Tekfirciliğe karşı hadbilmezlik
Tekfirciliğe karşı hadbilmezlik
Tekfirciliğin Haricilerin özelliği olduğunu söyledikten sonra bir önceki yazımızı; ‘tekfire karşı çıkmak makbul ve masum olmak için yeterli midir?’ sorusu ile bitirmiştik:Önce bir usul belirleyelim: Tekfircilik azîm bir hata olduğu gibi tevili mümkün olmayacak şekilde açık küfür olan bir sözü isteyerek söyleyen, ya da böyle bir fiili isteyerek yapan birisini Müslüman saymak da hatadır. Tekfir konusu çok hassas olduğu için bunu anlatanlar şu kurallara dikkat çekerler:‘Bir sözün yüz tevilinden dok...
Ayasofya’ya 1,5 milyon ziyaret
Gündem
Ayasofya’ya 1,5 milyon ziyaret
İstanbul Müftüsü Prof. Dr. Mehmet Emin Maşalı, 24 Temmuz'da yeniden ibadete açılan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi ile ilgili açıklamalarda bulundu. Camiye vatandaşların yoğun ilgisinin sürdüğünü belirten Maşalı, camide salgın nedeniyle belirlenen kurallara dikkat edildiğini vurguladı.
Yeni Şafak
İsveç'te mesai saatleri içerisinde uygulanan namaz yasağı kaldırıldı
Dünya
İsveç'te mesai saatleri içerisinde uygulanan namaz yasağı kaldırıldı
Göçmen karşıtı İsveçli Demokratların idaresindeki Bromölla Belediye Meclisi'nin aldığı karar, İsveç anayasasına ve AB'nin tanıdığı dini özgürlüklere aykırı bulundu. Mahkeme çalışanların mesai saatlerinde namazlarını kılabileceğine hükmederek geçen yıl verilen yasağı tersine çevirdi. Söz konusu yasak tüm dinleri kapsayacak şekilde sunulmuş olsa da uygulamada daha çok, günde 5 vakit namaz kılan Müslümanların ibadet imkanlarını sınırlamıştı.
Diğer
Suudi Arabistan'dan flaş karar: Kabe yeniden ibadete açılabilir
Koronavirüs
Suudi Arabistan'dan flaş karar: Kabe yeniden ibadete açılabilir
Koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle 5 Mart’ta ibadete kapatılan Kabe’nin, Perşembe günü tekrar 5 vakit ibadete açılabileceği ifade edildi.
DHA
İbadete açılan Kariye Camii’nin içi görüntülendi: Ziyaretler sürüyor
Hayat
İbadete açılan Kariye Camii’nin içi görüntülendi: Ziyaretler sürüyor
Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilerek ibadete açılmasına karar verilen Bizans döneminden kalma Kariye Camii’nin içi görüntülendi. Müze olarak hizmet vermeye devam eden camiye ziyaretler sürüyor. Camii statüsüne kavuşan Kariye Camii’nde ibadetin başlayacağı gün bekleniyor.
IHA
Türkiye'nin ilk ay-yıldızlı camisi: Yukarı Tekke Ay Yıldız Camisi yarın ibadete açılıyor
Gündem
Türkiye'nin ilk ay-yıldızlı camisi: Yukarı Tekke Ay Yıldız Camisi yarın ibadete açılıyor
2017 yılında Sivas'ta yapımına başlanan ve Türkiye'nin ilk ay-yıldızlı camisi olacak olan Yukarı Tekke Ay Yıldız Camisi yarın düzenlenecek törenle ibadete açılacak.
DHA
Açılışına sayılı günler kaldı: Taksim Camii'nin yüzde 65'i tamam
Gündem
Açılışına sayılı günler kaldı: Taksim Camii'nin yüzde 65'i tamam
Temeli 17 Şubat 2017'de atılan ve 2 bin 482 metrekare inşaat alanına sahip Taksim Camii'nin yapımı tüm hızıyla sürüyor. Aynı anda 2 bin 500 kişinin ibadet edebileceği caminin pencereleri işçiler tarafından takıldı. Minarelerde bulunan dört şerefenin ikisinin tamamlandığı yapı yıl sonunda ibadete açılması planlanıyor.
AA
Bir varoluş düzeyi olarak kurban
Bir varoluş düzeyi olarak kurban

Ramazan Bayramı’ndan sonra Kurban Bayramı’nı da büyük ölçüde koronavirüsün istediği veya belirlediği şekilde idrak ediyoruz. Kurban ve mesafe aslında birbirini gideren kavramlar. Kurban mesafeyi gideren bir eylem. Mesafe de kurbanı engelleyen bir şey. Çünkü kurban, bir bayram bir festival olarak sosyal işlevi itibariyle de, sözlük anlamıyla da mesafeleri kaldıran, yaklaştıran, yakınlaştıran bir eylemdir. Doğrusu, idrak etmekte olduğumuz bu istisnai tecrübeden ayrı olarak kurban, üzerinde her zaman düşünmeye değer bir konudur.

Kurban, çok boyutlu bir fenomendir. Kurban üzerine söylenenler, yapılan çalışmalar, farklı akademik yaklaşımlar, medyadaki yansımaları, farklı mesleki grupların ona yaklaşımı, farklı sınıfsal tabakaların olayı yaşayışları ve algılamaları da bunu gösterir. Veterinere başka, doktora, hayvansevere, kasaba, ilahiyatçıya başka, fakire başka zengine başka görünür.

Belki bir seremoni olarak kurban, olaya katılan insanlara dağıttığı roller dolayısıyla da herkese farklı yanlarını yansıtmış oluyor. Fenomen de zaten doğası itibariyle böyle bir durumu ifade etmiyor mu? Eskiler “zahiriye” demişler fenomene; Bir zahiriye olarak kurbanın faklı yanları kadar farklı tezahürleri de vardır.

Hayatımızın merkezindeki ibadetlerden birisi Hakikaten herkese başka görünüyor Kurban. Bir çok insan bunu, bir et şöleni olarak görür mesela. Ama o da bir görüntü. Herkese mi öyle görünür peki? Elbette değil, ama birilerini de rahatsız edecek kadar bir görüntü. O birileri böyle yaşamıyor böyle algılamıyordur. Kendi algılarını ne kadar insan paylaşıyor peki? Veya algılarını herkesin aynı şekilde paylaşması mümkün veya gerekli midir?

İbadetler insanları bir noktaya toplar, birleştirir, ama bu, o ibadetlere herkesin yanı yerden, aynı yoldan geçerek katıldığı anlamına gelmiyor. İbadetler çok farklı bilinç ve yaş seviyelerinden, tecrübelerden, tabakalardan insanları bir araya getirebilse bile herkesin farklı bir algısı, sebebi, heyecanıyla gerçekleşir. Bazı ibadetlere yönelen gereğinden fazla elitist/havass yaklaşımların entelektüel seviyeleriyle mütenasip olmayan bir empati yoksunluğu barındırdığını hayretle fark edebilirsiniz.

Çoğu kez Kurban ibadetini, acemi kasapların elinden geçen hayvan görüntüleri eşliğinde yerine getiriyoruz. Hülasa, bunun edebiyatını, felsefesini, sosyolojisini yapmak ve daha çok boyutlu düşünmek ihtiyacı beliriyor. Bu konu, üzerinde her türlü düşünmeye, araştırmaya, tartışmaya, edebiyatını, felsefesini yapmaya değer bir konu. Bu konuda tam oturmuş bir felsefemizin, yorumumuzun olmaması kötü bir durum. Çünkü artık bu, ibadet olmakla birlikte, bir gelenek aynı zamanda. Ama ne yazık ki aynı derecede önemli değerlendirmeye konu olamıyor. “Bir varoluş düzeyi olarak kurban” derken, bana zahir olan kısmından bahsetmek istiyorum. Yoksa tüm yönleriyle onu ihata edebileceğimi elbette söylemiyorum.

Kurban, bir var oluş düzeyidir. Arapça olan kelime anlamı “yakınlaşma”dır. Kelimenin kökeni Arapça, ama kurban fazlasıyla Türkçe bir kelime. Çünkü Araplar, buna kurban demezler, “edha” veya “fidye” derler. Kurban Bayramı “iyd el edha”dır. İngilizler “victim” veya “sacrifice” derler. Bir kazaya, bir cinayete, bir hadiseye mağdur olanı, kurban gideni ifade eden victim kelimesinde kutsal olan bir şey yok tabii. O yüzden sacrifice kutsanarak feda edilen şeye denilir. Dolayısıyla burada kurban kelimesiyle ifade edilecek olanlar sadece Türkler için anlamlı olacak. Çünkü “kurban”, kelime olarak yalnızca Türklerde vardır ve Arapça’dan taşınan anlamıyla “yakınlık”, “yaklaşma” yı ifade eder.

Yaklaşma bir tercihtir. Fizik olarak şöyle bir kural vardır; Bir insan aynı anda iki zıt noktaya yaklaşamaz. Sadece bir noktaya yaklaşır. Dolayısıyla tercihimizde, bir yaklaşma söz konusu ama bu yaklaşma aynı zamanda başka noktalardan vazgeçmeyi, onları feda etmeyi gerektiren bir tercihtir. Şirk ve tevhit inançları arasında, tevhitten yana taraf oluyoruz, böylece şirke dair her türlü seçeneği dışlar, onlarla ilgili bir kazanım ihtimali varsa onları da feda ederiz. Yaptığımız her tercihte, yapılabilecek olan sayısız seçeneği feda ederiz. İnsanın iradesinin sınırlı olduğunu söyleyenler de bu noktada, biraz acımasız davranıyorlar. Kurban, bir tercih olması boyutuyla sadece Müslüman’ın değil, her insanın hayatının merkezinde olan bir gerçek; insan hayatının çok temel bir düzeyidir. Kurban ritüelinde de bir tercihi yaparız. İtaat etme veya etmemeyi tercih ederiz. İtaat ettiğimizde Allah’a yaklaşır, etmezsek uzaklaşırız. Bu konuya biraz daha devam ederiz.

Hz İbrahim’in, İsmail’i mi yoksa İshak’ı mı kurban ettiği yönündeki tartışmalar, İslami literatürde genelde Hz İsmail’i kurban ettiği yönünde neticelenmiştir. Ama Müslümanların bir kısmı, İshak’ın da olabileceğini söylemişlerdir. Bu, bence son derece anlamlı ve güzel bir görüş ayrılığıdır. Çünkü Müslümanların bu konuda bir komplekslerinin olmadığını gösterir. Zira Yahudiler, bütün mevcut metinleri alabildiğine zorlayarak kurban edilenin İsmail değil İshak olduğunu söylerken Hz. İshak’ı Hz. İsmail’e üstün tutmanın, bu vesileyle de kendi üstünlüklerini ispatlamanın tasasına düşmüşlerdir.

Doğrusu, metinler irdelendiğinde, kurban edilen “biricik oğul”un Hz. İsmail Aleyhisselam olduğu görüşü hayli ağır basıyor. Müslümanlar için iki oğuldan birinin kurban edilmiş olması arasında birisine isabet eden şeref payesini sahiplenmek dolayısıyla bir fark gözetmek akıl karı bile değil. Ama meselâ Yahudiler için, İshak’ın kurban edilmesi, kurban olmak açısından bir şerefe değil, bir imtiyaza dönüşüyor. İshak’ın şahsında bir kavmin, bir ırkın şeref bulması değil de, imtiyaz sahibi olması umuluyor.

Halbuki biz Müslümanlar, bu şeref İshak’a ait olsa bile, kendimizi o şereften mahrum hissetmeyiz. Buna rağmen İsmail’in (a.s) olması tabii, Allah-u Teala’nın ayrı bir takdiri olsa gerek.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.