Çin'in Kafkaslar ve Orta Asya'da ağırlığını artırması ABD'yi harekete geçirdi. Bölgeye yönelik politikasını yeniden gözden geçiren ABD, Dışişleri Bakanı Madeleine Albright'ı 14-20 Nisan tarihleri arasında Türk cumhuriyetlerine gönderiyor. İlk kez bölgeye gidecek olan ABD Dışişleri Bakanı, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ı ziyaret ederek, son dönemde Rusya-Çin eksenine kayan bu ülkelerle ilişkileri yeniden güçlendirmenin yollarını arayacak. CIA Başkanı George Tenet, geçen hefta başında Gürcistan, Kazakistan ve Özbekistan gezisine çıkarken FBI Başkanı Luis Freeh de Albright gibi bugünler de bölgeye gitmeye hazırlanıyor.

Gündeminde demokrasi, bölgesel güvenlik ve İslami akımların engellenmesi gibi konular bulunan Albright'ın özellikle üzerinde duracağı konununun, bölgedeki İslami canlanmanın enerji kaynakları üzerindeki ABD çıkarlarını tehdit etmesi olduğu belirtildi. Bu endişenin temelinde CIA başkanı George Tenet'in bir önceki gezi değerlendirmesinde sarfettiği, "Orta Asya'daki ekonomik problemler bizleri, İslami hereketlerin bölgedeki etkinliğini artırması tehlikesiyle karşı karşıya getirmektedir" sözlerinin yattığı ifade ediliyor.

CIA Başkanı da gizli toplantıya katılacak

Albright'in Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a yapacağı 14-20 Nisan tarihleri arasındaki ziyaretini, çarşamba günü, Taşkent'te buluşacağı C.I.A Başkanı George Tenet'le gerçekleştireceği bir gezi programı takip edecek. Taşkent'te CIA Başkanı, Albright ve Özbek yöneticilerin katılacağı ve bölgedeki İslami hareketlerin tartışılacağı 'çok gizli' bir toplantı yapılacağı öğrenildi. Ancak toplantıya kimlerin katılacağı tam olarak belirlenemedi. Washington'ın, Rusya ve Çin eksenine kayan bölge ülkelerini yeniden kendi safına çekmek için, bu ülkelerin yönetimlerini tehdit eden İslami hareketlerin ezilmesi konusunda işbirliği yapacağı belirtiliyor.

ABD de Rusya da bölge ülkelerini etkisi altına almak için aynı yöntemi kullanıyor. Özbekistan başta olmak üzere, İslami yükselişin iktidarlarını devirmesinden endişe eden ülkelerin zaaflarını kullanan ABD ve Rusya, Müslüman güçlere karşı bu iktidarlara destek vaadederek hegemonik güçlerini pekiştirmeye ve enerji kaynaklarını kendi kontrollerine almaya çalışıyor. Bu ülkelerin de ABD ve Rusya'ya yakınlaşma şartı olarak İslami güçlere karşı mücadelelerine destek verilmesi şartını öncelediği ifade ediliyor.

Putin'den İslam'a karşı işbirliği teklifi

Bu amaçla ABD gibi, Rusya'nın da Orta Asya'nın İslami hareketlerden 'temizlenmesi' için bölge ülkelerine işbirliği teklifini yinelediği öğrenildi. Devlet Başkanı Putin'in Türk cumhuriyetlerine, "Gelin Orta Asya'da anti-terör merkezleri kuralım. Rus gizli servislerinin tecrübelerini önünüze serelim" dediği ifade ediliyor. Albright'in gezisinin ağırlık noktasını Özbekistan'a vermesinin sebebi olarak, Devlet Başkanı İslam Kerimov'un, İslami hareketlere karşı acımasız bir savaş yürütmesi ve bu yolda her güçle işbirliği yapmaya açık olması gösteriliyor.

Albright'ın Orta Asya ziyaretinin Kazakistan bölümünde zengin petrol kenti Astana ve ülkenin önemli ticaret merkezi olan Almatı yer alıyor. Albright'ın bir sonraki durağı Kırgızistanın baskenti Bişkek olacak. Albraight'ın Orta Asya ziyareti sırasında birçok sivil toplum örgütü ile de görüşeceği belirtildi.