Seçim Sonuçları 1 Kasım
  • Kayseri'de soba zehirlenmesi 2 ölü - Kayseri haberleri
  • İzmir'de trafik kazası 1 ölü - İzmir haberleri
  • AÖF sınav sonuçları – 2016 Açıköğretim ( AÖF ) sonuçları – AÖF
  • İzmir'de trafik kazası 1 ölü - İzmir haberleri
  • Şırnak'ta çatışma: 1 şehit, 3 yaralı! - İdil Son Dakika
  • ALS başvuruları son gün ne zaman? ÖSYM 2016 ALS başvuru işlemleri!
  • MHRS hastane randevusu alma ve iptal etme işlemleri! MHRS
  • Beşiktaş Torku Konyaspor maçı canlı izle! BJK Konya CANLI
  • Akhisar Belediyespor Galatasaray maçı canlı izle - G.Saray Akhisar canlı!
  • Batman’da Yol Kenarında 12 Patlayıcı Bulundu - Batman Haber
  • HTC One M10 özellikleri ve fiyatı - HTC One M10 görüntüsü!
  • Açıköğretim AÖF sonuçları burada! AÖF sınav sonuçları öğren - 10 Şubat
  • ATV canlı izle - ATV Web Tv canlı yayın izle! Kupa maçları canlı
  • MEB son dakika - 30 Bin öğretmen ataması 10 Şubat'ta!
  • Beşiktaş Torku Konyaspor maçı ne zaman, saat kaçta? Çeyrek Final
  • Akhisar Belediyespor Galatasaray maçı ne zaman, saat kaçta, hangi kanalda?
  • İzmir hava durumu nasıl olacak? Meteoroloji İzmir hava durumu!
  • Fethiye’de 42’si çocuk 123 kaçak yakalandı! - Muğla Haber
  • MEB Ehliyet sınavı giriş yeri öğren! 2016 Ehliyet sınavı ne zaman?
  • Borsa şirketlerinin piyasa değeri! Borsa hisse senetleri!
  • 2016 Öğretmen atamaları başvuru sonuçları öğren! MEB atama sonuçları!
  • Antalya namaz vakitleri! Antalya ezan saatleri!
  • İstanbul namaz vakitleri! İstanbul ezan saatleri!
  • Adana namaz vakitleri! Adana ezan saatleri!
  • Adana Namaz Vakitleri
  • Adana Hava Durumu
  • Adıyaman Namaz Vakitleri
  • Adıyaman Hava Durumu
  • Afyonkarahisar Namaz Vakitleri
  • Afyonkarahisar Hava Durumu
  • Ağrı Namaz Vakitleri
  • Ağrı Hava Durumu
  • Aksaray Namaz Vakitleri
  • Aksaray Hava Durumu
  • Amasya Namaz Vakitleri
  • Amasya Hava Durumu
  • Ankara Namaz Vakitleri
  • Ankara Hava Durumu
  • Antalya Namaz Vakitleri
  • Antalya Hava Durumu
  • Ardahan Namaz Vakitleri
  • Ardahan Hava Durumu
  • Artvin Namaz Vakitleri
  • Artvin Hava Durumu
  • Aydın Namaz Vakitleri
  • Aydın Hava Durumu
  • Balıkesir Namaz Vakitleri
  • Balıkesir Hava Durumu
  • Bartın Namaz Vakitleri
  • Bartın Hava Durumu
  • Batman Namaz Vakitleri
  • Batman Hava Durumu
  • Bayburt Namaz Vakitleri
  • Bayburt Hava Durumu
  • Bilecik Namaz Vakitleri
  • Bilecik Hava Durumu
  • Bingöl Namaz Vakitleri
  • Bingöl Hava Durumu
  • Bitlis Namaz Vakitleri
  • Bitlis Hava Durumu
  • Bolu Namaz Vakitleri
  • Bolu Hava Durumu
  • Burdur Namaz Vakitleri
  • Burdur Hava Durumu
  • Bursa Namaz Vakitleri
  • Bursa Hava Durumu
  • Çanakkale Namaz Vakitleri
  • Çanakkale Hava Durumu
  • Çankırı Namaz Vakitleri
  • Çankırı Hava Durumu
  • Çorum Namaz Vakitleri
  • Çorum Hava Durumu
  • Denizli Namaz Vakitleri
  • Denizli Hava Durumu
  • Diyarbakır Namaz Vakitleri
  • Diyarbakır Hava Durumu
  • Düzce Namaz Vakitleri
  • Düzce Hava Durumu
  • Edirne Namaz Vakitleri
  • Edirne Hava Durumu
  • Elazığ Namaz Vakitleri
  • Elazığ Hava Durumu
  • Erzincan Namaz Vakitleri
  • Erzincan Hava Durumu
  • Erzurum Namaz Vakitleri
  • Erzurum Hava Durumu
  • Eskişehir Namaz Vakitleri
  • Eskişehir Hava Durumu
  • Gaziantep Namaz Vakitleri
  • Gaziantep Hava Durumu
  • Giresun Namaz Vakitleri
  • Giresun Hava Durumu
  • Gümüşhane Namaz Vakitleri
  • Gümüşhane Hava Durumu
  • Hakkari Namaz Vakitleri
  • Hakkari Hava Durumu
  • Hatay Namaz Vakitleri
  • Hatay Hava Durumu
  • Iğdır Namaz Vakitleri
  • Iğdır Hava Durumu
  • Isparta Namaz Vakitleri
  • Isparta Hava Durumu
  • İstanbul Namaz Vakitleri
  • İstanbul Hava Durumu
  • İzmir Namaz Vakitleri
  • İzmir Hava Durumu
  • Kahramanmaraş Namaz Vakitleri
  • Kahramanmaraş Hava Durumu
  • Karabük Namaz Vakitleri
  • Karabük Hava Durumu
  • Karaman Namaz Vakitleri
  • Karaman Hava Durumu
  • Kars Namaz Vakitleri
  • Kars Hava Durumu
  • Kastamonu Namaz Vakitleri
  • Kastamonu Hava Durumu
  • Kayseri Namaz Vakitleri
  • Kayseri Hava Durumu
  • Kırıkkale Namaz Vakitleri
  • Kırıkkale Hava Durumu
  • Kırklareli Namaz Vakitleri
  • Kırklareli Hava Durumu
  • Kırşehir Namaz Vakitleri
  • Kırşehir Hava Durumu
  • Kilis Namaz Vakitleri
  • Kilis Hava Durumu
  • Kocaeli Namaz Vakitleri
  • Kocaeli Hava Durumu
  • Konya Namaz Vakitleri
  • Konya Hava Durumu
  • Kütahya Namaz Vakitleri
  • Kütahya Hava Durumu
  • Malatya Namaz Vakitleri
  • Malatya Hava Durumu
  • Manisa Namaz Vakitleri
  • Manisa Hava Durumu
  • Mardin Namaz Vakitleri
  • Mardin Hava Durumu
  • Mersin Namaz Vakitleri
  • Mersin Hava Durumu
  • Muğla Namaz Vakitleri
  • Muğla Hava Durumu
  • Muş Namaz Vakitleri
  • Muş Hava Durumu
  • Nevşehir Namaz Vakitleri
  • Nevşehir Hava Durumu
  • Niğde Namaz Vakitleri
  • Niğde Hava Durumu
  • Ordu Namaz Vakitleri
  • Ordu Hava Durumu
  • Osmaniye Namaz Vakitleri
  • Osmaniye Hava Durumu
  • Rize Namaz Vakitleri
  • Rize Hava Durumu
  • Sakarya Namaz Vakitleri
  • Sakarya Hava Durumu
  • Samsun Namaz Vakitleri
  • Samsun Hava Durumu
  • Siirt Namaz Vakitleri
  • Siirt Hava Durumu
  • Sinop Namaz Vakitleri
  • Sinop Hava Durumu
  • Sivas Namaz Vakitleri
  • Sivas Hava Durumu
  • Şanlıurfa Namaz Vakitleri
  • Şanlıurfa Hava Durumu
  • Şırnak Namaz Vakitleri
  • Şırnak Hava Durumu
  • Tekirdağ Namaz Vakitleri
  • Tekirdağ Hava Durumu
  • Tokat Namaz Vakitleri
  • Tokat Hava Durumu
  • Trabzon Namaz Vakitleri
  • Trabzon Hava Durumu
  • Tunceli Namaz Vakitleri
  • Tunceli Hava Durumu
  • Uşak Namaz Vakitleri
  • Uşak Hava Durumu
  • Van Namaz Vakitleri
  • Van Hava Durumu
  • Yalova Namaz Vakitleri
  • Yalova Hava Durumu
  • Yozgat Namaz Vakitleri
  • Yozgat Hava Durumu
  • Zonguldak Namaz Vakitleri
  • Zonguldak Hava Durumu
  • Adana Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Adıyaman Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Afyonkarahisar Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Ağrı Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Aksaray Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Amasya Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Ankara Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Antalya Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Ardahan Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Artvin Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Aydın Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Balıkesir Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bartın Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Batman Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bayburt Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bilecik Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bingöl Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bitlis Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bolu Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Burdur Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Bursa Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Çanakkale Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Çankırı Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Çorum Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Denizli Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Diyarbakır Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Düzce Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Edirne Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Elazığ Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Erzincan Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Erzurum Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Eskişehir Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Gaziantep Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Giresun Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Gümüşhane Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Hakkari Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Hatay Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Iğdır Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Isparta Cuma Namazı Ezan Vakti
  • İstanbul Cuma Namazı Ezan Vakti
  • İzmir Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kahramanmaraş Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Karabük Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Karaman Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kars Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kastamonu Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kayseri Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kırıkkale Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kırklareli Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kırşehir Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kilis Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kocaeli Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Konya Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Kütahya Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Malatya Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Manisa Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Mardin Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Mersin Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Muğla Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Muş Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Nevşehir Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Niğde Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Ordu Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Osmaniye Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Rize Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Sakarya Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Samsun Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Siirt Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Sinop Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Sivas Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Şanlıurfa Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Şırnak Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Tekirdağ Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Tokat Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Trabzon Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Tunceli Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Uşak Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Van Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Yalova Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Yozgat Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Zonguldak Cuma Namazı Ezan Vakti
  • Cuma Namazı Vakitleri
  • Bayram Namazı Vakitleri
  • Akif Emre

    Akif Emre

    Kayseri'de doğdu. Yayıncılık, gazetecilik, televizyonculuk yaptı. Kuruluşundan bu yana Yeni Şafak Gazetesinde yazmaktadır. ...devamı

    • Tüm Yazıları
    • Hakkında

    Hatıratlar neyi hatırlatır?

    00:00 Kasım 30, 2013
    Hatırat yazmayı pek sevmediğimiz, hele günlük tutma alışkanlığı, disiplinini edinemediğimiz çokça söylenir. Yazılı kültürle olan ilişkimizin gecikmişliği kadar toplumumuzda yazılı metin olarak hatırat konusunda çok zengin olmadığımız neredeyse itirazsız kabul gören tespitlerdir. Yayıncılık yaptığım dönemlerde hemen herkesin tekrarladığı bu tespiti abartılı bulacak kadar sürprizlerle karşılaştım. Özellikle Osmanlı"nın son döneminde asker, bürokrat, aydın tiplerinin bu konuda hiç de küçümsenemeyecek sayıda ürün verdiği bir gerçek. Gerçi bu verimlilikte modernleşme döneminin, modern eğitimin kazandırdığı alışkanlıkların etkili olduğu yönünde itirazlar gelebilir. Şaşırtıcı olan; henüz bir tür bilgi arkeolojisi bile gerçekleştiremeyen, bir nesil öncekilerin yazdıklarını okuyamayan, dilini anlayamayan aydınlarımızın geçmiş hakkında bu kadar kesin hükümler verebiliyor olmasıdır. Kendi kültürünün bir tür "bilgi arkeolojisi"ni yapamamış, bunu yapma kapasitesine bile sahip olamayan zihniyetin her şeyi modernleşme parantezine alan bakış bu.

    Osmanlı"ya dair ilk bireysel tanıklıkları, gözlemleri, hatıratları hep Batılı seyyahların, diplomatların kaleminden okudum. Kendi tarihi ve kültür iklimimize oryantalist prizmanın kırılmasından geçerek temas etmek bizim trajik maceramız.

    Zamanla daha çok hatırat yayınlanmaya başladı. Yayıncılık yaptığım dönemlerden bizzat edindiğim deneyim o ki, geçmişe dair ön kabulleri altüst edecek zenginlikte hatırat ürünleri gün yüzüne çıkmayı bekliyor. Hem yakın tarihin bizzat aktörleri, hem de uzak-yakın İslam coğrafyasının farklı kesimlerinden dönemin sosyal tarihine, insan manzaralarına dokunmamıza imkan verecek tanıklıklar... Arap aydınlarının Osmanlı"ya bakışının nasıl olduğuna, bir Fransız romancının birkaç günlük seyahatinde edindiği izlenim ve önyargılarından dökülen birkaç ayrıntı cümle kadar değer vermiyoruz. Batılılar bir yana, mesela Rus aydının gözünden Osmanlı ne anlama geliyordu? Puşkin"in duygusal satırlarından öte çok fazla bir temasımız yok.

    Şibli Numani"yi "Asr-ı saadet" isimli kitabıyla tanımıştım. Küçük ebatlı, on ciltlik eser klasik siyer tarzından farklı bir yöntemle kaleme alınmıştı. Daha sonra ise İstanbul, Suriye, Mısır gezisini anlattığı hatıratıyla tanıştım. Seyahat notları olmaktan öte, bir tür sosyolojik gözlemlerini içeren kitabında, Doğu"dan, Hindistan"dan İstanbul"a, Osmanlı"ya bakışı yansıtır bize. Bu kez Doğu"nun aynasından, farklı bir duyguyla, kendimize bakmayı deniyoruz. Yıllar önce elime geçen bu kitapla Doğu"dan bir alimin gözünden hem Osmanlı ikliminin hem Hint ikliminin kültürel, toplumsal görüntülerini okumak benim açımdan ufuk açıcı oldu. Diyebilirim ki, 19. yy sonlarında yazılmış bu derece içten, duygusal, eleştirel, gözlem ve özlem yüklü bir hatırat olarak ilklerdendi benim için.

    İngiliz sömürge yönetimi altında, bir zamanların Müslüman hakimiyetindeki topraklarda azınlık ve adeta parya durumuna düşürülmüş bu Müslüman aydın, alim; sadece İstanbul"a, İskenderiye"ye dair gözlemlerini değil, İslam aleminin dönemsel olarak içinde bulunduğu durumu da duygu bağını koparmadan adeta sosyolog gözüyle yansıtıyor. Üstelik oryantalizmin kibirle ötekileştirici prizmasında kırılmaya uğramadan...

    Şibli Numani, İstanbul ve yol boyunca uğradığı beldelerde yaşadığı sevinci, hüznü tasvir ederken dünyanın öbür ucundan bir Müslümanın kalbine dokunuyorsunuz adeta. İskenderiye"de gezerken görkemli yapılara bakıp "Müslümanların da böyle şehirleri varmış" diye sevinen, sonra bunların Avrupalılara ait olduğunu öğrenince hüzne boğulan bir yürek...

    İstanbul"da padişahı görünce duyduğu coşku, hilafet makamının dönemin Müslümanlarının gözünde ne anlama geldiği bilinmeden anlaşılamaz. Hayata dair tuttuğu notlar, gözlemleri, analizleri dönemin zihniyetini yansıtması bakımından son derece anlamlı. Sansürden dolayı özgürce gazetelerde yazılıp çizilememesinden dolayı Türklerin yazılı basın edebiyatını geliştiremediği sonucuna varması bir yana, yine her şeyin siyasal nedenlere göre ayarlı olduğu, (Avrupalılarla mücadele içindeki) bir devlet zihniyetini anlamaya çalışması...

    Boğaz kıyısındaki kıraathanelerin, lokantaların toplumsal işlevinden Osmanlı"nın teknik başarılarına uzanan değerlendirmeler, Hint toplumuyla karşılaştırmalar kendi dünyamızı farklı bir coğrafyanın Müslüman aydınının gözünden okumayı sağlıyor.

    Sir Seyyid Ahmed Han"la beraber çalışacak kadar modernist eğilimleri olan ama siyasi bağlantıları nedeniyle onunla yollarını ayıracak kadar da ümmet bilincine sahip bir Müslüman aydının Osmanlı"yı, Ortadoğu"yu, Batı"yı yorumlayış biçimi, yüzyıl öncesinin Hint dünyasından Ortadoğu"ya, hatta bugünümüze ayna tutan gözlemleri...

    Başka bir hatırat da Osmanlı"nın batısından, Balkanlardan, Arnavut milliyetçisi bir aydının Osmanlı ile, kendi ulusu ile ve diğer Müslümanlarla kurduğu ilişki biçimi açısından çok anlamlı. İlk isyan eden Müslüman ulus olarak bilinen Arnavutların dünyası, talepleri, sorunları, payitahtla ilişkileri, merkezin miyopluğu... ve Balkan savaşlarında, isyan günlerinde bile hilafet denilen kuvve-i manevinin anlamı... Avlonyalı Ekrem Bey"in "Osmanlı Arnavutluk"undan anılar"ını okurken bugün yaşanmakta olan etnik ve kimlik sorunları daha anlamlı hale geliyor. Mesela Kürt meselesini, en azından psikolojisini ve sonuçlarını anlamlandırmak açısından ufuk açıcı bulmuştum ilk okuyuşta.

    Biri Güney Asya"dan, Hint kıtasından, diğeri Güneydoğu Avrupa"dan, Balkanlardan... Osmanlı"ya iki farklı bakış... Çok uzak coğrafyalardan çok yakın, çok sıcak dokunuşlar...

    *Şibli Numani, Anadolu-Suriye-Mısır seyahatnamesi, Risale Yayınları.

      Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yeni Şafak Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan köşe yazısı/habere aktif link verilerek kullanılabilir.

      Hatıratlar neyi hatırlatır?

      Hatırat yazmayı pek sevmediğimiz, hele günlük tutma alışkanlığı, disiplinini edinemediğimiz çokça söylenir. Yazılı kültürle olan ilişkimizin gecikmişliği kadar toplumumuzda yazılı metin olarak hatırat konusunda çok zengin olmadığımız neredeyse itirazsız kabul gören tespitlerdir. Yayıncılık yaptığım dönemlerde hemen herkesin tekrarladığı bu tespiti abartılı bulacak kadar sürprizlerle karşılaştım. Özellikle Osmanlı"nın son döneminde asker, bürokrat, aydın tiplerinin bu konuda hiç de küçümsenemeyecek sayıda ürün verdiği bir gerçek. Gerçi bu verimlilikte modernleşme döneminin, modern eğitimin kazandırdığı alışkanlıkların etkili olduğu yönünde itirazlar gelebilir. Şaşırtıcı olan; henüz bir tür bilgi arkeolojisi bile gerçekleştiremeyen, bir nesil öncekilerin yazdıklarını okuyamayan, dilini anlayamayan aydınlarımızın geçmiş hakkında bu kadar kesin hükümler verebiliyor olmasıdır. Kendi kültürünün bir tür "bilgi arkeolojisi"ni yapamamış, bunu yapma kapasitesine bile sahip olamayan zihniyetin her şeyi modernleşme parantezine alan bakış bu.

      Osmanlı"ya dair ilk bireysel tanıklıkları, gözlemleri, hatıratları hep Batılı seyyahların, diplomatların kaleminden okudum. Kendi tarihi ve kültür iklimimize oryantalist prizmanın kırılmasından geçerek temas etmek bizim trajik maceramız.

      Zamanla daha çok hatırat yayınlanmaya başladı. Yayıncılık yaptığım dönemlerden bizzat edindiğim deneyim o ki, geçmişe dair ön kabulleri altüst edecek zenginlikte hatırat ürünleri gün yüzüne çıkmayı bekliyor. Hem yakın tarihin bizzat aktörleri, hem de uzak-yakın İslam coğrafyasının farklı kesimlerinden dönemin sosyal tarihine, insan manzaralarına dokunmamıza imkan verecek tanıklıklar... Arap aydınlarının Osmanlı"ya bakışının nasıl olduğuna, bir Fransız romancının birkaç günlük seyahatinde edindiği izlenim ve önyargılarından dökülen birkaç ayrıntı cümle kadar değer vermiyoruz. Batılılar bir yana, mesela Rus aydının gözünden Osmanlı ne anlama geliyordu? Puşkin"in duygusal satırlarından öte çok fazla bir temasımız yok.

      Şibli Numani"yi "Asr-ı saadet" isimli kitabıyla tanımıştım. Küçük ebatlı, on ciltlik eser klasik siyer tarzından farklı bir yöntemle kaleme alınmıştı. Daha sonra ise İstanbul, Suriye, Mısır gezisini anlattığı hatıratıyla tanıştım. Seyahat notları olmaktan öte, bir tür sosyolojik gözlemlerini içeren kitabında, Doğu"dan, Hindistan"dan İstanbul"a, Osmanlı"ya bakışı yansıtır bize. Bu kez Doğu"nun aynasından, farklı bir duyguyla, kendimize bakmayı deniyoruz. Yıllar önce elime geçen bu kitapla Doğu"dan bir alimin gözünden hem Osmanlı ikliminin hem Hint ikliminin kültürel, toplumsal görüntülerini okumak benim açımdan ufuk açıcı oldu. Diyebilirim ki, 19. yy sonlarında yazılmış bu derece içten, duygusal, eleştirel, gözlem ve özlem yüklü bir hatırat olarak ilklerdendi benim için.

      İngiliz sömürge yönetimi altında, bir zamanların Müslüman hakimiyetindeki topraklarda azınlık ve adeta parya durumuna düşürülmüş bu Müslüman aydın, alim; sadece İstanbul"a, İskenderiye"ye dair gözlemlerini değil, İslam aleminin dönemsel olarak içinde bulunduğu durumu da duygu bağını koparmadan adeta sosyolog gözüyle yansıtıyor. Üstelik oryantalizmin kibirle ötekileştirici prizmasında kırılmaya uğramadan...

      Şibli Numani, İstanbul ve yol boyunca uğradığı beldelerde yaşadığı sevinci, hüznü tasvir ederken dünyanın öbür ucundan bir Müslümanın kalbine dokunuyorsunuz adeta. İskenderiye"de gezerken görkemli yapılara bakıp "Müslümanların da böyle şehirleri varmış" diye sevinen, sonra bunların Avrupalılara ait olduğunu öğrenince hüzne boğulan bir yürek...

      İstanbul"da padişahı görünce duyduğu coşku, hilafet makamının dönemin Müslümanlarının gözünde ne anlama geldiği bilinmeden anlaşılamaz. Hayata dair tuttuğu notlar, gözlemleri, analizleri dönemin zihniyetini yansıtması bakımından son derece anlamlı. Sansürden dolayı özgürce gazetelerde yazılıp çizilememesinden dolayı Türklerin yazılı basın edebiyatını geliştiremediği sonucuna varması bir yana, yine her şeyin siyasal nedenlere göre ayarlı olduğu, (Avrupalılarla mücadele içindeki) bir devlet zihniyetini anlamaya çalışması...

      Boğaz kıyısındaki kıraathanelerin, lokantaların toplumsal işlevinden Osmanlı"nın teknik başarılarına uzanan değerlendirmeler, Hint toplumuyla karşılaştırmalar kendi dünyamızı farklı bir coğrafyanın Müslüman aydınının gözünden okumayı sağlıyor.

      Sir Seyyid Ahmed Han"la beraber çalışacak kadar modernist eğilimleri olan ama siyasi bağlantıları nedeniyle onunla yollarını ayıracak kadar da ümmet bilincine sahip bir Müslüman aydının Osmanlı"yı, Ortadoğu"yu, Batı"yı yorumlayış biçimi, yüzyıl öncesinin Hint dünyasından Ortadoğu"ya, hatta bugünümüze ayna tutan gözlemleri...

      Başka bir hatırat da Osmanlı"nın batısından, Balkanlardan, Arnavut milliyetçisi bir aydının Osmanlı ile, kendi ulusu ile ve diğer Müslümanlarla kurduğu ilişki biçimi açısından çok anlamlı. İlk isyan eden Müslüman ulus olarak bilinen Arnavutların dünyası, talepleri, sorunları, payitahtla ilişkileri, merkezin miyopluğu... ve Balkan savaşlarında, isyan günlerinde bile hilafet denilen kuvve-i manevinin anlamı... Avlonyalı Ekrem Bey"in "Osmanlı Arnavutluk"undan anılar"ını okurken bugün yaşanmakta olan etnik ve kimlik sorunları daha anlamlı hale geliyor. Mesela Kürt meselesini, en azından psikolojisini ve sonuçlarını anlamlandırmak açısından ufuk açıcı bulmuştum ilk okuyuşta.

      Biri Güney Asya"dan, Hint kıtasından, diğeri Güneydoğu Avrupa"dan, Balkanlardan... Osmanlı"ya iki farklı bakış... Çok uzak coğrafyalardan çok yakın, çok sıcak dokunuşlar...

      *Şibli Numani, Anadolu-Suriye-Mısır seyahatnamesi, Risale Yayınları. Hatıratlar neyi hatırlatır?

      Yayın hayatına başladığımız ilk günden itibaren ülkemizde demokrasinin tüm kurumları ile yerleşmesi, milli irade ve değerlerimizin hakim olması için tüm gücümüzle çalıştık. Bu ülkenin geleceğinin derin sularda boğulup gitmemesi için çaba sarf ettik. Fırtınalı günlerde sığınılacak bir liman olduk. Bugüne kadar ülkemize yapmış olduğumuz katkıyı bundan sonra da okurlarımızın desteği ile sürdürmeye devam edeceğiz. Her gün Yeni Şafak’la yeni bir umut olacak.

      SON DAKİKA

      #title#