HayatDünya dengeleri değişim arefesinde

Dünya dengeleri değişim arefesinde

Son birkaç yüzyılda dünya tarihinde sistemik savaşların yaşandığını söyleyen Prof. Dr. Muhittin Ataman, “Şu anda mevcut rejim yıkılmış bulunuyor, yerine yeni bir sistem ikame edilmiş değil. Bu yanıyla bakılınca bir kriz ve geçiş dönemindeyiz. Buradan yeni bir sistemin çıkması da sistemik bir savaşla mümkün” dedi.

Nil GülsümYeni Şafak
Rusya ile Türkiye arasında yaşanan sorunda şimdilik tansiyon düşmedi. Türkiye angajman kuralı gereği sınır ihlali yapan Rus uçağını düşürdükten sonra Alev Alatlı'nın tabiriyle Putin'den dozu giderek artan 'ergen' tavırlı açıklamalar gelmeye devam ediyor. “Peki bu sorunun altında aslında ne yatıyor, Rusya ne planlıyor, Suriye'de bulunan ülkelerin sayısının artması nasıl okunmalı, bölgedeki değişim Suriye ile sınırlı kalacak mı?” başlıklarını Prof. Dr. Muhittin Ataman ile konuştum.

Suriye sorunu üzerinden yaşanan sorunda önemli gelişmelere tanık oluyoruz. Üçüncü dünya savaşından söz edenler var. Üçüncü Dünya Savaşı'nın ayak seslerini mi duyuyoruz?

Üçüncü Dünya Savaşı'nın çıkabilmesi için çılgın liderlerin olması lazım. Kısmen bunun emarelerini Putin'de görüyoruz aslında. Putin, davranışlarına baktığımızda beklenmedik, irrasyonel diyebileceğimiz eylemlerde bulunmak için uğraş veren bir lider. Bu davranış biçimi o yöne doğru bir zorlamaya götürüyor fakat devletlerin süreci 3. Dünya Savaşı noktasına götürmeyeceğini düşünüyorum. Fakat illa bir savaş riskinden söz edeceksek bölgesel savaşlardan söz edebiliriz.

SİSTEMİK SAVAŞLAR YAŞANIYOR

Tabloya baktığımızda nasıl bir okuma yapmak mümkün?
Son birkaç yüzyılı okuduğumuzda dünya tarihinde sistemik savaşların yaşandığı görürüz. Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarının neticesinde dünya hegemonu olan İngiltere savaşı kazanmasına rağmen güç kaybetti. O sistemik savaşın neticesinde Pax Britannica yıkılarak yerine onun yerine Pax Americana kuruldu. 1945'ten Sovyetlerin yıkılmasına kadar daha çok dengeli gibi görünen iki kutuplu bir dünya sistemi vardı. Bu yapıda hakim olan Amerika'ydı, meydan okuyan Sovyetler Birliğiydi. Meydan okuyan 1991'de ortadan kalktı. Böylece bir sistemik kriz daha ortaya çıktı. Dolayısıyla şimdi bir geçiş döneminde daha bulunuyoruz.

Ne anlama geliyor bu geçiş süreci?

Şu anda mevcut rejim yıkılmış bulunuyor yerine yeni bir sistem ikame edilmiş değil. Bu yanıyla bakılınca bir kriz ve geçiş dönemindeyiz. Buradan yeni bir sistemin çıkması da sistemik bir savaşla mümkün. Bunun için de Çin'den bir hamle yapması bekleniyor, Çin de ısrarla hareket etmiyor. Çin aslında savaşmadan kazanmanın yoluna bakıyor. Çin de oyunun içinde fakat aktif değil. Kenarda seyrederek şartların kendi lehine daha fazla değişmesini bekliyor.

RUSYA'NIN SABIKASI ÇOK BOZUK

Türkiye- Rusya ilişkisini sınırları ihlal üzerinden değerlendirecek olursak Türkiye'yi bir krizin içine mi çekmek istiyor?
Aslında kim kimi çekiyor onu tam olarak ortaya koymak mümkün değil. Amerika ve Batı, Rusya'yı Ortadoğu bataklığına mı çekti? İlk önce bu soruyu sormamız lazım. Rusya, zaten Ukrayna krizi sebebiyle ekonomik olarak kırılgan bir noktada. Bundan dolayı da Rusya batı dünyasından tecrit edilmiş, ekonomik ambargolara maruz kalmıştı. Hatta Türkiye batının istediği ambargoları ikili ilişkilerine dikkate alarak uygulamamıştı. Fakat şimdi bu durum Türkiye ile birlikte biraz daha büyüyecek, perçinleşecek.

Rus uçağının vurulmasının gerekçesi olan angajman kuralı gereği ne demek?
2012 yılında bir uçağımız düşürüldü. Bu durumun ardından Türkiye'nin Suriye'de ve genel olarak Ortadoğu da ciddiyeti zedelendi. Türkiye caydırıcılık gücünü yeniden geliştirmek için angajman kurallarını geliştirdi. Buna göre Türk hava sahasına giren bütün hava araçları kendileri tanıtmak durumunda. Uyarı sonrasında ihlale devam ederlerse o uçak düşürülür. Uluslararası hukuk açısından uyarı yapılmadan bile o uçaklar düşürülebilir. Zaten Rusya'nın bu konuda sabıkası çok bozuk.

İkinci aktör Almanya

Almanya gibi diğer devletlerin de Suriye'ye asker gönderecek olması gündemde. Ülke sayısının artması ne anlama geliyor?
Bu aslında yüz yıl önce yarım kalan hesabın yeniden görülmeye başlanması demektir. Sykes-Picot Anlaşmasından bir sene önce Rusya, İngiltere ve Fransa Ortadoğu'daki Osmanlı topraklarını kendi aralarında paylaştılar. Orada hesabı yarım kalan Rusya dışında bir devlet daha var, o da Almanya. Bölgede dengeleri değiştiren aktörler bu ikisi olacak. Son zamanlarda Almanya siyasi dişlerini göstermeye başladı. Almanya, Avrupa kıtasını ilk defa aşmaya başladı. Bu özellikle bizim için tehlike demektir. Türkiye'nin hem bölge siyasetine hem iç siyasetine müdahil olması demektir.

Saldırıların hedefi Türkiye

Rus uçaklarının daha önce de ihlalleri vardı, neden şimdi vuruldu?
Rusya 30 Eylül itibariyle Esed rejimini kurtarmak ve İran'ı Suriye'de güçlü kılmak amacıyla, tersinden düşündüğümüzde de Suriye'deki muhalefeti denklem dışına çıkarmak için Suriye'ye müdahalede bulundu. Kasım ayının 15'i sonrası bizim duygusal bağımız olan Türkmenleri vurmaya başladı.

Türkiye'ye nasıl bir mesaj veriyordu bu gelişme?
Bu saldırılar doğrudan Türkiye'nin çıkarlarını hedef alan saldırılardır. Sadece havadan bir saldırı değil, aynı zamanda karadan yürütülen bir saldırıya destektir. Rus askeri, İran, Esed, Şii milisler ve Hizbullah var. Bu gruplar, Türkmenleri vurunca Türkiye bunu kendisine yönelik bir dolaylı saldırı olarak algıladı.



Psikolojik savaş var


Türkiye'nin Rus uçağını düşürmesini eleştirenleri gördük. Bu konuda ne dersiniz?
Rusya'nın Türkiye karşıtı konumunu Esed'in ve İran'ın da siyasetine uygun olarak Azez-Cerablus denen bölgeyi PYD denetimine bırakma niyeti ile gördü Türkiye. Bu durum Türkiye açısından sadece Suriye siyasetinin kaybı anlamına gelmiyor. Rusya aynı zamanda Türkiye'nin iç siyasetinin doğrudan tehdit altına alınması anlamına gelen bir süreç başlattı. Ve Türkiye zaten uluslararası hukuka göre davrandı. Rusya uluslararası hukuk işlediği halde bu tepkiyi verdi. Türkiye tepki veya cevap vermeseydi daha olumsuz sonuçlarla da karşı karşıya kalınmış olurdu.

PUTİN KARİZMAYI ÇİZDİRMEMEYE ÇALIŞIYOR

Putin'in açıklamaları Türkiye'nin bu tavrını hesap etmiyormuş ve şok yaşamış gibi. Gerçekten şaşırdı mı yoksa şaşırmış gibi mi davranıyor?
Aslında gerçekten beklemiyordu. Çünkü bu daha önce Norveç, Finlandiya gibi ülkelerin hatta İngiltere'nin bile hava sahasını ihlal eden bir devlet Rusya. Birçok ülkenin hava sahasına istediği şekilde gidip güç gösterisi bulunan Rusya, şimdiye dek hafif kınamalar dışında bir tepki ile karşılaşmamış. Bu durum ona güç veriyordu. Türk hava sahasını ihlal ettiklerinde açık açık 'alışın, misafir kabul edin, bunlar normal şeyler' diyorlardı. Öte yandan onlar şartları okuyamadı. Onlar bu ihlalin Türkiye için ne anlama geldiğini okuyamadılar. Rusya'nın hesaba katmadığı şeydi bu tepki.

Tepkinin dozunu giderek arttırma çabası neye dayanıyor?
Rus liderliği çok güçlü ve otoriter bir rejimleri var. O güçlü olma imajı ciddi anlamda zedelendi. Bunu telafi etmek gerekiyordu. Onun için çok sert söylemlerde bulunarak karizmayı çizdirmemeye çalışıyor. Rusya bir psikolojik savaş yürütüyor ve kayıplarını minimize etmeye çalışıyor.

Bölünme sıçrayacak

Suriye'den sonra hedefte ne var?
Mesele sadece Suriye değil. Müslüman coğrafya aslında Sykes-Picot rejimine bir meydan okuma içerisinde. Sykes-Picot zaten bölücü bir rejimdi ama görünen o ki bundan bile daha fazla bir bölünme yaşanması ihtimali var. Bu bölünme Suriye ile sınırlı kalmaz, domino taşları gibi başka ülkelere de sıçratmak amaçlanıyor.

Son dönemde Batı tarafından Türkiye'ye yönelik farklı bir tutum takınıyor. Türkiye hangi noktadan itibaren ötekileştirilmeye çalışıldı?
Türkiye serbest vize ve serbest piyasa ekonomisi sürecini başlatarak bütün Batı dünyasını ürküttü. Bu bütün Ortadoğu'yu birleştiren bir projeye dönüşecekti. Bu rahatsızlık aynı zamanda Gezi'ye de referans olabilir. Sorun İstanbul'da 3. havaalanı veya köprü yapmak değildi. İstanbul'u Ortadoğu'nun, dolayısıyla dünyanın en önemli finans merkezlerinden birisi yapma projesi vardı. AK Parti bunu gerçekleştirmeye çalıştı. Bu Batı'ya ürküntü veriyordu. Bu proje şimdilik rafa kalktı ancak bu ürkütücülük batı için halen geçerli.
ÖNERİLEN VİDEOLAR
Bu kez Erdoğan salonu alkışladı
Kütahya'da partisinin il kongresinde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan salondaki vatandaşları alkışladı.
Metalleri oyun hamuru gibi büküyor
Mobibieger isimli bu hidrolik makine metallere adeta oyun hamuru gibi şekil veriyor.
Emekliler dikkat! Son 10 gün
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, kamuda 30 yılın üstünde hizmeti olan 233 bin emekliye toplam 1 milyar liradan fazla ödeme yapıldı. Yaklaşık 450 bin emekliyi ilgilendiren imkandan yararlanmak isteyenlerin 29 Ocak'a kadar başvurmaları gerekiyor.
Sıfır rakamını ilk o kullandı: El Harizmi
Cebirin temelini atan ve geliştiren, 'X' bilinmeyenini ilk kullanan Müslüman Alim El Harizmi'nin hayatını bu haftaki Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.
İsrail zindanından acı bir çığlık: İsra Ceabis
İşgal altındaki Doğu Kudüs'te yaklaşık iki yıl önce otomobilindeki tüpün patlaması sonucu vücudunun yüzde 60'ı yanan, ancak olayda yakındaki bir İsrail askerinin de yaralanması nedeniyle 11 yıl hapis cezasına çarptırılan Filistinli tutuklu İsra Ceabis yazdığı mektubunda, özel bakım ve tıbbi yardıma muhtaç olmasına rağmen İsrail makamlarınca ihmal edildiğini bildirdi.



Nas ve Kevser Surelerini Filistinli Yusuf’tan dinleyelim
Filistinli minik Yusuf'un, Mescid-i Aksa'nın avlusunda Nas ve Kevser Surelerini okuduğu anlar izleyenleri gülümsetti.
PKK'nın korkulu rüyası mavi bereliler sınırda
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, karargahlara verilen emir kapsamında sınır birlikleri, olası Afrin operasyonuna yönelik en üst hazırlık seviyesine getirildi. Afrin ve Münbiç'i terörden süpürme harekatına katılacak komandolar uçaklarla Hatay'a sevk ediliyor. Bölgeye sevk edilen birlikler arasında TSK'nın gözde birliklerinden Kayseri Hava İndirme Tugayı ile Kırklareli 55. Mekanize Piyade Tugayı var.




Afrin’e süpürme harekâtı
ABD'nin PYD-YPG ile Suriye'de oluşturmaya çalıştığı terör koridorunun en önemli merkezlerinden Afrin, Türkiye'nin operasyon menzilinde. Türkiye, Fırat Kalkanı ardından kritik bir müdahaleye daha hazırlanıyor. Türkiye'nin operasyona hazırlandığı Afrin'in önemi nedir ve operasyonun nasıl gerçekleşecek?


Öğrenme güçlüğü çekti milyar dolarlar kazandı
67 yıllık hayatına birçok başarıyı sığdıran Richard Branson'a disleksi 5.1 milyar dolar kazandırdı. Branson'ın hayatını Dönüm Noktası'nda ele aldık...


Bu makine şeritleri kendi kendine boyuyor
Şerit boyama makinesi üreten Stim firmasının Kontur 700 isimli modeli herhangi bir sürücüye ihtiyaç duymadan şeritleri boyuyor.
Bunu Gördünüz Mü? Böyle duran top organizasyonu görülmedi
Dünyanın en saçma duran top organizasyonu, Dortmund'lu yıldızın oğlunu ağlatması ve daha fazlası... Tuğçe'nin sunumuyla 'Bunu Gördünüz Mü?'


Katar Şeyhi esir alındı!
Haziran ayından bu yana Katar'a karşı büyük bir ambargo başlayan Arap ülkelerinin arasında bulunan Birleşik Arap Emirlikleri, Katar'daki kraliyet ailesinden Şeyh Abdullah El-Sani'yi esir aldı. El-Sani yayınladığı videoda, başına bir iş gelirse sorumlusunun Abudabi Veliahtı olduğunu söyledi.
ABD’li uzman: Dünyanın yeni katilleri biziz
ABD'li medya uzmanı ve aktivist Jerry Day, Amerika'nın özellikle Ortadoğu ülkelerine yaptığı müdahalesine ve bu müdahalelerin hiçbir yasal gerekçeye dayanmadığına dikkat çekerek, ''ABD, uluslararası tüm anlaşmaları ihlal etti, Müslüman ülkeleri bombaladı, insanları öldürdü. Bu yüzden gittikçe yalnızlaştı. Bir gün sonumuz, İkinci Dünya savaşı sonrası Almanlar gibi olacak. Dünyanın yeni katilleri biziz'' şeklinde konuştu.
Filistinli çocuktan en samimi ‘İsrail’ boykotu
Kudüs'te yaşayan Filistinli küçük bir çocuk, markette alışveriş yaparken babasının şaşırtmacasına rağmen İsrail üretimi ürünleri almıyor. İsrail ürünlerini boykot eden sevimli çocuk, “Hayır o İsrail malı” diyerek diğer ürünü alıyor.
'Sakallı olduğu için' saldırıya uğradı!
Kolombiyalı bir adamın 'sakallı olduğu için' hakaret ve saldırıya uğraması, ABD'de yükselen İslamofobiyi gözler önüne serdi.

Kritik yıl 2019 öncesi milli adım
Cumhurbaşkanlığı sistemi Türk siyasetini yeniden şekillendiriyor. Bunun ilk işareti de AK Parti ile MHP arasındaki 'Milli İttifak' görüşmeleri oldu.
Yaralı Yüz: Franck Ribery
2 yaşında geçirdiği ve hayatı boyunca yüzünde izini taşıyacağı kaza, 23 yaşında Müslüman oluşu... Bilinmeyen yönleriyle Fransız yıldız Ribery'nin hayatındaki dönüm noktaları...


Filistinli Emel artık özgür...
İsrail'in hapse attığı 17 yaşındaki Filistinli Emel'in 1,5 yıllık hapis cezasının ardından özgürlüğe ve ailesine kavuştuğu o anlar…
"Karşınızda ne Osmanlı'nın hasta adamı ne Cumhuriyetin çömez devleti var!"
43. Muhtarlar Toplantısı'nda Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nden tüm dünyaya mesaj verdi.
Muhalifler 20 Esed askerini esir aldı
Türkiye, İran ve Rusya'nın girişimiyle ilan edilen 'çatışmasızlık' bölgelerinden İdlib'de yoğun çatışmalar yaşanıyor. Muhalifler, çatışmalar sırasında Esed rejimi saflarındaki 20 Şii milisi esir aldı.