Hayatİranın Musul ve Halep stratejisi

İran’ın Musul ve Halep stratejisi

İran’ın Musul operasyonundaki temel hedeflerinden biri Telafer’i ve PKK kontrolündeki 1400 metre yükseklikte olan Sincar Dağı'nı kontrol ederek Suriye-Irak sınır hattında hâkimiyet kurmak olduğu ifade edilebilir.

Haber MerkeziYeni Şafak
Ali Semin • BİLGESAM Ortadoğu Uzmanı

Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesinden sonra Irak'ta iç dengelerin değiştiğini ve bölgesel güçlerin bu ülke üzerindeki rekabetinin de keskinleştiğini söylemek mümkündür. Irak, 2003 yılından bu yana Orta Doğu bölgesindeki denge oyununun önemli bir halkasını oluşturmaktadır. Bir taraftan İran, Irak'ta güneyden kuzeye, batıdan doğuya kadar olan hattın tamamında nüfuz sahibi olmanın mücadelesini vermektedir, diğer taraftan Türkiye ve Suudi Arabistan dolaylı veya doğrudan Tahran'ın nüfuzuna karşı bir güç mücadelesi içerisindedir. Söz konusu bölgesel güç rekabetinin neticesinde Irak'ta ortaya çıkan iç dengelerden ve güç boşluğundan en çok faydalanan ülke İran'dır.

Özellikle 2011 yılında ABD askerlerinin geri çekilmesiyle birlikte Irak'ta bölgesel anlamda doğan boşluğu İran doldururken, ülke içerisindeki iç dengelerdeki boşluğun çoğunluğunu da Şiiler kontrol etmektedir. Dolayısıyla ABD sonrası Irak'taki iç dinamiklerin üzerinde İran ve Şiiler etkinliklerini artırmıştır. Aslında 11 Eylül terör saldırısının ardından Ortadoğu bölgesinde üç önemli faktör veya olay İran'ın bölgedeki yayılmacı politikasını güçlendirmiştir. Bunlardan birincisi, Irak'ın Bush yönetimi tarafından işgalidir. İkincisi Aralık 2010'da Arap ülkelerindeki halk isyanlarının başta Tunus, Mısır, Libya, Yemen ve Suriye olmak üzere Ortadoğu'ya domino etkisiyle hızlıca yayılmasıdır. Üçüncü faktör ise, DEAŞ terör örgütünün sözde Sünni bir yapılanma olarak Irak ve Suriye topraklarında ilerlemesidir. Sözü edilen her üç faktör de İran'ın Ortadoğu bölgesindeki yayılmacı emellerine hizmet etmiştir. Çünkü İran'ın; Irak'ta, Suriye'de, Yemen'de, Lübnan'da ve Bahreyn'de bulunan Şiiler aracılığıyla siyasi olarak aktif rol oynadığı açık bir şekilde ortadadır. Ancak İran'ın bölgesel gücünün anahtarının Irak ve Suriye'de olduğunu kabul etmek gerekir. İran'ın bölgesel stratejileri ve güç mücadelesi dikkatlice okunduğunda; Tahran'ın temel hedeflerinin Irak ve Suriye odaklı olduğu görülebilir. Başka bir ifadeyle Tahran'daki rejimin sürdürülebilirliği ve İran'ın bölgesel gücünün Bağdat ve Şam eksenindeki gelişmelere bağlı olduğu söylenebilir.

Bu nedenle 2011-2016 yılları arasında Suriye'de Beşar Esed rejiminin devrilmemesi için İran, 25 milyar dolar harcamıştır. Ayrıca İran, Suriye topraklarında 2013 yılından bu yana 15'i yüksek rütbeli olmak üzere toplam 1200 askerini kayıp vermiştir. Bu tablo İran'ın, Irak ve Suriye'de bölgesel gücünü muhafaza etmek amacıyla maddi ve manevi olarak kanlı bir savaşı göze aldığının bir göstergesidir.

İRAN İÇİN STRATEJİK OLAN KENT MUSUL MU, HALEP Mİ?

Yukarıda sözü edilen gelişmelerin ışığında DEAŞ'in Haziran 2014'te Musul'u kontrol etmesinden sonra Irak'ta ortaya çıkan güvenlik sorunları ve milisleşme sürecinde İran bölgesel anlamda etkin bir aktördür. Irak'ta DEAŞ'e karşı seferberlik çağrısında bulunan Şiilerin Dini Merciisi Ali el Sistani'nin fetvası üzerine Şii milis gücü Haşd el Şaabi kurulmuştur. Haşd el Şaabi milis gücünün teşkil edilme ve organize aşamasında İran büyük rol oynamaktadır. Çünkü DEAŞ'in Musul'u kontrol etmesi sonucu Haşd el Şaabi Şii milis gücünün kurulmasıyla beraber İran, Irak'taki hem siyasi hem de askeri gücünü artırmıştır. Bu açıdan Haşd el Şaabi Şii milis gücü, İran Devrim Muhafızı güçlerine bağlı Kudüs Ordusu'nun Komutanı Kasım el Süleymani tarafından organize edilmektedir. Hatta İran Haşd el Şaabi milis gücüne Fecr 5 füzesi bile vermiştir. DEAŞ terör örgütüyle mücadele adı altında bölgesel ve küresel güçlerin Irak'taki yerel güçlere askeri eğitim, danışmanlık, silah ve lojistik açılardan destek vermesi Irak'taki Şii-Sünni mezhepsel gerilimleri tetiklemektedir. Dolayısıyla DEAŞ ile birlikte Irak üzerindeki bölgesel ve küresel güç rekabetinin arttığını söylemek mümkündür.
Bu çerçeveden bakıldığında İran açısından Musul ve Halep oldukça stratejik bir önemi haizdir. Özellikle 17 Ekim'de başlayan Musul'u kurtarma operasyonuna İran, desteklediği Şii milis gücü Haşd el Şaabi üzerinden katılmaktadır. Musul, jeostratejik konumu bakımından hem DEAŞ'in ülkedeki varlığı açısından hem de Irak'ın toprak bütünlüğü bakımından önemli bir kenttir. Musul operasyonu; Şii-Sünni Araplar, Kürtler ve Türkmenler için stratejik konumdadır. Musul bölgesel bağlamda Türkiye, Suudi Arabistan ve İran arasında ciddi rekabete yol açmaktadır. Türkiye açısından Musul ile tarihsel ve kültürel bağın olmasının yanı sıra kentte yaşayan Türkmenlerin varlığının da korunması gerekmektedir. Öte yandan Türkiye'nin sınır güvenliği bakımından ve PKK terör örgütü tarafından Sincar bölgesini ikinci Kandil'e dönüştürmesini engellemek amacıyla Musul operasyonunda etkin rol oynamalıdır. İran ise, Haşd el Şaabi milis gücünün Musul'un batısında bulunan Türkmen kenti Telafer'e Kasım ayında başlattığı operasyona destek vermektedir. Telafer'in İran ve Şii milis güçleri için stratejik olmasının ehemmiyetine bakıldığında söz konusu kent, DEAŞ'in Suriye topraklarına kaçışını ve örgüte gelen destek hattını kesecektir.

DEAŞ EN BÜYÜK ZARARI SÜNNİLERE VERDİ

Telafer'in Suriye sınırına yaklaşık 100 kilometre uzaklıkta olması İran'ın Esed rejimine destek koridoru anlamını taşımaktadır. Eğer Telafer İran'ın desteklediği Haşd el Şaabi milis gücü tarafından DEAŞ'ten geri alınırsa, Tahran'ın Halep'te kanlı operasyon başlatan Esed rejimine askeri ve lojistik desteği ulaştırmasını kolaylaştıracaktır. Şu noktaya dikkat çekmek gerekir; İran'ın Musul operasyonundaki temel hedeflerinden biri Telafer'i ve PKK kontrolündeki 1400 metre yükseklikte olan Sincar Dağı'nı kontrol ederek Suriye-Irak sınır hattında hâkimiyet kurmak olduğu ifade edilebilir. Telafer'deki çatışmalar Türkmenler arasındaki Şii-Sünni mezhepsel gerilimi tırmandıracaktır. Bu sebeple Türkiye'nin bilhassa Telafer'deki Türkmenler arasında mezhepsel intikam çatışmalarını önlemesi gerekir. Sonuç itibariyle Irak'ta DEAŞ terör örgütüyle mücadelenin yerel güçler, bölgesel ve küresel güçler arasındaki güç rekabetinden dolayı her geçen gün başarı şansının kaybedileceğini söylemek mümkündür. DEAŞ; Irak'ta daha önceden var olan milisleşme sürecini hızlandırdı ve pekiştirdi. Şii-Sünni gerilimini tırmandırdı. Irak'ta siyasi ve ekonomik olarak ciddi manada krizlere sebep oldu. DEAŞ'in Irak topraklarında tahrip ettiği alt yapının yeniden inşası için 63 milyar dolara ihtiyaç vardır. Dahası DEAŞ, en büyük zararı Sünni Araplara ve Türkmenlere verdi. Söz konusu örgütün, İran'ın Irak'ta ve Orta Doğu'daki siyasi ve askeri varlığını güçlendirdiği görülmektedir. Özetlemek gerekirse İran için hem Musul hem de Halep stratejik konumdadır.
ÖNERİLEN VİDEOLAR
Almanya'da PKK yandaşları Türk yolculardan dayak yedi!
Almanya'da Hannover Havaalanı'nda terör yandaşı yaklaşık 200 kişilik grup ellerindeki örgüt sembolleriyle kargaşa çıkardı.
Check-in yapmak isteyen Türk vatandaşları ile terör yandaşları arasında büyük bir kavga çıktı. Olay yerine 20 ambulans gönderildi.
Dünyadan Mehmetçiğimize ‘sefer ve zafer’ duası
Türkiye'nin güney sınırını korumak için başlattığı 'Zeytin Dalı Harekâtı'nda başarılı olması için dünyanın dört bir yanında dua ediliyor. Afrika'dan Balkanlara eller, Türk askerinin zaferi için semaya yükseliyor...

ÖSO'dan Kürt halkına emanname: Güvende olacaksınız!
Afrin'i terör örgütü PYD/PKK'dan arındırmak için başlatılan 'Zeytin Dalı Harekatı' kapsamında TSK'ya destek veren ÖSO, aldığı köylerde Kürt halkına 'güvendesiniz' mesajı verdi. ÖSO komutanı, halka seslendi, "Bir şeye ihtiyacınız olursa bana gelin, kimse size zarar vermeyecek" dedi.
Filistinli küçük Ziyad'dan liderlere 'Erdoğan' çağrısı
3 yaşındaki Filistinli YouTuber Ziyad, dünya liderlerine seslendi: “Kudüs'ü satmayan, Filistin'in yanında duran tek lider, Recep Tayyip Erdoğan. Devlet yöneticiliğini ondan öğrenin"
Afrikalı miniklerin 'Zeytin Dalı' duası
Afrikalı çocuklar ellerindeki Türk bayrağıyla Zeytin Dalı Operasyonu için Türkiye'ye dua etti.
Tanklarımız sloganlar eşliğinde Afrin'e ilerliyor
Zeytin Dalı Harekatı'nın ikinci gününde Türk tankları, sınırın sıfır noktasına sevk edildi. Hatay sınırında vatandaşların sevgi gösterileri ile karşılanan Mehmetçikler tezahüratlar eşliğinde sınıra hareket etti. Mehmetçik de kendilerine sevgi gösterisinde bulunan halkı selamladı.
Mete Yarar ile Afrin Operasyonunun şifreleri
Güvenlik politikaları uzmanı Mete Yarar'ın anlatımıyla bütün cepheleriyle Afrin operasyonunun şifreleri...
Bu kez Erdoğan salonu alkışladı
Kütahya'da partisinin il kongresinde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan salondaki vatandaşları alkışladı.
Metalleri oyun hamuru gibi büküyor
Mobibieger isimli bu hidrolik makine metallere adeta oyun hamuru gibi şekil veriyor.
Emekliler dikkat! Son 10 gün
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, kamuda 30 yılın üstünde hizmeti olan 233 bin emekliye toplam 1 milyar liradan fazla ödeme yapıldı. Yaklaşık 450 bin emekliyi ilgilendiren imkandan yararlanmak isteyenlerin 29 Ocak'a kadar başvurmaları gerekiyor.
Sıfır rakamını ilk o kullandı: El Harizmi
Cebirin temelini atan ve geliştiren, 'X' bilinmeyenini ilk kullanan Müslüman Alim El Harizmi'nin hayatını bu haftaki Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.
İsrail zindanından acı bir çığlık: İsra Ceabis
İşgal altındaki Doğu Kudüs'te yaklaşık iki yıl önce otomobilindeki tüpün patlaması sonucu vücudunun yüzde 60'ı yanan, ancak olayda yakındaki bir İsrail askerinin de yaralanması nedeniyle 11 yıl hapis cezasına çarptırılan Filistinli tutuklu İsra Ceabis yazdığı mektubunda, özel bakım ve tıbbi yardıma muhtaç olmasına rağmen İsrail makamlarınca ihmal edildiğini bildirdi.



Nas ve Kevser Surelerini Filistinli Yusuf’tan dinleyelim
Filistinli minik Yusuf'un, Mescid-i Aksa'nın avlusunda Nas ve Kevser Surelerini okuduğu anlar izleyenleri gülümsetti.
PKK'nın korkulu rüyası mavi bereliler sınırda
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, karargahlara verilen emir kapsamında sınır birlikleri, olası Afrin operasyonuna yönelik en üst hazırlık seviyesine getirildi. Afrin ve Münbiç'i terörden süpürme harekatına katılacak komandolar uçaklarla Hatay'a sevk ediliyor. Bölgeye sevk edilen birlikler arasında TSK'nın gözde birliklerinden Kayseri Hava İndirme Tugayı ile Kırklareli 55. Mekanize Piyade Tugayı var.




Afrin’e süpürme harekâtı
ABD'nin PYD-YPG ile Suriye'de oluşturmaya çalıştığı terör koridorunun en önemli merkezlerinden Afrin, Türkiye'nin operasyon menzilinde. Türkiye, Fırat Kalkanı ardından kritik bir müdahaleye daha hazırlanıyor. Türkiye'nin operasyona hazırlandığı Afrin'in önemi nedir ve operasyonun nasıl gerçekleşecek?


Öğrenme güçlüğü çekti milyar dolarlar kazandı
67 yıllık hayatına birçok başarıyı sığdıran Richard Branson'a disleksi 5.1 milyar dolar kazandırdı. Branson'ın hayatını Dönüm Noktası'nda ele aldık...


Bu makine şeritleri kendi kendine boyuyor
Şerit boyama makinesi üreten Stim firmasının Kontur 700 isimli modeli herhangi bir sürücüye ihtiyaç duymadan şeritleri boyuyor.
Bunu Gördünüz Mü? Böyle duran top organizasyonu görülmedi
Dünyanın en saçma duran top organizasyonu, Dortmund'lu yıldızın oğlunu ağlatması ve daha fazlası... Tuğçe'nin sunumuyla 'Bunu Gördünüz Mü?'


Katar Şeyhi esir alındı!
Haziran ayından bu yana Katar'a karşı büyük bir ambargo başlayan Arap ülkelerinin arasında bulunan Birleşik Arap Emirlikleri, Katar'daki kraliyet ailesinden Şeyh Abdullah El-Sani'yi esir aldı. El-Sani yayınladığı videoda, başına bir iş gelirse sorumlusunun Abudabi Veliahtı olduğunu söyledi.
ABD’li uzman: Dünyanın yeni katilleri biziz
ABD'li medya uzmanı ve aktivist Jerry Day, Amerika'nın özellikle Ortadoğu ülkelerine yaptığı müdahalesine ve bu müdahalelerin hiçbir yasal gerekçeye dayanmadığına dikkat çekerek, ''ABD, uluslararası tüm anlaşmaları ihlal etti, Müslüman ülkeleri bombaladı, insanları öldürdü. Bu yüzden gittikçe yalnızlaştı. Bir gün sonumuz, İkinci Dünya savaşı sonrası Almanlar gibi olacak. Dünyanın yeni katilleri biziz'' şeklinde konuştu.