Hayret verici şeyler

İnsan, olağandışı bir durumla karşılaştığı vakit hayret eder. Olması gerekeni aşan, çoğu kez absürd hatta traji komik durumlar karşısında hayret ederiz. Hayret etmek çoğu kez işin içinden çıkamadığımız saçmalık karşısında teslim oluşumuzu kendi içimizde meşrulaştırıcı formülden başka bir şey değildir. Söz gelimi Ortadoğuda komşu iki ülkenin vatandaşı, hatta sınırın ikiye böldüğü köyün akrabaları birbiriyle güç bela kurabildikleri telefon bağlantısını, mesela İtalya üzerinden kurabiliyorsa buna hayret edilir. Veya bu durumu kanıksamış iseniz hayret bile edemezsiniz.

Londra'da yayınlanan Al-Sharq al-Awsat gazetesinde çıkan bir habere göre Türk, Mısır ve İran'lı yetkililer bölgesel sorunları görüşmek için bir araya gelmişler. Ortadoğunun bu en önemli üç ülkesinin içinde bulundukları bölgenin sorunlarını görüşmek için bir araya gelmelerinin basına sızmış olmasına tepkiniz ne oldu? Muhtemelen pek çoğu gibi siz de hayret etmişsinizdir. Burada hayreti aşan traji komik bir durum söz konusu. Aslına bakılırsa Ortadoğunun kaderini belirleme gücüne sahip üç ülkenin bir araya gelmesinden doğal bir şey olmadığı halde biz bu durumu hayretle karşılıyor, toplantının nasıl gerçekleşmiş olduğuna hayret ediyoruz. Çünkü köyleri ikiye bölünmüş ve iki farklı ülkenin vatandaşı durumuna düşmüş köylülerin üçüncü ülke aracılığı ile telefonlaşabilmesine benzer içselleştirilmiş bir garabet söz konusu.

Eğer bir Türk vatandaşı Suriye ile ticari bir ilişkiye geçmek isterse finansal işlemlerini Amerika veya Londra merkezli bankalar üzerinden yürütebilirler. Şam'dan İstanbul arasında yapılacak para transferi New Yok'ta bir bankaya gider, ondan sonra İstanbul'daki hesaba geçer. Ortadoğu ülkelerinin Irak konusunda nasıl bir politika izlemeleri gerektiği Washington üzerinden gelen sinyallerle belirlenir. Kahire, Tahran ya da Ankara arası diplomatik iletişim Washington'da belirlenen şifrelerle sağlanabilir. Şifreler orada çözülebilir.

Al-Sharq al-Awsat'ta çıkan haber, bu üç ülkenin, özellikle Irak konusunda izlenecek politikalarının belirlenmesi açısından önemli bir adım sayılmalıdır. Oysa Washington'un belirlediği kodlar, elinde tuttuğu şifre alfabesi hiç de bozulamaz türden değil. Bu üç ülkenin kendi aralarında ortak strateji belirleyebilmeleri durumunda Amerika'da Ortadoğu politikalarının belirlendiği kapalı kapılar ardında yapılan toplantıları hiç etkilemeyeceği söylenebilir mi?

Söz konusu toplantı hangi düzeyde gerçekleşmiş olursa olsun özellikle Irak konusunda bölge gerçekleriyle bu kadar ters düşen Amerikan politikalarının ortaya çıkardığı absürt ya da hayret verici durumun hayret makamını çoktan aştığını, kolonyalist ilişkileri hatırlatan politikalara karşı gelişmeye başlayan tavırları gösterir. Yönetim biçimleri ne kadar farklı olursa olsun bölgenin hayati çıkarları bu üç ülkeyi artık bir araya getirmelidir.

Bu üçlünün geliştireceği ortak stratejiler, her birine teker teker dayatılan ama her birinin stratejik çıkarlarına da ters global politikaların en zayıf olduğu kopma noktasıdır. Ancak reel şartlar açısından ütopik olarak değerlendirilebilecek stratejik ortaklıktan bahsetmenin de hayret verecek durum olduğunun bilincindeyiz. Ancak bölge dışından gelen sinyallerin kafa karıştırıcı şifreleri kırmadan bu üç ülkenin daha doğrusu Ortadoğunun sütünde oyunun bozulmasının/daha da önemlisi oyunun anlaşılmasının başka yolu görünmüyor.