ABD ile serbest ticaret anlaşması nasıl olmalı?
ABD ile serbest ticaret anlaşması nasıl olmalı?

Geçtiğimiz haftanın en çok konuşulan konularından birisi ABD’nin Türkiye’ye sunduğu ticaret hacmini 100 milyar Dolar’a çıkarma önerisiydi. F-35 ve S-400 sürecinde gerilen ilişkilerin bu yeni öneri ile yeniden olumlu yönde hareketlenmesi de piyasalara olumlu yansıdır.

Video: ABD ile serbest ticaret anlaşması nasıl olmalı?


MEVCUT DURUM NE?

ABD ile Türkiye’nin karşılıklı ticaretinde 2018 rakamlarına göre toplam hacim 20,6 milyar Dolar seviyesinde. Bu karşılıklı ticarette Türkiye 4 milyar Dolar açık veriyor. 2019 Ocak-Temmuz dönemi için için hacim 11,2 milyar Dolar iken açık Türkiye aleyhine 2 milyar Dolar olmuş. Türkiye’nin ABD ‘ye en çok sattığı ürünler; “otomobil, diğer hava taşıtları ve uzay araçları, dokunmuş halılar ve yer kaplamaları, petrol yağları ve bitümenli minerallerden üretilen yağlar ile demir/çelik çubuklardan oluşuyor. Buna karşılık en çok ithal ettiği ürünler ise; demir/çelik döküntü ve hurdaları, diğer hava taşıtları ve uzay araçları, pamuk, turbojetler ile bitümenli taşkömürü.

ABD İLE TİCARETİN DAYANAKLARI

Hali hazırda ABD ile Türkiye arasında bir serbest ticaret anlaşması veya Türkiye’nin de taraflarından birisi olduğu çok taraflı bir ticaret anlaşması yok. 1985 yılında “Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması”, 1996’da “Çifte Vergilendirmeyi Önleme” protokolleri ile 1999’daki yılında imzalanan “Ticaret ve Yatırım Çerçeve Anlaşması (TIFA)” ise nitelik ve kapsam itibariyle bir serbest ticaret anlaşması değil. Peki uzun yıllar iki ülke arasındaki ticaret neye göre yapıldı?

Türk ihraç ürünlerinin ABD pazarına girerken kullandığı tek düzenleme ABD’nin gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler için uyguladığı “Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS)” idi. Bu sisteme göre 5000 civarında ürünün önceden tespit edilen limitler içinde ABD’ye girişine gümrük vergisi uygulanmıyor. Ancak artık Türkiye bu sistemde yok. Zira ABD Başkanı Trump, 5 Mart 2019’da ABD Kongresi’ne bir mektup yazarak Türkiye’nin GTS’den çıkarılması gerektiğini ifade etti.

Söz konusu mektupta Trump’ın argümanı şuydu: “Türkiye’nin ekonomik durumu göz önünde bulundurularak artık GTS’den yararlanan gelişmekte olan ülkeler listesinde olmaması gerektiğini düşündüğüm için bu adımı atıyorum. Türkiye, güçlü ekonomisi sayesinde ve yaptığı karşılıklı anlaşmalarla gelişmiş ülkelerin seviyesine gelerek diğer ülkelerin GTS programlarından da geçmiştir.” Ancak Trump bundan çok önce Türkiye’den ithal edilen demir-çelik ve alüminyum vergilerinde yüzde 100 artışa giderek, vergi oranlarını demir ve çelikte yüzde 50, alüminyumda ise yüzde 20’ye çıkartmıştı.

Türkiye 17 Mayıs 2019 itibariyle de 1975’ten bu yana içinde olduğu GTS’den çıkarıldı. Karar açıklandığı sıralarda ise ABD’nin Türkiye’den aldığı çeliğin gürmük vergisi ise yeniden yüzde 25’e indirildi. Özetle Türkiye ile ABD arasındaki ticarete ilişkin olarak hali hazırda bir serbest ticaret anlaşması veya başkaca bir düzenleme yok.

TRUMAN, MARSHALL, TRUMP…

Tarih kitapları II. Dünya Savaşı’nın ardından önce Truman Doktrini sonrasında ise Marshall Planı ile Türkiye’nin nasıl bir cendereye girdiğini yazar. Sovyet tehdidinin bertaraf edilmesi ve siyasi olarak olası Sovyet yakınlaşmasının önüne geçmek amacıyla ortaya çıkan bu yardımlar Türkiye’nin sanayisizleşmesinin temeli olarak nitelendirilir. Bu iki konu Türkiye sanayisinde öyle derin yaralar açmıştır ki, yerli teknolojiler ve sanayinin yerlileşmesi konusunu bundan ancak 60 yıl sonra konuşmaya başlayabilmişiz.

ANLAŞMA NASIL OLMALI?

Bir süredir ABD ile Türkiye arasında yaşanılan gerilimin ekonomik olarak bazı çıktıları oldu. Bu gerilimin ekonomi tarafında yaptırımlar, spekülatif ataklar ve dönem dönem ikili ilişkileri donduracak gelişmeler yaşadık. Gelişmekte olan bir ekonomi olarak da bundan etkilendik. Bu bakımdan ekonomik açıdan ABD ile ilişkilerin olumlu bir yöne evrilmesi elbette istenilen hatta teşvik edilmesi gereken bir durum. Ancak hali hazırda 20 milyar Dolar olan hacmin 5 katına çıkarılmasına yönelik teklif ise geçmişteki tecrübelerimiz de göz önüne alınarak son derece dikkatle incelenmeli. Zira iki ülkenin sanayi üretimlerine ve ürünlerin niteliklerine baktığımızda yeni bir sanayisizleşme sürecine neden olması muhtemel konuların çok iyi gözden geçirilmesi gerekiyor.

Trump'tan Türkiye bir iyi bir de kötü haber
Ekonomi
Trump'tan Türkiye bir iyi bir de kötü haber

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yönelik iki gelişmenin detaylarını kamuoyu ile paylaştı. ABD'nin Türkiye'den yaptığı çelik ithalatına uyguladığı yüzde 50 oranındaki gümrük vergisinin yüzde 25'e indirildiğini açıklayan Trump, ABD ile ticarette vergi avantajı sağlayan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) kapsamındaki ülkeler listesinden ise Türkiye'nin çıkarıldığını belirtti.

AA
M4 GTS ile 270 km hıza çıktı
Teknoloji
M4 GTS ile 270 km hıza çıktı
BMW'nin efsane spor otomobili M4 GTS modeli ile saatte 270 km hız çıkıyor.

Diğer
Trump mektup gönderdi: Türkiye'yi programdan çıkartmak istiyor
Dünya
Trump mektup gönderdi: Türkiye'yi programdan çıkartmak istiyor
ABD Başkanı Trump, Türkiye'nin gelişmiş ekonomisini gerekçe göstererek, Türkiye'yi gelişmekte olan ülkelere tanınan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Programı'ndan çıkarmak istediğini duyurdu.
AA
Ekonomiden birilerine kötü haber: Enflasyon düştü!
Ekonomiden birilerine kötü haber: Enflasyon düştü!

Üzülenler olacaktır ama tespit emek zorundayız: Türkiye ekonomisinde olumlu gelişmeler yaşanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu - TÜİK’in açıkladığı verilere göre enflasyon, beş ay sonra ilk kez, yıllık bazda yüzde 20’nin altına indi ve yüzde 19,67 oldu. Ayrıca, Şubat ayında Türkiye tarihinin en yüksek ihracat rakamlarına ulaşıldı. Bazılarına göre, TÜİK ve Türkiye İhracatçılar Meclisi, seçim öncesi rakamları olumlu yönde eğip büküyor… Herkesin gözü önünde nasıl yapıyorlarsa…

Video: Ekonomiden birilerine kötü haber: Enflasyon düştü!


Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, Şubat ayında ihracatın 13,6 milyar dolara yükseldiğini açıklayarak bunun Türkiye tarihinin en yüksek ihracat rakamı olduğunu söyledi.

Genel Ticaret Sistemi’ne (GTS) göre Şubat 2018’de 6,08 milyar dolar olan dış ticaret açığı, Şubat 2019’de yüzde 69,58 azalarak 1,85 milyar dolara geriledi. GTS ülke ticari sınırları yanı sıra Türkiye’deki 21 serbest bölgenin de ticaret verilerini içeriyor.

Enflasyonun aylık yüzde 0,16 artışı, beklenin altında kaldı. Reuters haber ajansının anketinde beklenti, enflasyonun yüzde 19,9 olması yönündeydi.

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak da Twitter hesabından açıkladı: “Şubat ayı enflasyon rakamı alınan tedbirlerin etkisini gösteriyor. Enflasyon gerilemeye devam edecek. Özellikle yüzde 19.02’den yüzde 18.12’ye gerileyen çekirdek enflasyon, düşüş eğiliminin giderek belirginleştiğini ortaya koyuyor.”

Kötümser yorumcular yine yanıldılar.

Endeksteki 418 maddeden 235’inde artış, 154’ünde düşüş gerçekleşmiş. Tüketici fiyatları bazında Şubat ayında bir önceki aya göre en yüksek fiyat artışı, yüzde 35,19 ile marulda olurken, onu maydanoz ve kırmızı lahana izlemiş. Geçen ay en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 14,99 ile erkek kazağında gerçekleşmiş. Bunu yüzde 14,66 ile domates takip etmiş.

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç Tüketici Fiyat Endeksi - TÜFE’de 2019 yılı Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 0,15 düşmüş.

Halkımıza yapılan en büyük kötülükmüş gibi eleştirilen tanzim satışlarının etkisini de gıda fiyatlarında gördük. Bugüne kadar satılan meyve, sebze ve bakliyat, yaklaşık 2 bin 500 tona yaklaşmış. Bundan sonra nohut ve pirinç satılacakmış…

Devletin ve de hükümetin perakendecilik işine el atmak gibi bir niyeti olmadığını, ilk günlerde tutturdukları kuyruk edebiyatının da zemininin kalmadığını bilmelerine rağmen buradan hâlâ siyasi rant bekleyen bazı muhalif liderlere ne demeli… Bugüne kadar devleti ‘işi olmayan’ alanlardan çıkarmaya çalışan bir siyasi görüşe sahip mevcut iktidarın, en ilkel devlet ekonomisine geri dönmesi mümkün olabilir mi?

Bakan Berat Albayrak, rakamları şöyle değerlendirmiş:

“ÜFE’deki ciddi düşüş de, enflasyondaki düşüşün güçlenerek devam edeceğini gösteriyor. Gıda enflasyonun mevsimsel olumsuz etkiye rağmen, beklentilerin altında kalması Tanzim Satış kararının gıda fiyatlarını baskılamadaki başarısını göstermiştir. Önümüzdeki süreç için enflasyon açısından çok daha iyimseriz. Mevsimsel olumsuzlukların geride kalması ve ikinci çeyrekten itibaren özellikle gıda tarafında atacağımız yapısal adımlarla, yaz aylarından itibaren tüm kalemlerde güçlü düşüşler göreceğiz.

2019’u YEP’teki hedeflerimizden daha iyi bir performans ile kapatacağımıza ve tek haneli enflasyon hedefimize beklenenden daha kısa sürede ulaşacağımıza inancımız tam.”

1 Nisan’dan itibaren ekonominin çökmesini ve bu sayede iktidarı devirmeyi bekleyenlere kapak olabilecek bir açıklama…

Maserati Levante GTS 550 beygir gücünde
Teknoloji
Maserati Levante GTS 550 beygir gücünde
Maserati Levante, GTS özel versiyonu tanıtıldı. Ferrari’den aldığı 550 beygir gücündeki motoruyla en güçlü SUV olmaya aday. İşte 2019 Maserati Levante GTS modeli ile ilgili tüm detaylar haberimizde.
Diğer
Gübreye
‘bomba’ takibi
Gündem
Gübreye ‘bomba’ takibi
Terör örgütü PKK’nın patlayıcı yapımında kullandığı suni gübrelerin satışı sıkı kontrol altında. Yeni yılda bir adım daha atılarak “Gübre Takip Sistemi” ile üreticiden son kullanıcıya kadar gübre takibe alınacak. Bugünden itibaren nitratlı gübreler, karekod ve DNA barkodlu olarak piyasaya arz edilecek.
Yeni Şafak
Olmaması gereken bir gezegen keşfedildi
Teknoloji
Olmaması gereken bir gezegen keşfedildi
Gök bilimciler, teorik açıdan olmaması gereken dev bir gezegen keşfetti.
AA

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.