EKONOMİ SERVİSİ / İSTANBUL
Türk ekonomisinin önündeki en büyük engel olarak görülen faiz ödemeleri Hazine'nin belini bükerken yüzde 10'lara kadar gerileyen enflasyona rağmen faizlerin yüzde 26'larda seyretmesi yatırımların önündeki en büyük engeli oluşturuyor. Ekonomideki iyimser hava ile bu yıl hazine faiz indiriminden dolayı faiz ödeneğini 66 katrilyon liradan 60.4 katrilyon liraya kadar indirmesine rağmen enflasyonun yaklaşık 3 katını bulan faiz oranları piyasalardaki canlanmanın önünü kesiyor.

Geçen yıl Temmuz ayında yüzde 46 olan toptan eşyada enflasyon rakamları 2004 yılının Temmuz ayında yüzde 9'a gerilerken tüketici fiyatlarında bir yılda yüzde 27'den tek haneli rakamlara kadar indi.

Enflasyonda gerileme yaşanırken faizler ise yerinde saydı. Temmuz 2003 yılında devletin borçlanma faizi yüzde 35 civarında iken bir yıl içinde 9 puanlık düşüşle yüzde 26'ya gerileyerek enflasyon rakamlarının üstünde kaldı. Dün açıklanan rakamlar ile tek haneye gerileyen enflasyonun ardından piyasalarda Merkez Bankası'nın yeni bir faiz indirimi yapması bekleniyor.

Reel faizlerin yüksekliği yurtdışından gelen paranın da yatırım yerine faize yönelmesine neden oluyor. Geçen yıl yurt dışından getirdikleri dövizi bozdurarak Türk Lirası araçlara yatıranlar, bir yıllık dönemde, dolar bazında yüzde 80'e yaklaşan oranlarda kâr elde etti.

Reel ekonomide yıllık yüzde 7 büyümenin görüldüğü Türkiye'de, devletin borçlanmak için verdiği reel faizlerin yüzde 17'lerde seyretmesi Türk sanayiine darbe vuruyor. Uzmanlar, sanayiciyi üretimden caydıran cazip faizlerin düşürülmesinin şart olduğunu vurgulayarak Merkez Bankası'nın yüksek faiz politisından vazgeçmesi gerektiğini belirtiyor. Ekonominin motoru olan büyük şirketlerde son 5 yıldır yüzde 100'ün altına düşmeyen faaliyet dışı gelirler, 2003'te yüzde 71'e geriledi. Ancak 1998'den önceki yüzde 50'nin altındaki rakamlar dikkate alındığında bu oranın halen yüksek olduğu ifade ediliyor. Firmaların kazançlarını kendi üretimlerinden elde etmesi sermayenin faize değil reel sektöre kayması anlamına da geliyor. Üretim faaliyeti dışı gelirler arasında, faizlerin yanısıra temettü ve iştirak gelirleri ile döviz değişim gelirleri de bulunuyor.

Geçen yıl getirdiği dövizi bozdurarak borsada değerlendiren yatırımcı 1000 doları 1770 dolara çıkardı. Uzun vadeli devlet iç borçlanma senedine yatırılan 1000 dolar bir yılda 1518 dolara ulaştı. Söz konusu döviz, bir yıl vadeli TL mevduatta da 1337 dolara çıktı.

Geçen yıl bozdurularak elde edilen 1 milyar 411.8 milyon lira altı ay vadeli kamu kağıtlarıyla çevrildiğinde 1 milyar 866.4 milyon, dokuz ay vadeli kağıtlarda 1 milyar 874.3 milyon, bir yıl vadeli kağıtlarda 1 milyar 877.7 milyon, 15 ay vadeli kağıtlarda ise 2 milyar 220.4 milyon lira oldu.