Irak'ın işgalinden sonra iki çok önemli konu bölgesel bir karakter kazanıyor: Türkiye, İran ve Suriye'nin ABD'nin Irak'la ilgili politikalarından duydukları rahatsızlık ve işgale karşı güç kazanan İslami duyarlılık. ABD ve İngiltere'nin Irak'taki öncelikleri de bu iki konu. Bu yüzden, üç ülkeyi Irak'tan uzak tutmak için yoğun çaba harcıyorlar. Önce Suriye'yi baskı altına aldılar. Baas rejiminin üst düzey yetkililerini barındırdığı iddiasıyla Suriye'ye neredeyse savaş ilan edeceklerdi. Ardından İran'ı tehdit ettiler. Irak'ta Amerika'nın kuracağı "manda yönetimi"ni kabul etmeyen Şiiler'in isyanı nedeniyle oklarını bu ülkeye çevirdiler.

ABD ve İngiltere'nin, Türkiye'nin Irak'ta etki alanı oluşturmasına yönelik bütün girişimlerin önünü kestiğini ise herkes görüyor. ABD'nin İran'a karşı savaşan Halkı Mücahitleri Örgütü ile anlaşması, İran'ın Şiiler üzerindeki etkisini kontrol altına alma çabası, Türkmenler'in Türkiye ile işbirliğini zayıflatmaya çalışması, Türk özel timinin sınır dışı edilmesi ve Türkiye ile İran ve Suriye'nin yakınlaşmasını sabote etme girişimi, krizin bölgesel karakterini öne çıkardı. Üç ülkenin kendine özgü sebeplerinin dışında ortak kaygıları ise Kürt Devleti endişesi. ABD'nin bu üç ülkeyi bir taraftan kaygılandırırken diğer taraftan Irak'tan uzak tutma çabaları yakında Ankara, Tahran, Şam'da çok ciddi rahatsızlıklara yol açacak.

Irak'ta üç ülkeyi teskin edecek bir yönetimin oluşturulması mümkün değil. Çünkü Amerika Irak'ta demokratik bir yönetime, serbest seçimlere asla izin vermeyecek. Zira, seçimler Amerikan işgaline karşı olan İslamcı grupların iktidarı ele geçirmesiyle sonuçlanacak. Afganistan'daki korku burada da hakim. "Irak'ta demokrasi" veya "Irak'a Türkiye modeli" saçmalıkları Afganistan için de gündeme getirildi. Savaş sonrası en kısa zamanda seçimler yapılacak, Afgan halkı kendi yönetimini belirleyecekti. Hani, nerede seçimler? Nerede özgürlük ve refah? Birkaç aşiret liderinin desteklediği, bazıları CIA'in kadrolu elemanı olan bir grup mandacıyla Kabil'de bir yönetim kurdular. Kabil ve ABD üslerinin dışında hiçbir varlıkları yok.

Amerika Saddam'ı çok arayacak

Irak'taki işleri ise daha zor. Zira, Şii, Sünni, liberal, sosyalist, hemen bütün Irak halkı işgali yeni bir sömürgecilik olarak algılıyor. CIA eski Başkanı James Woolsey, Dördüncü Dünya Savaşı başlattıklarını açıkladığı konuşmasında, "Mübarek ve Suudiler'in korktuğu kimselerin, halkların yanında olacağız" demişti. Ancak özgür Irak halkı ilk önce onlardan nefret ettiklerini açıkladı.

ABD Irak'ta İslami hareketleri ezen Saddam Hüseyin yönetimini çok arayacak. Irak halkının, İslami yönetim çağrıları, Şii uyanışının Irak'ın dışına, Körfez ülkelerine, Suudi Arabistan'ın petrol zengini doğu eyaletlerine kadar yansıması, Sünniler'in ABD'ye karşı direniş çağrıları yapmaları Amerika için ciddi tehdit haline gelecek. Riyad toplantısına katılan ülkelerin, işgal güçlerinin bir an önce Irak'tan çekilmesini istemeleri, hem ABD politikalarının hem de Irak halkının bu politikalara yönelik tepkilerin bölge ülkelerini ne kadar endişelendirdiğine işaret ediyor.

İran ve Suriye'nin de işgal edilmesi için çabalayan "Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi"ni hazırlayanlar, geçen ay yayınladıkları ve yirmi üç kişinin imza attığı bildiride, "Koalisyona katılan, katılmayan veya askeri harekata karşı çıkan, Irak halkı veya komşuları şunu anlamalı ki, bölgede ne kadar kalmamız gerekiyorsa o kadar kalacağız" ifadesini kullandılar. Yani gitmeyecekler. O zaman Irak, hem ABD'nin İslam'la yüzleşmesine hem de bölge ülkelerinin bu yüzleşmeden paylarını almalarına neden olacak. Irak'ta özgür bir yönetimin kurulmasına izin vermeyecekler. Aksine Afganistan'da ne yaptılarsa onu yapacaklar. Onlar, Ortadoğu ve Orta Asya'da demokrasi ve özgürlüğü sadece emperyal amaçları için kullanıyorlar.

ABD İslam'la savaşını kazanacak mı?

Küresel savaşın demokrasi ve özgürlük gibi bir amacı yok. Hedef, yeni bir Amerikan yüzyılı oluşturmak, bu projenin karşısında yer alan bütün engelleri ortadan kaldırmak. Doğal olarak en güçlü direnç noktası olan İslami hareketlerle savaşmak. Kapalı ve gizli olan hiçbir şey yok ortada. ABD'nin yeni küresel sistem projesi çerçevesinde esas savaşı İslam'la yapıldığını bizzat bu projenin mimarları açıklıyor. Kimse dile getirmeye cesaret edemese de küresel gerilim, bir medeniyet krizine doğru ilerliyor. Şimdi tartışma konusu, bir nesil süreceğini belirttikleri "Dördüncü Dünya Savaşı"nı Amerika'nın kazanıp kazanamayacağı.

Pentagon'a bağlı çalışan, aynı zamanda "Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi"nin mimarlarından olan Eliot A. Cohen, 20 Kasım 2002'de The Wall Street Journal'da amaçlarını açıkça ortaya koydu: "Bu savaşta düşman 'terörizm' değil. Militan İslam'dır. Afganistan Dördüncü Dünya Savaşı'nın sadece ilk cephesini oluşturuyor." Onlar her ne kadar "militan İslam" deseler de 1996'dan bu yana sadece silahlı guruplara karşı değil, demokratik yöntemi tercih edenlere, siyasi, ekonomik ve kültürel yapılara karşı kapsamlı savaş yürütülüyor.

Yine Yeni Amerikan Yüzyılı savaşçılarından William Kristol ve Robert Kagan, "Irak Savaşı" adlı kitaplarında, "Misyon Bağdat'ta başlıyor... Fakat orada sona ermeyecek... Yeni bir tarihsel dönemin eşiğindeyiz... Bu kararlı bir hareket... Irak'tan çok daha ötesi var... Hatta teröre karşı savaştan ve Ortadoğu'nun yeniden yapılandırılmasından da öte bir şey... Bu, Amerika'nın 21. yüzyılda nasıl bir rol üstleneceğiyle ilgili bir durum..." ifadelerini kullanıyorlar.

Irak'ın işgali Ortadoğu'da harita değişikliklerinin ilk adımı olmasının yanı sıra, hem bölge ülkelerini tehdit etmeye başladı hem de İslami hareketler için yeni bir şok dalgası oluşturdu. Önümüzdeki dönemde Şiiler'in yeniden uyanışını, Sünni dünyanın işgal ve sömürgeciliğe karşı yeni yapılarla ortaya çıkışını göreceğiz. İşgale karşı şekillenecek kurtuluş savaşları, bölgesel güç dengeleri üzerinde, ABD'nin Irak'ı işgal etmesinden daha fazla belirleyici olacak.

İBRAHİM KARAGÜL

Künye

Temsilcilikler

AboneFormu

MesajFormu