Kürt meselesiyle ilgili tartışmalarda gündeme gelen hassas konulardan biri de "üst kimlik" meselesidir.

Üst kimlik az etnik unsurlu homojen toplumlarda sorun çıkarmamakla birlikte, çok etnik unsurlu heterojen toplumlarda büyük tartışmalara sebep olmuştur.

Üst kimlik "vatandaşlık bağı" ve "siyasal aidiyet" oluşumu açısından belirleyici bir kavramdır.

Özellikle "ulus inşa etme" sürecinde yaşanan tartışmalarda ve kimi zaman da çatışmaların merkezinde bu "üst kimlik" kavramı yer almıştır.

Homojen toplumlar ulus devlet inşa ederken ve bir ulus oluştururken doğal olarak zorlanmadılar, ama çok kültürlü toplumların ulus inşa etme süreçleri çok sancılı oldu.

Özellikle tüm farklılıkları bir potada eriterek tek tip bir ulus inşa etme projeleri sıkıntının ana kaynağıydı.

Bir etnik özelliğin yoğun olduğu ülkeler üst kimliği etnik tanımlamayla oluştururken, bazı ülkeler de etnik çağrışım yapmayan yeni sıfatlar üretmiştir.

Almanya, İtalya, Japonya, Portekiz, Polonya, Çin, Avusturya, Yunanistan, Arabistan gibi ülkeler nispeten türdeş ve belli etnik unsurların yer aldığı ülkeler iken; Fransa, İngiltere, İran, Afganistan, Amerika, Belçika, Pakistan etnik yapıların daha çeşitli olduğu ülkelerdir.

Bugünün Fransa'sında Almanlar, Basklılar, İtalyanlar, Normanlar, Galliler gibi farklı etnisiteler, "Fransız" üst kimliği altında birleşmiştir.

Günümüz İngiltere'si, Keltlerin, Alglo-Saksonların, Frankların, İskandinavların, torunlarından oluşan ve "İngiliz" üst kimliğini benimsemiş insanlardan oluşmaktadır.

Örneğin Afgan diye bir ırk yoktur. Afgan üst kimliği Peştunlar, Hazaralar, Türkler ve Tacikler'den meydana gelir.

Türkiye'de çoğunluğu Türk olan, ama çok farklı kökenden gelen insan toplulukları yaşamaktadır.

Anayasa'nın 66. Maddesi, bir üst kimlik tanımı getirmektedir. 'Türk Devleti'ne vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türk'tür' sözü Türkiye Cumhuriyeti'nin üst kimliğini tanımlamaktadır.

Tartışma da bu noktada başlıyor. Bu üst kimlik etnik bir tanımlama getirerek, bazı etnik kökenleri dışarıda bırakan bir yaklaşımı yansıtıyor mu, yansıtmıyor mu?

Anayasa hukukçularına göre bu "etnik bir tanımlama" içermiyor, tekil bir vatandaşlık tanımı da getirmiyor. Irk ve kan bağı yerine hukuki ve siyasi bir aidiyet oluşturuyor.

Yine hukukçulara göre Türkiye'de "etnik azınlık" statüsü bulunmadığından tüm haklar bireysel özgürlük kapsamında düzenlenebilir, "kolektif hak" tanınması sözkonusu olamaz.

Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök de bir konuşmasında Anayasa'da geçen "Türklük" ifadesinin dışlayıcı bir etnik tanımlama olmadığını, hukuki bir bağa atıf yaptığını belirtti.

Bu noktada hiç değilse bugün için bu kavram üzerinden etnik yok sayma politikası ve negatif bir milliyetçilik güdülmeye çalışılmadığı anlaşılıyor. Ancak ortada bir sorun olmadığını söylemek de mümkün değil. Ulus inşa etme sürecinin başarıyla neticelendirilememesi ve bu süreçte yapılan kimi yanlışlıklar bu kavram üzerinde oluşan toplumsal uzlaşıyı oldukça hırpalamış durumda.

Eğer başından beri alt kültürlerin ve farklı etnik kimliklerin varlıkları kabul edilerek böyle bir üst kimlik tanımlaması yapılsaydı, bu çok önemli bir sorun oluşturmayabilirdi. İçinde Türk lafı da geçse hukuksal zeminde güçlü bir aidiyet bağı sağlanabilirdi. Ama bazı yanlış yöntemler ve tavırlar, bu neticesinin alınmasını zorlaştırdı.

Eğer insanlar bunu etnik bir tanımlama gibi algılama eğiliminden kurtulamıyorlarsa bunu görmezden gelmek de mümkün değildir.

Bugün için sorunu aşmanın yolu her türlü alt kültür ve kimliği yok saymadan ama Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı vurgusunu önplana çıkararak, bireysel özgürlükleri geliştirmek olmalıdır.

"Kolektif haklar", "etnik azınlık", "yeni bir üst kimlik" gibi konular yangına körükle gitmek anlamını taşır.

Öncelikli olan sorunları yumuşatmak, halkın temel sıkıntılarını çözmek olmalıdır. Diğer konular ise çok boyutlu olarak tartışılmaya muhtaçtır.

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan