Fiyat farkından yararlanmak için, bir taraftan ihraç kaydıyla düşük fiyattan alınan şekerin bir bölümü iç piyasaya sürülürken, bir taraftan başta Habur olmak üzere tüm sınır kapılarında ``yolcu beraberi`` adı altında yoğun bir şeker ticareti yapılıyor.

Şeker Fabrikaları Genel Müdürlüğü ise ihraç amacıyla düşük fiyattan şeker verdiği 11 firmanın, ihracat taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle zor duruma düştü.

Şeker Fabrikaları, dahilde işleme izin belgesi kapsamında veya ihraç şartıyla, 1999 yılında 114 bin 524 ton düşük fiyattan şeker verdi. Ancak, şimdiye kadar 5 bin 324 tonluk şeker ihracatına ilişkin taahhüt kapatıldı. Halen 109.2 bin tonluk şekere ilişkin ihracat taahhüdü ise kapatılmadı.

Sınırdan şeker ve et turları

İhraç amaçlı verilen şekerin yurtiçinde satılması sorunu devam ederken, sınırlarda yapılan şeker ticareti de önlenemiyor. Güneydoğulu işadamları, Habur Sınır Kapısı`ndan mazot ticareti yapan 47 bin 500 aracın, Irak`tan her dönüşünde, ``şahsi ihtiyaç için`` 4 torba şeker getirdiğini anlattılar.

Şeker Fabrikaları 50 kg`lık bir torba şekeri 18-19 milyon liradan satarken, Irak, Suriye ve BDT ülkelerinden getirilen şekerin çuvalı 8-10 milyon liraya satılıyor.

Aynı işadamları, Habur sınırında bulunan 250 taksinin de aynı işi yaptığını, Hatay`da ise 50 otobüsün, yolcu bile almadan Suriye`ye tur düzenlediğini, şeker çuvalları yükleyerek döndüğünü ileri sürdüler.

İşadamları, Suriye, Irak ile BDT ülkelerinde şekerin çuval fiyatının 4-5 milyon lira arasında değiştiğini, yurtiçinde bir çuval şekerin fiyatının 18-19 milyan lira olması nedeniyle, her bir çuvalda, en az 10 milyon lira kâr elde edildiğini anlattılar.

Komşu ülkelerde şekerin ton fiyatının 165-200 dolar adasında değiştiğini vurgulayan işadamları, bu ticareti gümrükçülerin de bildiğini, kişisel ihtiyaç olarak beyan edildiği için, ``karşılıklı idare ettiklerini`` savundular. Bu arada, Türkiye`de et fiyatlarının da, komşu ülkelerdekinin ortalama 2 katı daha fazla olması nedeniyle, Irak ve İran`dan kaçak hayvan getirildiği, Romanya, Bulgaristan gibi ülkelere de otobüslerle günlük ``et turları`` düzenlendiği ileri sürülüyor.