Âyine-i devran

Cumhurbaşkanlığı seçiminin dün gerçekleşen ilk turunda kim ne derse desin, büyük bir sürpriz yok: Herkes vaadettiğini - kısmen - yerine getirdi. Herkes beklediğini - kısmen - aldı, herkes -kısmen- tatmin oldu. İktidar iktidarlığını, muhalefet de muhalefetliğini yaptı bu ilk turda.

Liderler gruplarına hâkim olmak istediler, ama bütünüyle bunu başaran olmadı; belli ki, her partiden istenmeyen adaylara kaçak var. Milletvekilleri liderlerin Meclis dışından bir ismi aday olarak karşılarına çıkarmasına tepkiliydiler; ancak onların tepkileri de sınırlı kaldı. Ahmet Necdet Sezer'in 'nitelikli çoğunluk' sayısı olan 367'yi bulmazı zordu, nitekim bulamadı; ancak 3. tur için 'yeterli çoğunluk' sayısı olan 276'yı bu ilk turda geçmiş oldu. Daha da önemlisi, ilk sıradaki adayın hemen ardından gelenin oyu 61 ile sınırlı kaldı; ikinci (Nevzat Yalçıntaş: 61), üçüncü (Sadi Somuncuoğlu: 58), dördüncü (Yıldırım Akbulut: 56) ve beşinci (Doğan Güreş: 35) gelen adaylar arasından hiçbiri, ilk sıradaki (Ahmet Necdet Sezer: 281) ile yakın bir yarış götürüyor görüntüsünü veremediler...

En önemli gelişme, MHP'lilerin, partinin 'yeni imajı' bozma pahasına adaylığını koymasına engel olmaya çalıştıkları Sadi Somuncuoğlu'nun aldığı oy miktarıdır; ona giden 58 oyun sahipleri her partiden olabilir, ancak o rakamın içerisinde hiç de ihmal edilmeyecek miktarda MHP'linin de olduğu anlaşılıyor. Bunun da anlamı şu: MHP grubu içten içe kaynıyor; dışarıya yansıttığı kadar birlik ve bütünlük içinde değil MHP'liler...

FP'nin oyları kendi adayı ile diğerleri arasında dağılmış görünüyor. FP'den Sezer'e giden oy olduğunu da biliyoruz; ama herhalde tahmin edildiği kadar çok sayıda değil o oylar... Anayasa Mahkemesi başkanının adı ilk duyulduğunda FP çevrelerinden gelen heyecanlı onama ilk turda fazla bir oya dönüşmedi. FP açısından bu ne anlama gelirse gelsin, Sezer açısından FP'lilerin elinin kendisine kolay gitmediği anlamı taşıdığı muhakkak...

Bazıları, Meclis başkanı sıfatını taşıyan Yıldırım Akbulut'un milletvekillerinden daha fazla teşvik görmesini bekliyordu; oysa, kendisine seçtiği "Türkiye'yi 21. yüzyıla taşıyacak cumhurbaşkanı" sloganı Akbulut'un aleyhine çalıştı. ANAP'tan çok başka partilerden oy gitti Akbulut'a; kendisini oylatması, ekim ayında yenilenecek Meclis başkanlığı seçimi öncesinde hiç de iyi bir sınav olmadı.

Oy kullanma işlemi devam ederken görüşme fısatı bulduğum DYP lideri Tansu Çiller, şahsen imzasına sâdık kalarak Sezen için oy kullanacağını, ancak diğer DYP milletvekillerinin oylarını kendi adaylarına verebileceklerini ifade etti. DYP'nin iki adayı (Güreş ve İyimaya) toplam 45 oy alabildiler; grubun yarıya yakını başka adaylara (muhtemelen yoğunluklu olarak Akbulut'a) oy kullandı. Çiller, Anayasa Mahkemesi başkanının şahsına bir itirazları olmadığını, göreve en lâyık kişinin o olduğuna inandığını söylemeyi de ihmal etmedi. DYP lideri, bu oylamada iktidar partisi liderlerinin gruplarına hâkim olamadıklarını göstermenin peşindeydi; FP'yi de onun iknâ ettiği anlaşılıyor...

Böyle seçimlerde, ilk turda arayı açan adayın seçilme şansı ikinci turda artar. İlk turun bir özelliği, siyasi taktiklere sahne olmasıdır. İkinci turda yarış daha sağduyulu bir zeminde gerçekleşir. Yeterince başarılı olamamış adayların meydanı boşaltmasıyla, oylar, ikinci turda daha sağlıklı dağılır. İkinci turun yapılacağı 1 Mayıs Pazartesi günü, Ahmet Necdet Sezer'in 'nitelikli çoğunluk' (367) sağlayarak seçilme şansı var. Sezer, dün aldığı oyla, üçüncü turda seçilmeyi garantilemiş görünüyor zaten.

Bakalım, âyine-i devrân ne gösterecek?