YazarlarKuzey Irak ekonomisinin can damarı Türk şirketleri

Kuzey Irak ekonomisinin can damarı Türk şirketleri

Yaşar Süngü
YaşarSüngüGazete Yazarı

Kuzey Irak’ta Barzani’nin İran, Irak ve Türkiye gibi din, dil ve kültür birliğiyle bağlı olduğu komşularıyla işbirliği yapmak yerine ABD ve İsrail’in gazına gelerek yaptığı referandumun ardından  gündeme gelecek bağımsızlık beklentisi bölgede kaostan beslenenlerin dışında kimsenin işine gelmeyecek.

MAKALEYİ SESLİ DİNLEMEK
İÇİN TIKLAYIN
Yaşar Süngü : Kuzey Irak ekonomisinin can damarı Türk şirketleri
Haber Merkezi20 Eylül 2017, ÇarşambaYeni Şafak
Kuzey Irak ekonomisinin can damarı Türk şirketleri yazısının sesli anlatımı ve tüm Yaşar Süngü yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!


Arap Baharı öncesine kadar bin 500 Türk şirketinin yatırım yaptığı Kuzey Irak’ta sadece Türk müteahhitlerin yaptığı yatırımlar 30 milyar doları aştı.

Bölgede siyasi karışıklıkların ardından 300 Türk şirketi faaliyetlerine son verirken geriden kalan şirketler gelişmeleri izliyor.

Kuzey Irak’ın tüm ihtiyaçlarının yüzde 70’i Türkiye’den sağlanıyor.

Barzani yediği ekmeğin ununu, bandığı yemeğin tanelerini, taktığı takılarını ve giydiği elbiseyi bizden alıyor.

REKLAM

***

Irak, Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı ilk 5 ülke arasında.

2015’te 8.3 milyar dolar, 2016’da 7.2 milyar dolar, 2017’nin ilk 8 ayında ise 5.5 milyar dolar ihracat gerçekleştirdik.

Türk hazır giyim sektörü Irak’a yıllık 600 milyon dolar ihracat gerçekleştiriyor.

Halkın doğrudan ihtiyaç duyduğu hazır giyim, ayakkabı, gıda, beyaz eşya gibi kategorilerde pazarın tamamına Türk markaları ve ürünleri hakim.

35 Türk markasının Irak’ta toplam 97 mağazası ve 559 satış noktası bulunuyor.

***

Bölgedeki en büyük rantın petrolde olduğu belli.

Irak’ta BP, Eni, ExxonMobil, Gazprom, Lukoii, Shell, Total ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) gibi dünyaca ünlü onlarca ülkeye ait 22 petrol şirketi faaliyet gösteriyor. Kuzey Irak’da şu anda Pet oil ve Genel Enerji adında iki Türk şirketi petrol arama ve çıkarma faaliyetlerini sürdürüyor. 

REKLAM

***

İnşa edilen hemen herşeyin altında, Makyol, Tepe grubu, Nursoy, Elegan, Günay İnşaat gibi Türkiye’nin dört bir yanından, tanınmış Türk Müteahhitlik firmaları var.

Taşyapı, Kuzey Irak’taki Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin yönetim merkezi Erbil’in yollarını yapıyor.

İlnur Çevik, bölgede uzun zamandır hem gazeteci olarak, hem de şu anda eşinin yönetimindeki Çevikler İnşaat şirketi aracılığıyla faaliyet gösteriyor.

***

Irak’a ticaret hangi yollardan yapılıyor?

Irak’a ihracat yapmanın birkaç yolu var. Bunlardan biri Habur sınır kapısından çıkarak, Kuzey Irak’a gitmek.

Burada Kuzey Irak’a giden TIR’lar, ondan sonraki yol güvenli olmadığı için ya mallarını orada indirip, Kuzey Iraklı ya da Merkezi Irak hükümetinden gelen TIR’lara devrediyor ya da TIR’ın arkasında römorku orada bırakıyor.

REKLAM

Diğer bir yol ise Gürbulak sınır kapısından çıkış yaparak İran üzerinden, Irak’a ulaşmak. Ancak bu yol uzun oluyor.

Örneğin Akdeniz’den yaş meyve sebze getiren bir TIR 1500 kilometre fazla yol yapıyor. Ayrıca İran’ın da burada ne kadar izin vereceği önemli. Bir de Esendere sınır kapısı var. Buradan çıkış yapana TIR’lar Kuzey Irak girmeden, Irak’a ulaşabiliyor.

Irak’a yılda 450 bin sefer yapılıyor. Bu seferlerin çoğunluğu Habur Sınır Kapısı’ndan.

Habur’un kapasitesi 2 bin 200, günlük geçiş ise 1700 civarında. Gürbulak’ın kapasitesi zorlanırsa en fazla 600’e çıkar.

Esendere’nin ise en fazla 150’yi bulur. Yani Habur kapatılırsa diğer sınır kapıları kapasiteyi karşılayamaz.

REKLAM

***

Irak bütçesinden yüzde 17 pay alan bölgesel yönetim bütçenin yüzde yetmişe yakınını memur maaşlarına dağıtıyor.

Kalan bütçenin çok önemli bir kısmı inşaat sektörüne gidiyor.

İnşaat ihalelerinin yüzde 90’ını Türk şirketlerinin.

Türk şirketlerinin sayısı toplam 1200 civarında.

Bu şirketlerin kurucuları ve çalışanlarından bölgeye yerleşenlerin sayısı da 14 bini buluyor.

Bunlar arasında lokantalar, marketler, güzellik salonları ve bir de okullar var.

***

Erbil’de, nüfusun üçte birini oluşturduklarını söyleyen Türkmenler, kentin tarihinde ve bugününde önemli bir yere sahip.

Özellikle esnaf ve öğretmenlik, doktorluk gibi bazı temel meslek gruplarında üçte bir oranını fazlasıyla geçiyorlar.

Türkmenler, bölge nüfusunun en büyük kısmını oluşturan Kürtler ile Asuriler, Keldaniler, Ermeniler, Yezidiler gibi farklı gruplarla yıllardır barış içinde yaşıyorlar.

REKLAM

Türkiye’deki gibi kız alıp kız verip akraba oluyorlar. 

Türk dizileri çok izleniyor Türkçe müzikler tercih ediliyor, haberler için Türk ve Kürt televizyon kanalları izleniyor.

Yalnız Türkmenlerde birlik ve beraberlik yok.

Parçalı oldukları için Kürdistan bölgesinin yüzü aşkın sandalyeli parlamentosunda yalnızca dört milletvekili, bölge hükümetinde ise bir üyeleri var.

Bölgede sağduyu sahibi herkesin ortak olduğu tek fikir şu: Kan dökmeden çözüme gitmek.