Aykırılığı sırıtan hükümet

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in 'hukuka aykırı' bularak geri gönderdiği Kanun Hükmünde Kararname'de (KHK) hükümetin ısrarı, giderek, "Türkiye usulü demokrasi" üzerine uygulamalı bir derse dönüşüyor. Sorun, ilk bakışta, hukukî bir tartışmadan çıkmış gibi görünse bile, bugün, Türkiye'yi 'halka ve hukuka rağmen' yönetmeye alışmış bir siyaset kadrosunun, Cumhurbaşkanını dize getirme operasyonu biçimini almış bulunuyor.

Türkiye'deki anayasal düzen kuvvetler ayrılığı ilkesi üzerine oturuyor. Hükümetin KHK ile yapmak istediği düzenleme, anayasaya göre (m. 91), yasama organı olan Meclis'in yetki alanına giriyor. Hükümet, anayasanın bu açık ilkesine ve hukukçu cumhurbaşkanı tarafından uyarılmasına rağmen yanlışında ısrar ederek, aslında, varlığından hep kuşku duyulan 'yazılı olmayan kurallar' arkasına sığınıyor...

'Yazılı olmayan kurallar'ın varlığı daha önce hiç bu kadar belirgin olmamıştı.

Bir kaç dar zaman aralığı dışında fazlaca aksamadan işleyen sistem, 'kuvvetler ayrılığı' ilkesinin kötüye kullanılması üzerine oturuyor. Meclis, görünürde, sistemin kalbi; ancak diğer kuvvetler, bazen işbirliği halinde, yasama alanını daraltabiliyorlar. Sözgelimi Anayasa Mahkemesi, kabul edilebilir sınırları zorlamayı da göze alarak, kendisi 'yasa koyucu' gibi davranabiliyor. Hükümetler ise, anayasada belli konularda tanınan istisnaî bir yetki olan KHK'yi anayasal çerçevesi dışına taşırarak Meclis'i 'by-pass' etme kolaycılığına sapabiliyorlar. "Egemenlik kayıtsız şartsız Meclis'indir" sloganı lâfta kalıyor.

İşe bakın: KHK, Meclis'e ait yasama hakkını daraltan bir uygulama; hükümet, "Cumhurbaşkanı, tıpkı kanunlar gibi, KHK'leri de sadece bir kez geri gönderebilir" savunması arkasına sığınarak, istisnaî yetkiyi, Meclis'in yasama faaliyetiyle eş tuttuğu işgüzarlığını dünyaya ilân ediyor...

Bir nokta da önemli. Hükümetin başı Bülent Ecevit ile yardımcısı ANAP lideri Mesut Yılmaz, kolay zamanlarda 'demokrasi' sözcüğünü dillerinden düşürmeyen politikacılar; şimdi, her ikisi de, kuzu postunu üzerlerinden atıp 'gerçek' kimlikleriyle kamuoyunun karşısına çıkmak zorunda kaldılar. Hükümetin '2 numaralı' ortağı MHP ise, kendisine oy veren çevreleri hayretten hayrete düşüren bir duruş sergiliyor. Üç partili hükümet, 'tek parti dönemi' CHP'si uygulamalarına rahmet okutacak bir kural dışılığı ülke gündemine dayadı.

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin kötüye kullanılması alışkanlığının devamında kilit, şimdi bütün açıklığıyla ortaya çıktığı üzere, cumhurbaşkanlığı makamı... Darbe ürünleri ile kendi küçük çıkarlarına râm olarak sırtını millete dönmekten çekinmeyenler, görevlerini, bir tür 'otomatik onay makamı' biçiminde yorumlayabildiler. Memurlarla ilgili KHK, Ahmet Sezer'in 'hukukun üstünlüğü' ile 'rejim hassasiyeti' arasında tâbi tutulduğu bir sınavdı; sistemin kendisinden beklediği, anayasaya ve hukukun temel ilkelerine kulak asmayarak önüne konulan 'hukuk-dışı' metne imzasını koymasıydı. Ecevit ve ortakları, olayı bunalım boyutuna taşımayı da göze alarak, Ahmet Sezer'e "Bugüne kadar paşa paşa sürdüregeldiğimiz, bazen demokrat görünsek bile hemen her zaman önünde gerdan kırdığımız sisteme sen de boyun eğ" mesajını iletmekte tereddüt etmediler.

Cumhurbaşkanı Sezer, belli ki, bu mesaja değil, geçmişte açıkladığı fikirlerine ve Meclis'te yaptığı yemine sâdık kalmaya kararlı. Kendisini ortak adayları gösterip seçen siyasi partileri de, davranışıyla, bugüne kadar varlığını sürdüren 'yazılı olmayan kurallar' sisteminden uzaklaşıp 'hukukun üstünlüğü' ilkesine teslim olmaya dâvet ediyor. Başbakana yerini bildiren Cumhurbaşkanı, öyle anlaşılıyor ki, ilkelerini çiğnemektense koltuğunu boşaltmayı bile düşünebilir.

O halde hükmümüzü verelim: Aslında, Türkiye'nin 10 Aralık 1999 tarihinde yapılan Helsinki Zirvesi ile içine girdiği yeni süreçte, aykırılığı sırıtan, Ecevit-Bahçeli-Yılmaz ortaklığıdır...