayrıca eroin ticareti ve afyon işlenmesi için kullanılmış. Burası, 1933'e kadar devletin gözetiminde ve devlete gelir sağlayacak bir unsur olarak, hem Türkiye'de yetiştirilen afyonun işlendiği hem de İran üzerinden Afganistan'dan gelen eroin ve afyonun Kasımpaşa'dan gemilere yüklenerek Avrupa'ya ve Amerika'ya yönlendirildiği yer. Eroin işlenmesi, Milletler Cemiyeti'nin notaları ve baskıları sonucunda 1933'te yasaklanmış ama 1937'ye kadar gayri resmi devam etmiş.

İşkenceler yapılmış

Kışlada, 2. Abdülhamid'i tahttan indirmek için 24-25 Nisan 1908'de yaşanan ve tarihe Tarihe 31 Mart Vakası olarak geçen olaylarda birçok masum asker katledilmiş. Kışla, İstanbul'un işgali yıllarında da işgal kuvvetleri tarafından kullanılmış. Kışla, Anadolu'da bağımsızlık savaşı veren ordumuza ve halkımıza yardımcı olanların tutuklanıp getirildiği ve işkence görüldüğü bir yer. Bu nedenle eski İstanbullular buraya pek iyi gözle bakmazlardı. Hatta yaşlı insanlar o dönemde önünden geçerken şehit edilenler için bir Fatiha, üç İhlas suresi okurdu.'

Güdük ve anlamsız bir parka dönüştü

Göncüoğlu, bunların hiç birinin hatırlanmaması için 1938 yılında Topçu Kışlası'nın yıkılmasına karar verildiğini ve 1939'dan itibaren buna başlandığını belirterek, yerine de Paris'teki örnekleri gibi Gezi Parkı yapılmasının kararlaştırıldığını kaydetti.

Süleyman Faruk Göncüoğlu, 'Yanında birçok basket sahasının olacağı, birçok spor tesisleri, dağcılık kulüplerinin yer aldığı büyük bir parkın uzandığı Gezi Parkı, bugünkü ile sınırlı değildir. Gezi Parkı, bugünkü Ceylan ve Hilton otellerinin olduğu alanlarda dahil olmak üzere Harbiye'deki park alanına ve Dolmabahçe'nin sırtlarındaki alana kadar uzanan bir bütün olarak tasavvur edilmişti. Burası İstanbullular için önemli bir teras alanıydı. Yapılan güzellikleri dejenere etme noktasında gerçekten bir numarayız, o güzelim parkı bugün güdük ve anlamsız bir Taksim Meydanı ve parkı haline dönüştürmüş haldeyiz' diye konuştu.

İstanbul'un ilk stadyumu

Topçu Kışlası'nın iç avlusunun, o dönemde bir spor dergisi yayımlayan Çelebizade Said Tevfik Bey'in önerisi üzerine 1920'den itibaren stadyum haline getirildiğini belirten Göncüoğlu, şunları kaydetti:

'Taksim Stadyumu, 18 yıl İstanbul sporuna hizmet etmiştir. Türk Milli Futbol Takımı ilk maçını 26 Ekim 1923'te Romanya'ya karşı bu stadyumda oynamıştır. Maç 2-2 berabere sonuçlanmıştır. 1923 ile 1936 yılları arasında Türkiye Milli Futbol Takımı'nın 9 maçına ev sahipliği yapan eski kışla binası, futbolun dışında güreş, atletizm ve bisiklet yarışlarının da düzenlendiği yer olmuştur. Taksim Stadyumu, yaklaşık 8 bin kişi alabiliyordu.

Türk futbol tarihinde ilk gece maçı 9 Eylül 1933'te saat 21.00'de burada oynanmıştı. Fenerbahçe-Beyoğluspor arasındaki karşılaşmayı, saha kenarına dikilen direkler arasında sallandırılan donanma ampulleri aydınlatıyordu. Fenerbahçe'nin 4-2 kazandığı maçta ilk golü Fenerbahçeli sağ açık Küçük Fikret (Kırcan) atmıştır. En keskin gözlerin bile zor gördüğü bu gece maçının ilginç yanlarından birisi de Fenerbahçe takımında hayli miyop olduğu halde gözlüksüz oynayan üç futbolcunun bulunmasıydı. Bu futbolcular Şevket Soley, Fikret Arıcan ve Orhan Menemencioğlu'ydu.'

Tarih bir noktada yaşanmış ve bitmiştir

Sanat tarihçisi Süleyman Faruk Göncüoğlu, Topçu Kışlası'nın yeniden inşa edilecek olmasını da şöyle değerlendirdi:

'2. Abdülhamid'in çok güzel bir sözü vardır; 'Tarih tekerrürden ibaret değil, olaylar tekerrürden ibarettir.' Tarihi yapılarımızın tamamının restore edilmesi esasında mantıki bir olay değildir. Çünkü tarih bir noktada yaşanmış ve bitmiştir. Siz bundan bir övünç kaynağı ele alabilirsiniz, bundan yola çıkarak, geleceğinizi planlayabilirsiniz ama tarihi mirasın tamamını, her şeyini yeniden ayağa kaldırmak bir noktada anlamsızlaşır ve bunun duygusal bağı da kopmuş olur. '

Yorum

Başkanlık sistemini Tayyip Erdoğan mı istiyor?

Başkanlık sistemini Tayyip Erdoğan mı istiyor?

1

Dünyaya rasyonel gözle bakan kişiye, dünya rasyonel bir bakış açısı sunar. Bu ilişki karşılıklıdır... G.W. Hegel

8 bin yataklı 5 şehir hastanesi hizmete girecek

8 bin yataklı 5 şehir hastanesi hizmete girecek

2

Mehmet Müezzinoğlu, Sağlık Bakanı olarak katıldığı son törende, önümüzdeki yıl bu zamanlara gelindiğinde, 8 bin yataklı 5 şehir hastanesinin hizmete g..

Mantarın tanesi 5 kilo

Mantarın tanesi 5 kilo

3

Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesinde manav sahibi Uğur Karakuş ve bir arkadaşı Yılan ovasında bulduğu, doğada kendiliğinden yetişen, barındırdığı besin..

Akşamları cilt için bu saatler önemli

Akşamları cilt için bu saatler önemli

4

Güzellik Uzmanı Derya Alkan cilt bakımına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Kişinin gün boyu yüzünde oluşan serbest radikallerden kurtulması gerek..

Ertuğrul Gazi intikamını aldı

Ertuğrul Gazi intikamını aldı

5

Her hafta Çarşamba günleri TRT'de izleyicisiyle buluşan ve reyting rekorları kıran 'Diriliş Ertuğrul' dizisinde dün nefes kesen bir olay yaşandı. Ertu..

Sigara içenleri tedavi etmiyor

Sigara içenleri tedavi etmiyor

6

Diyarbakır'da görevli Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı Doç. Dr. Hakan Çoksüer, sigara kullanan hastaları tüp bebek merkezinde tedavi etmeme kara..

Emziren annelere yasaklı besinler

Emziren annelere yasaklı besinler

7

Uzman Diyetisyen Pınar Kural Enç, emziren anneleri uyardı. Enç, yeni doğan bebeklerde doğumdan 2 hafta sonra başlayan ve dördüncü aya kadar devam eden..

Bu hafta 10 yeni film vizyonda

Bu hafta 10 yeni film vizyonda

8

Bu hafta vizyonda 5'i yerli yapım olan 10 yeni film var. Dikkatler ise Stephen Hopkins'in yönetmenliğini yaptığı 'Rüzgarın Oğlu', Julia Roberts ve Geo..

Hayranının hediyesini kabul etmeyince bıçaklandı

Hayranının hediyesini kabul etmeyince bıçaklandı

9

Japonya'da yaşanan olayda Tomohiro Iwazaki isimli genç, ünlü popçu Mayu Tomita'ya hediye olarak bir saat gönderdi. Tomita'nın hediyeyi kabul etmeyere..

Azra Resort Hotel

Azra Resort Hotel

10

Bu yaz, beton yığınları arasında geçen boğucu ve stresli günleri geride bırakıp, yeşilin koynunda uyumaya ne dersiniz? Hem de 5 yıldızlı bir otelde, ç..

Göl ortasında kalan cami ibadete açılacak

Göl ortasında kalan cami ibadete açılacak

11

Bolu'da 12 yıl önce çalışmalar nedeniyle Seben Gölü'nün ortasında kalan cami için yol yapıldı ve yeniden ibadete açılması için çalışma başlatıldı.

İş stresinden bunları yiyerek kurtul

İş stresinden bunları yiyerek kurtul

12

Diyetisyen Özge Akar Özyaman, doğru beslenmenin iş stresini azaltabileceğini, ayrıca zekayı geliştirebileceğini söyledi. Bitter çikolata, ıhlamur çayı..

Kitre bebekler ev hanımlarının elinde

Kitre bebekler ev hanımlarının elinde

13

Zonguldak'ın Alaplı ilçesinde "kitre bebek" kursuna katılan ev hanımları, kentin tarihi, yöresel ve kültürel kıyafetlerini kendi yaptıkları bebeklerle..

Damar tıkanıklığının bilinmeyen belirtileri

Damar tıkanıklığının bilinmeyen belirtileri

14

Damar tıkanıklıklarının en sık sebebi olarak gösterilen damar sertliğinin günlük yaşamda bazı önemli belirtilerle kendini gösterebileceğini belirten u..

48 yaşındaki kadın günden güne eriyor

48 yaşındaki kadın günden güne eriyor

15

Hataylı orak hücre anemi hastası 48 yaşındaki Nefle Balcıoğlu, hastalığına bağlı iştahsızlık ve kemik erimesi nedeniyle 60'dan 28 kilograma düştü. Yak..

Ünlü yönetmen hayatını kaybetti

Ünlü yönetmen hayatını kaybetti

16

2008 yılında geçirdiği felç sonucu yatağa mahkum olan Sinan Çetin'in kuzeni Orhan Çetin, tedavi gördüğü hastanede hayata gözlerini yumdu.

Aynı ağaçta 7 meyve

Aynı ağaçta 7 meyve

17

Muğla'nın Yatağan ilçesinde emekli memur 53 yaşındaki Memduh Mavi bahçesindeki özel aşılama uyguladığı muşmula ağacından erik, badem, elma, ayva, vişn..

Dünyada 15 bizde 5 kilo

Dünyada 15 bizde 5 kilo

18

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Süleyman Özdemir, kişi başına yıllık ortalama balık tüketiminin dünyada 15 kilogram, Türkiye'de i..

+