|
|
|
Bugünkü Yeni Şafak |
|
|
|
|
|
|
İşletmelerini rekabetçilikten uzak tutan bir devlet, sonunda kendi kuyusunu kazmış olur İşadamı Kemal Bey'le son görüşmemizde bir çimento fabrikasının özelleştirilmesini seyrediyorduk. Evet, kelimenin tam anlamıyla bir seyirdi bu. Fabrika sonunda en yüksek fiyatı ödeyen şirkete satıldı ve Uzan'ların hesabından 175 milyon dolar düşüldü! Eskiden böyle miydi? Bu tür tesisler kelepir fiyata kapatılır, işletilemiyorsa, borcuyla beraber devlete iade edilirdi. Bir Türk işadamının en heyecanlı gecesi, Ankara'dan yüklü bir teşvikin koparıldığı geceydi. Kimse imalat veya pazarlamada yenilik ve icatçılıkla yükselmek peşinde değildi. Diyelim Japon şirketlerine de Japon devletinin büyük katkıları olurdu. Fakat bir şartla: Şirket dünya pazarlarında rekabet edebilecek bir mal veya hizmeti ortaya çıkarabilecekse! Türkiye'de ise önemli olan, iktidara yakınlıktı. Kimse ülke ekonomisine katkınızı sorgulamazdı. Bilgisinin ve bileğinin gücüyle değil de, Ankara denen manivelanın sağladığı "avanta" ile yükselenler, ülkeyi her on yılda bir derin bir krize sürüklüyorlardı. Bu yüzden, 500 büyük şirketimizin toplam satışları bir Toyota'nın satış hacmine ulaşamıyordu. İşletmelerini rekabetçilikten uzak tutan bir devlet, sonunda kendi kuyusunu kazmış olur. Sony, icatçılıkla yükseldi
Evet, Japon devleti "geliştirmeci" (developmentalist) bir devletti. Özel şirketler için yapabileceği her şeyi yaparak, onları küresel pazarda etkin konuma yükseltmeye çalışıyordu. Fakat küresel pazarda etkin olmanın şartı, önce Japon pazarında rekabetçi olmaktı. Bunun da yolu, imalat ve pazarlamada icatçı olmaktı. Her Japon girişimci son kertede piyasada emsali olmayan bir mal üretme peşindeydi. Tıpkı Sony'nin kurucusu Akio Morita gibi. Ortağı Ibuka ile beraber, İkinci Dünya Savaşı sonrasında "büyük başarı hayalleri kuran" bir mühendis olan Morita, "eşsiz bir mal üreterek servet kazanacağımıza inanıyorduk" diyordu. Evet, Tokyo'da bir devlet adamını veya bürokratı 'kafalayarak' değil, eşsiz bir mal üreterek! İşte size ilk ses kayıt cihazının üretim ve daha da önemlisi satış başarısının hikayesi: "Ben bu teybi başarıya götürmeye kararlıydım. Cihaz hazır olunca, nerede olursa olsun kendime dinleyici bulup, göstermeye hazırdım. Üniversitelere, şirketlere gittim. Her gün arkadaşların evlerine gidip, insanların seslerini kaydettikten sonra onları şaşırtan ve güldüren bir tür komedyene benziyordum. Herkes teybi beğeniyor ama kimse satın almaya yanaşmıyordu. Hemen hemen hepsi aynı şeyi söylüyordu: Çok eğlenceli, fakat bir oyuncak için çok pahalı." Cihazın imal edildiği ilk gün Sony yönetici ve çalışanlarını saran sevinç dalgası yavaş yavaş yerini üzüntüye bırakıyor. İki kafadar mükemmel bir oyuncak yapmışlardı, o kadar. Satış imkanını hiç düşünmemişlerdi. İşte, diyor Morita, o zaman eşsiz bir teknolojiye sahip olmanın ve iyi mal üretmenin bir işi ayakta tutmaya yetmediğini anladım. Malımızı satabilmemiz gerekiyordu ve bunun için müşteriye malımızın kendisi için 'gerçek değerini' gösterebilmeliydik. Ibuka işletmenin teknik kısımlarıyla ilgileniyordu, Morita satış işini üstlendi ve potansiyel satış noktalarına yöneldi: Okullar ve mahkemeler. İç pazarda işleri yoluna koyduktan sonra, dış pazarlara geldi sıra. Morita o günleri şöyle anlatıyor: "Şirketi kurduğumuz ilk günlerde, uluslararası pazarlara açılma fikri kafamızdaydı. Ibuka Amerika'ya gidip teybin hangi alanlarda kullanıldığını ve yeni buluşları öğrenmeye çalıştı. Hiç İngilizce bilmemesine rağmen, derdini anlatıp işini görmeyi becerdi." Japonların 50 yıl önce gerçekleştirdiklerini orta ölçekli Türk şirketleri yeni yeni gerçekleştirmeye başladılar. Bir iki istisna ile, büyük işletmelerimiz ise hâlâ "lisansla üretime devam!" diyorlar. İcatçılık bir başka bahara.
|
|
![]() |
Dünya | Kültür | Spor | Yazarlar | Televizyon Ramazan | Arşiv | Bilişim | Dizi |
© ALL RIGHTS RESERVED |