Bu nasıl bir siyasal model?

Beyaz Enerji Operasyonu'nu yürüten DGM Savcısı Talat Şalk, 20 Ocak'ta IMF, Dünya Bankası ve AB'nin Ankara temsilciliklerine bir yazı yazarak, ellerinde enerji ihaleleri ile ilgili belge ve bilgi varsa bunu 7 gün içinde kendilerine iletmelerini istiyor. Olayın ilk olarak görünen yönü, bir savcının Başbakanlığı, Adalet Bakanlığı'nı ve Dışişleri Bakanlığı'nı sollayarak IMF, Dünya Bankası ve AB temsilcilikleri ile doğrudan bağlantıya girmesi, aradaki yetkili kurumların yetkilerinin yok sayılması ve bir savcının dış ilişkilere müdahalesi anlamına gelir. Bu durum için Başbakan Ecevit, Talat Şalk'ın eşi görülmemiş bir yöntem kullanarak devletin saygınlığına gölge düşürdüğünü söylüyor ve 'gereken yapılacaktır' diyor. Başbakan'ın değerlendirme biçimi, 'biçimsel' olarak doğru. Fakat bu biçimsel doğruluk, bu olayların nasıl meydana geldiğini açıklamaya yetmiyor.

Siyasetin alanının daraltılması, siyasetin safında daha hassas durmayı gerektiriyor ama hukuk ve adalet adına siyaset kanalından hiçbir gelişme elde edilememesi gerçeği de ortada duruyor. Bu nedenle bir savcının siyasal iktidarın yetkilerini ve yetkili kurumları görmezden gelerek iş görmesi eleştirilmelidir kuşkusuz, fakat yolsuzlukların üstüne gitmek konusunda siyasal iktidarın dolayımından geçecek her girişimin ne kadar başarısız olacağı da başından bellidir. Yargının icranın yetkilerine müdahale etmesi anlamına gelen girişimleri kuşkusuz kabul edilemez, ama bu artık tamamen 'biçimsel' bir iddia olarak kalmaktadır, çünkü siyasetin uzun zamandan beri yolsuzlukların ortadan kaldırılmasını engelleyici bir görüntü vermekte olduğu da bellidir.

Talat Şalk'ın yazısı sadece bir örnek. Yargının kendi yetkilerine müdahale etmesine tepki gösteren icranın, DYP milletvekili Fevzi Şıhanlıoğlu'nun ölümüne yol açacak tarzda yasamayı 'kuşatması' da sözkonusudur: MHP'liler tarafından her fırsatta kilitlenen Meclis kürsüsü fiilen işlevsizleşmiştir. Öte yandan İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, Gaffar Okkan suikasti ile ilgili yaptığı açıklamada suikastin arkasında 'Almanya, İran ve Rusya'nın bulunduğunu söyleyebiliyor. Böyle bir iddianın ispatlanması halinde bunun ne gibi yaptırımlar getirmesi gerektiğini, ispatlanmazsa bir devletin inandırıcılığını ne kadar azaltacağını herkes bilir. İspatlanmamış iddiaları bir İçişleri Bakanı'nın dillendirmesi de dış ilişkilerine ambargo koymaktır. Bütün bunların yanına, Genelkurmay Başkanı'nın af tasarısıyla 1660 PKK'lının serbest kaldığını söylemesini ve buna karşılık Başbakan Ecevit'in serbest kalanların baskı altında PKK'ya yardım etmek zorunda kalanlar olduğunu söylemesi şeklindeki polemiği ekleyin, son birkaç gün içinde yaşananlar bile garip modelin Türkiye'yi resmettiğini gösterir...

Bu model 'siyaset'in ya fiilen ya da işlevsel olarak ortada olmadığı bir modeldir. Siyaset dışardan kuşatmalarla fiilen yok sayılmaktadır, buna direnmek için yaptığı birşey de yoktur siyasi odakların. Üstelik eline geçen nadir fırsatları kendi alanını genişletmek için değil dar alandaki yetki tartışmalarıyla öldürmektedir siyasal erk. Bu henüz bir model değilse bile bir modele doğru gidişi yansıtmaktadır. Siyaset yerine 'idare'nin ikâme edildiği bir devlet yönetimini yansıtmaktadır. Ekonominin siyasetin bu kadar önüne geçtiği ve daha da çok öne geçmesi için uğraşıldığı bir modeldir bu. Siyasal modeller içinde en çok 'Güney Asya modeli'ne benzemektedir.

Bu modelleme kimilerine, 'daha az siyaset, daha çok ekonomi' ya da 'daha az siyaset, daha çok idare' sebebiyle sıcak gelebilir. Zaten ekonomiye el koyması için MGK'yı göreve çağıran iş çevreleri ya da post-modern darbe ile siyasetin sahanın dışına itildiği bir iktidarı pek benimsemiş görünen bürokrasi bu modelin ana dinamiklerini oluşturmaktadır. Geriye kalan tek mesele, bu modelin işlemesine, tarihin, politikanın ve coğrafyanın geçit verip vermeyeceğidir...