Resimli tarih

Doğan güneşe karşı Uzunyayla'yı boydan boya kat eden yamalı asfaltta yol almak, içime çektiğim yayla havasından daha haz verici bir duyguları çağrıştırıyor. Geride bıraktığımız ovanın biçilmiş ekin tarlalarına karşın henüz olgunlaşan buğday başaklarının rüzgara karşı salınımı ta uzaklardan dört nala koşan Afşar beylerinin atlarının hızına yetişemiyor. Aslında Uzunyayla'nın gerçek sakinleri artık Afşar göçerlerinden çok Çerkezler'dir. Henüz olgunlaşmamış ekin başaklarının rüzgara karşı salınışı aslında Çerkez kızlarıyla rekabet halindedir.

Pınarbaşı'na gelir gelmez kasabayı boydan boya bölen bulvarın diğer ucuna yerleştirilen levha Uzunyayla'nın büyüsünü bozuyor: Dadaloğlu Bulvarı. Bulvarda gezinen Dadaloğlu'nu düşünebiliyor musunuz?

Konya

Artık burası ne Orta Anadolu'nun içine kapanık bir şehridir ne de Akdeniz ve Eğe bölgelerinin tümüyle dışa bakan yüzüdür. Orta Anadolu'nun muhtevasını inatla korumayı sürdüren (buna muhafazakar mı diyorlar? Yoksa conservative daha isabetli bir terim mi?) ama şehir standardı olarak Türkiye ortalamasının üstünde bir şehir.

Bir şehirde yaşıyor olmanın nimetlerini sunarken günümüz şehir ortamına özgü olumsuzluklardan mümkün olabildiğince korunmuş birkaç şehirden biri. Alt yapısı, ulaşımı, temiz bir çevre sunması kargaşadan uzak sakin ama derli toplu bir metropol görünümü Kayseri için de geçerli. Göçün, çarpık şehirleşmenin, çevre kirliliğinin yaşanmaz hale getirdiği büyüyen kentleri gözönüne alınca insanımızın neleri kaçırdığını, daha doğrusu ne türden 'kent'lerde yaşamaya mahkum edildiğini soruyorsunuz.

Konya'da bir kitapta gördüğüm resim herhalde bu sıralar yoğunlaştığım Türkiye'de dînî hayat, daha doğrusu din, devlet, toplum ilişkisini en iyi açıklayan bir özet gibi önümde. İlk göz attığımda siyah cüppeleri, siyah sakalları ve siyah silindir şapkalarıyla bir Yahudi topluluğunu hatırlatıyor.

Dînî bir toplantı olduğu belli oluyor. Yoksa Katolik merasimi mi? Uzaktan bakınca siluet halindeki bu resmin bende yaptığı ilk çağrışım bu.

Yıl 1951. Tek Parti döneminin baskı ortamının izleri tümüyle kalkmamış anlaşılan. Ya da baskı ortamında edinilen alışkanlıklar. Siyah fötr şapkaları, siyah sakalları ve siyah paltolarıyla Yahudi topluluğu oldukları izlenimini veren bu insanlar aslında ülkede dînî hayatın en sağlam olduğu Konya'da devrin en saygın din alimlerinden oluşan bir Müslüman topluluğundan başka bir şey değil. Ellerini açmış, bir temel atma töreninde dua ediyorlar. Yapılan tören Türkiye'de açılan ilk 7 İmam Hatip Okulu'ndan birinin temel atma törenidir.

Resmi dikkatlice inceleyince pek- çok hayır işinde son devre damgasını vurmuş isimler orada. Hemen hepsi fötrlü.

Görünüşte tamamlanmış bir modernleşme projesinin resmi.

Maraş

Maraş Kalesi'nden şehre bakıyorum. İşte hemen önümüzde Ulu Cami. Cuma namazında halkı Fransızlar'a karşı isyana çağıran imamın arkasında Maraşlılar'ın kaleye doğru camiden çıkışlarını görür gibi oluyorum. Daha sonra Şapka Kanunu'na karşı çıkan gericiler burada jandarma tarafından ele geçirilip, bir kısım İstiklal Mahkemeleri'ne gönderilecektir

Daha ileride Sütçü İmam olayının geçtiği mahal.

Hâlâ bozulmamış dokusuyla Rasim Özdenören'in anlattığı Maraş hikayeleri bir film şeridi gibi gözümün önünden geçiyor. Kaleden aşağıya sarkıyor, Ökkeşler'in dolaştığı Maraş sokaklarında süzülüp gözden kayboluyorum.

Kaleden aşağıya doğru Maraş göz alabildiğine uzanıp gidiyor.