FATMA DURMUŞ
Türkiye'nin en büyük kimya, boya ve demirçelik fabrikalarının da olduğu 200'ün üzerinde sanayi kuruluşunun faaliyet gösterdiği Gebze'ye bağlı Dilovası beldesi 50 bin kişilik nüfusuyla Türkiye tarihinin en kalabalık kanserliler nüfusuna sahip. Fabrika atıkları, baca dumanları, limana bırakılan radyasyonlu uluslararası hurdalar arasında yaşamaya devam eden belde sakinleri ekonomik imkansızlıklardan dolayı bu ölüm bölgesini bırakıp gidemiyor. Daha önce yapılan sağlık araştırmaları beldede son sekiz yılda ölenlerin yüzde 32.3'ünün vefat nedeninin kanser olduğunu belirledi. Bu oran Türkiye ve dünya çapında kanserden ölüm yüzdelerinin iki katı.

Hava insanın genzini yakıyor

Dilovası'na yeni gelenler nefes alıp verirken zorluk çekiyor. Hava insanın genzini yakıyor. Mide bulantısı ve baş dönmesi de çekiyorsunuz uzun süre. Torunlarının ve eşinin hasta olduğunu ama hastaneye gidecek paralarının olmadığını söyleyen Elmas Bayrak fabrika bacalarının dibindeki evlerini neden bırakıp gidemediklerini şöyle açıklıyor:"Fabrikalar kurulmadan önce biz buradaydık. Evimiz barkımız, işyerlerimiz burada. Bu saatten sonra gidip de nereye sığınalım. Mahallede tanıdıklarımızın çoğu kanserden öldü. Geriye kalanlara da kanser teşhisi konuluyor yavaş yavaş. "

'İçimiz simsiyah oldu'

Yaşlı kadın elindeki tesbihi avuçlarının arasında sıkıştırarak devam ediyor sözlerine: "Balkona astığımız çamaşırlar kurumadan simsiyah oluyor fabrika dumanlarıyla. Bu çamaşırlar nasılsa bizim içimizde öyle simsiyah."

Dilovası Diliskelesi mahallesi sakinlerinden A. T ise evlerinin karşısında bacasından ölüm tüttüren fabrikadan emekli. Bir yıl önce gırtlak kanseri teşhisi konmuş. Şu an konuşamıyor. İşin ilginç yanı hastalığının kanser olduğunu ona söylememişler. Eşi "Kocam bilmiyor hastalığını. Geçici bir şey sanıyor. Ona söyleyemedik ama bütün hayatımız gitti. Zorunlu ihtiyaçlarımız dışında kapıdan dışarı çıkamıyoruz. Gidecek yerimiz de yok. Biz buraya taşındığımızda tek fabrika yoktu. Onların yerinde üzüm bağları vardı."

4 çocuk annesi Yüksel Altuntaş ise öfkeyle cevaplıyor sorularımızı: "Çocuklarımdan hiçbiri sağlıklı değil. Üçüncü çocuğum daha bir yaşındayken allerjik astım oldu. Ben de zona hastasıyım. Doktor hava kirliliğinden dedi. Hava kirliliği sinirlerimi mahvetmiş. Biz bu dumanı ve kiri solumaya çok meraklı değiliz. Bize yer göstersinler gidelim."

Birçok ülkeden atık geliyor

Fabrika çalışanlarından adını vermek istemeyen bir işçi ise akıllara durgunluk verecek bir bilgi aktarıyor bize: "Fabrikanın hurdalığına yabancı yük gemileri gelip hurda boşaltıyor. Bizde bir radyasyon ölçüm aleti var. Hurdaları test ediyoruz.

Eğe alet çalarsa hurda radyasyon içeriyordur. Bizde çoğu zaman çalıyor ve yetkililer çalmasına rağmen hurdayı oraya boşaltmamızı istiyorlar. O bölgedeki hurdalar Irak, Rusya ve Uzakdoğu'dan geliyor."

Yer gösterilsin gidelim!

Belde sakinleri gidecek bir yer gösterildiğinde gitmekten yana. Bunun yanısıra fabrikalara acilen filtre ve arıtma tesislerinin yapılmasını ve üretimin kontrollü olmasını isti-yorlar. Kaybolan sağlıkları içinde talepleri şu: "Sağlık Bakanlığı ve uzman doktorlar tarafından Dilovası halkının sağlık taraması yapılsın. Kirlilik nedeniyle kanser ya da başka hastalıklara yakalananların tedavi masrafları sanayicilerden temin edilerek, mağdurlara ödensin."