Hatasız kul olmaz
Hatasız kul olmaz

Orhan Gencebay ile anılan arabesk müziğinin sözleri çokluk halkın inanç ve değerleri ile örtüşüyordu (Fevkalâde kabul görmesinin sebeplerinden biri de budur). Yazımıza başlık olarak seçtiğimiz unutulmuş parça bunlardan biridir. Bir atasözü yani. Her insanın bir eksiği, noksanı vardır. Her insan hata işleyebilir. Kusuru ve ayıbı yüzünden bir insana fazla yüklenmemek lazımdır. Hata ve kusurdan uzak olan yalnızca Cenab-ı Hak’tır.

Hz. Peygamber bir hadis-i şerifinde şöyle buyuruyor: “Kim bir Müslüman kardeşinin ayıbını araştırır, kusurunu ortaya koyarsa, kıyamet gününde Allah onun ayıbını ortaya koyar. Kim bu dünyada bir Müslüman kardeşinin ayıbını örterse Allah da kıyamet günü onun ayıbını örter.”

“Ayıp” lügatte şu mânalara gelmektedir. 1. Utanılacak şey, kusur, leke. 2. Noksan, hata, eksik. 3. Terbiye ve nezaket harici. 4. Müstehcen. 5. “Utanılacak şey” mânasındaki azarlama hitabı.

“Utanma”nın mânaları ise şunlardan oluşuyor: 1. Başkalarının yanında küçük düşmek veya gülünç olmak hissine kapılmak. 2. Çekingen ve sıkılgan davranmak.

“Hicap”; perde ve örtü anlamlarına geldiği gibi, “utanmak” mânasını da taşır.

Hicap etmek (veya duymak) aynı zamanda hayâ etmek demektir. “Hayâ”nın mânaları şunlardır: 1. Utanma, sıkılma duygusu. 2. Allah korkusu sebebi ile kötü, ahlâk dışı ve günah olan şeylerden kaçınma. 3. Ahlâk kaidelerine bağlı olma. Edeb, ar, namus.

Bakınız bir “hata” veya “ayıp” kelimesi dil içinde çıktığımız yolculukta bizi nerelere götürüyor. Bu İslâm ahlâkının bütünlüğüne ve Müslümanın davranışlarındaki ilişkilere işaret eder.

Bana göre hatası olan, ayıp bir iş yapan, kusur işleyen kişinin eğer yüzü kızarıyorsa bu onun en azından kalben hayâ sahibi olduğuna en büyük delildir. O kişinin yüz kızarıklığı ayıbının örtülmesini, affını gerektirir. Bildiğiniz gibi “af adaletten daha yukarıdadır.”

Atasözlerimizde de yolumuzu aydınlatan ibareler vardır.

Meselâ: Ayıpsız yar (dost) arayan yarsız (dostsuz) kalır. Bu atasözü her bakımdan “Hatasız kul olmaz” ifadesini tamamlamaktadır.

“Utan utanmazdan, kork korkmazdan” diye başka bir atasözümüz daha vardır ki çok ibretlidir.

Bir kişide “utanma” duygusu kaybolmuş ise o insandan çekinmek gerekir. Onda Allah korkusu, hayâ kalmamıştır. Her türlü çirkin fiili işleyebilir.

Buna mukabil bir ayıp işleyen kişinin yüzü kızarıyorsa o adam zaten büyük bir pişmanlık içindedir. Pişmanlık ise affın kapısıdır.

İnsanlar arasında hata yaptığı zaman yüzü kızaranlarla alay edildiğini gördüğümde kahroluyorum.

Sanki yüzü kızarmamak bir marifetmiş gibi kabul ediliyor.

Tam tersine bu tutum kötü fiilleri işlemekten utanmayan, yüzü kızarmayan “kaşarlanmış” tiplere mahsustur. Bunlara nasihat dahi tesir etmez.

Hz. Peygamber’in hadisi eleştiri anlayışımıza bir nitelik kazandırıyor. Bu nitelik şudur: İyi ve güzel olanı destekle, alkışla, ortaya çıkmasına yardım et, olumlu davran. Kötü ve çirkin olanı araştırıp, bulup, ortaya çıkarıp yaymakta hevesli ve aceleci olma. Ayıbın ve hatanın sebebini araştır. Belki de bu ayıp ve hata elde olmayarak vücut bulmuş, bunu işleyen kimse buna mecbur kalmıştır. Hepimiz adem-oğluyuz, hatasız kul olmaz; kimseyi yaptığı hata sebebi ile utanılacak duruma düşürme.

Ama utanmayı unutmuş, Allah korkusu nedir tanımayan kişinin çirkin ve kötü fiillerini de tenkit etmekten geri durma. Unutma ki haksızlık karşısında susan kimse dilsiz şeytandır.

Çöl tozları ve trafik İstanbul'daki hava kalitesini etkiledi: Maske takmak hem koronadan hem de çöl tozlarından koruyacak
Gündem
Çöl tozları ve trafik İstanbul'daki hava kalitesini etkiledi: Maske takmak hem koronadan hem de çöl tozlarından koruyacak
Afrika'dan gelen ve Türkiye'de de etkisini gösteren çöl tozları, İstanbul'da hava kalitesini etkiledi. İTÜ Meteoroloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Deniz Demirhan, çöl tozlarının bakteri barındırdığını belirterek uyarılarda bulundu. Dr. Demirhan, "Çöl tozları içerisinde pek çok bakteri ve kirletici maddeler barındırıyor. Bu nedenle solunum yollarımızı etkileyebiliyor. Maske takmak hem koronadan hem de çöl tozlarından koruyacak" dedi.
DHA
Prof. Dr. Orhan Yıldız uyardı: Para üstü almayacak şekilde alışveriş yapın
Koronavirüs
Prof. Dr. Orhan Yıldız uyardı: Para üstü almayacak şekilde alışveriş yapın
Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Dalı Başkanı Prof. Dr. Orhan Yıldız, "Alışverişler sırasında paranın el değiştirmesi büyük risk oluşturmaktadır. Para elden ele gezer ve virüs bulaştırabilir. Bundan korunmak için mümkünse para üstü almayacak şekilde alışveriş yapmak gerekir" dedi.
DHA
Prof. Dr. Acar skandal sözlerin ardından istifa etti
Gündem
Prof. Dr. Acar skandal sözlerin ardından istifa etti
Koronavirüs salgınının ardından kullanımı yaygınlaşan video konferans yöntemiyle bir toplantıya katılan Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Orhan Acar, kameranın açık olduğunu unutunca "Kızların resimlerini de görüyoruz böylece, çaktırma" şeklindeki sözleri infiale neden olmuştu. Skandal sözleri büyük tepki toplayan Acar, istifa ettiğini duyurdu.
IHA
Osmanlı mücahidi: Geyikli Baba
Ramazan
Osmanlı mücahidi: Geyikli Baba
Osmanlı Padişahı Orhan Gazi'nin duacısı Geyikli Baba, Anadolu'nun uç bölgesinde Osmanlı mücahidleri ile beraber İslamiyet'i yayarak gaziler arasına giren evliyadır. Bursa'nın fethi sırasında pek çok kerameti görülen Geyikli Baba, yaşadığı dergahında İslam'ı yanına gelenlere öğretti.
Yeni Şafak
Çöl tozu uyarısı: Hafta sonuna kadar tüm ülkede etkili olacak
Gündem
Çöl tozu uyarısı: Hafta sonuna kadar tüm ülkede etkili olacak
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, "Türkiye'ye batıdan giren çöl tozu, hafta sonuna kadar tüm ülkede etkili olacak" dedi. Toros, "Ayrıca çöl tozları yeryüzüne bazen yağmurla düşebiliyor. Türkiye'de önümüzdeki günlerde yağmur beklenmediğini için çamur yağmuru olma ihtimali yok" ifadelerini kullandı.
AA
Van'da 740 kilogram kaçak kudret narı tozu ele geçirildi: Piyasa değeri 600 bin lira
Gündem
Van'da 740 kilogram kaçak kudret narı tozu ele geçirildi: Piyasa değeri 600 bin lira
Van'ın İpekyolu ilçesinde bir evde, 740 kilogram gümrük kaçağı kudret narı tozu ele geçirildi, 2 şüpheli gözaltına alındı. Piyasa değerinin 600 bin lira olduğu belirlendi.
AA
Konya'da Vefa Sosyal Destek Grupları 170 bin talebi karşıladı
Gündem
Konya'da Vefa Sosyal Destek Grupları 170 bin talebi karşıladı
Vali Cüneyit Orhan Toprak: "Bu gruplarda 3 bin 165 arkadaşımız görev aldı ve görev yaptıkları süre içerisinde yaklaşık 180 bin müracatı değerlendirdi, karşılanabilecek 170 bin talebi de yerine getirdi" açıklamasında bulundu.
AA

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.