Türkiye ve ABD'nin stratejik bir zafer ilan ettiği Bakü-Ceyhan anlaşmasının finans sorunu şimdiden tartışılmaya başlandı. Para zamanında sağlanamazsa BP Amoco'nun farklı güzergah arayışına gireceği belirtiliyor. Rusya'nın şimdiki umursamaz tavrı ise fırtına öncesi sessizlik olarak tanımlanıyor.
 

ASHINGTON- Petrol şirketleri ve hükümet yetkilileri, Clinton'ın stratejik bir zafer olarak nitelediği, Hazar petrollerini Türkiye üzerinden Batı'ya taşıyacak olan Bakü-Ceyhan Boru Hattı Anlaşması'nın siyasi ve finansal açıdan gerçeklikten uzak olduğunu ileri sürüyorlar. Yıllardır Kafkaslar'ın zengin yeraltı kaynaklarını taşımak için alternatif güzergahlar arayan petrol şirketleri, daha önce de benzeri anlaşmalar imzalasalar da bu son anlaşma daha sağlam görülüyor. Petrol şirketleri için önceliği hattın kazançlı olmasına verirken, Clinton hükümeti öncelikle stratejik önemine bakıyor. ABD için en önemli unsur, Batı'nın yeni enerji kaynağını sağlayacak olan ana boru hattının Rusya ve İran'ın çevresinden dolaşması. Washinton ayrıca hat ile birlikte eski Sovyet Cumhuriyetleri'ni Batı Bloğu'na çekmeyi hedeflerken, NATO müttefiği Türkiye'nin de bölgesel gücünü artırmaya çalışıyor.

BP Amoco Ekim'e kadar zaman tanıdı

ABD için stratejik açıdan avantajlı olan hattın geçen hafta onaylanmasının ardından gündeme gelen hızla inşa edilip edilemeyeceği sorusunun yanısıra, kaybeden taraf olan Rusya'nın bundan sonraki adımının ne olacağı da merak ediliyor. Projedeki ana petrol şirketi BP Amoco, boru hattını ticari açıdan uygulanabilir kılmak için, Washington'dan bölgedeki üretici ülkelerin petrol sevkiyatını artırma amacıyla yardım isteyeceğini açıkladı. Şirketin uluslararası ilişkiler yöneticisi Michael Townshend, boru hattının kullanılması için gereken taahhüt ve finansmanın sağlanmasında en son tarihin gelecek Ekim ayı olacağını açıkladı. Townshend, eğer gereken para zamanında sağlanamazsa BP Amoco'nun Hazar petrollerini farklı bir güzergahtan akıtacağını, belki de Bakü-Supsa hattını genişletme yönünde tercih kullanacağını söyledi. Bakü-Supsa'nın kullanılması durumunda petrolün Supsa'dan tankerlerle Boğazlar üzerinden geçirilmesi gerekecek ki, Türkiye'nin buna izin vermeyeceği daha önce de açıklanmıştı. Tüm bunların dışında, hattın yapısı konusunda anlaşılamaması halinde BP Amoco'nun, petrol üretiminin gelecek safhasını erteleyebileceği konuşuluyor. Finansman işine karışmayan Clinton hükümeti, İran'a uyguladığı ambargoyu kaldırmak istemediğinden, İran üzerinden alternatif güzergahları da kabul etmiyor. Petrol şirketlerinin finansman itirazları üzerine Türkiye, Bakü-Ceyhan'ın doğuracağı ilave maliyeti karşılayacağını kabul etmek zorunda kalmıştı.