Hayat İslam estetiğinin vazgeçilmezi Musiki

İslam estetiğinin vazgeçilmezi: Mûsiki

İslam dünyasının son asırlarda batı karşısında yaşadığı gerileme, ciddi bir içe kapanma ve katı muhafazakarlığa sebep oluyor. Bir kesim kadim değerleri topyekun reddederken diğerleri kimliksizleşmekten korunmak adına esnekliğini gözden çıkarıyor. İslam medeniyetinin bu zor dönemde feda ettiği estetik unsurların başında ise mûsiki geliyor.

Haber Merkezi Yeni Şafak
İslam alimlerinin asırlar önce ortaya koyduğu eserler, modern Müslüman toplumların başvuru ve iftihar kaynağı. İslam dünyasının batı karşısında düştüğü görece geri pozisyonda hem teselli, hem motivasyon sebebi oluyor bu çalışmalar. Farabi'yi, İbn-i Sina'yı, Kindi'yi; tarih, coğrafya, tıp, astronomi, matematik gibi alanlarda çığır açan eserlerinden tanıyoruz. Ancak yine bu alimlerin üzerinde ehemmiyetle durduğu ve ciddi eserler verdiği bir saha var ki başta akademi olmak üzere pek kimse hatırlamıyor ve dile getirmekten adeta özellikle geri duruyor. Mûsiki!

İSLAM ANLAYIŞININ DIŞINA İTİLMİŞ

Günümüz için ifade ettiği dar manadan hareketle, İslam ve mûsikinin yan yana telaffuz edilmesi bile sorunlu. Kadîm felsefenin temel ilimler arasında kabul ettiği mûsiki, günümüz İslam anlayışı açısından kabul edilemez bir noktaya itilmiş durumda. Estetiği dışlayan bir din anlayışının yol açtığı bu ufuk daralması, uzun süredir devam ediyor. Ancak katı fıkhi yorumlar bir kenara bırakılıp ilmi disiplin dairesinde bakıldığında bambaşka bir manzara çıkıyor karşımıza. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk Din Musikisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Fazlı Arslan, geçtiğimiz aylarda yayımlanan kitabında, gözardı edilen bu hakikati bütün dayanaklarıyla ele alıyor. Mevcut literatürden hareket edince İslam alimlerinin mûsiki sahasında hiçbir şey yapmadıkları kanaatini oluştuğunu dile getiren Arslan, hükmünü daha giriş cümlelerinde veriyor; “Oysa İslam bilginlerinin mûsiki sahasında, özellikle mûsikinin bilimsel yönü ile ilgili olarak yaptıkları ve yazdıkları, diğer alanlardakilerden hiç de geri değildir.” Gerekçesini de çok net bir şekilde izah ediyor Arslan, “Çünkü medeniyet olabilmek için ihmal edilmemesi gereken sahalar vardır ve kanaatimizce Müslüman bilginler bunun farkındaydılar. Bu sebeple bilimler arasında ayrım yapmadan matematik üzerine çalıştıkları gibi musiki üzerine de çalıştılar. ”
İslam bilim tarihinde dokuzuncu asırdan başlayarak onüç ve hatta ondördüncü asırlara kadar devam eden hızlı ve etkileyici ilerleyiş, Osmanlı'nın son dönemlerinde gözle görülür bir gerileme içine giriyor. Diğer ilimler gibi mûsiki de nasibini alıyor bu entelektüel kuraklıktan. Ve zaman içinde katılaşan dini yorumlarla birlikte mûsikiye bakış da farklılaşıyor. Fazlı Arslan, İslam Medeniyetinde Musiki kitabında, 'İslam alimleri mûsiki biliminde ve sanatında neler yapmışlar, neler yazmış, ne tür yeniliklere imza atmışlar' sorularına cevap arıyor.

Dokuzuncu asırda Bağdat'ta yaşayan Ziryâb ile başlayan ilk bölümde, onbeşinci asra kadar İslam coğrafyasının muhtelif bölgelerinde verilen ilmi eserler ele alınıyor. Bu tarih aralığı, mûsiki tarihi açısından önemli bir döneme tekabül ediyor. Zira sonraki asırlarda verilen eserler, büyük ölçüde o vakte kadar yazılanların tekrarından ibaret kalıyor.

Ziryâb, Kindi, Ebu Talib el-Mufaddal, İbn-i Seleme, Fârâbî, İbn-i Sina, Tûsî, Urmevi, Emir Hüsrev, Abdülkadir Meragi, Gazi Giray Han silsilesini takip ederek bu kadîm sanatın zaman içinde nasıl ilerlediğini ortaya koyuyor yazar. Yaşadıkları dönemi, eserlerini ve mûsiki ilmine katkılarını içeren geniş biyografik makaleler sayesinde aslında bugün büyük kayıplarla da olsa sürdürmeye çalıştığımız estetik dünyayı inşa eden zatları bir nebze de olsa tanıma imkanı sunuyor bize Arslan.

EĞLENCE ARACI GÖRMEK

Müzik tekniğinin ele alındığı ikinci bölümde edvarların, bugünkü tabiriyle eski müzik teorisi kitaplarının içeriği konu ediliyor. Yazar, müziğin temel meselesi olan 'ses'in edvarlarda nasıl bir matematikle ele alındığını ortaya koyuyor.
Müzik ve astroloji, müzik ve sağlık, makamların insan psikolojisine etkileri gibi nispeten daha popüler yaklaşımları da gözardı etmemiş Arslan. Ve elbette müzik ve İslam mevzu olduğunda mutlaka açılan helallik haramlık tartışması da yer buluyor kitapta. Makam, edebiyat müzik ilişkisi ve özellikle Osmanlı topraklarında asırlarca birer konservatuar gibi vazife gören Mevlevihanelerden hareketle Mevlevilik ve müzik de yine İslam ve Musiki kitabında kendine yer bulan başlıklar arasında.

Mûsiki tarihini merak edenler başta olmak üzere, tarih boyunca hiç bir zaman eğlence aracı olarak görülmeyen mûsikinin ifade ettiği manalara aşinalık kazanmak isteyecekler için temel birkaç başvuru kaynağından biri olmaya aday olan çalışmada, Endülüs'ten İran'a, Bağdat'tan İstanbul'a uzanan bir rota dahilinde İslam medeniyetinin zirvelerinde bir seyir yapılıyor. Mimarinin taştan abidelerine emsal eserleri sesleri kullanarak inşa eden bestekarların dünyaya nasıl bir zirveden baktıklarını anlamadan, o eserlerin hakiki manalarını idrak etmek mümkün olmayacak. Ve nitekim bugünkü halimizi ortaya koyan Yahya Kemal'in işaret ettiği bigânelik de başka türlü ortadan kalkmayacak, “Çok insan anlayamaz eski mûsikimizden ve ondan anlamayan, bir şey anlamaz bizden…”



• • •
İslam Medeniyetinde Musiki
Fazlı Arslan
Beyan Yayınları
2015
464 sayfa


Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
Adana Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Adıyaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Afyon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ağrı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Amasya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ankara Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Antalya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Artvin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aydın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Balıkesir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bilecik Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bingöl Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bitlis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bolu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Burdur Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bursa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çanakkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çankırı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çorum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Denizli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Diyarbakır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Edirne Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Elazığ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzincan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzurum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Eskişehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gaziantep Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Giresun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gümüşhane Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hakkâri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hatay Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Isparta Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mersin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İstanbul Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İzmir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kars Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kastamonu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kayseri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırklareli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kocaeli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Konya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kütahya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Malatya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Manisa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kahramanmaraş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mardin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muğla Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Nevşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Niğde Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ordu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Rize Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sakarya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Samsun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Siirt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sinop Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sivas Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tekirdağ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tokat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Trabzon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tunceli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şanlıurfa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Uşak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Van Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yozgat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Zonguldak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aksaray Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bayburt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırıkkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Batman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şırnak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bartın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ardahan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Iğdır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yalova Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karabük Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kilis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Osmaniye Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Düzce Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
Adana Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Adıyaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Afyon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ağrı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Amasya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ankara Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Antalya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Artvin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aydın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Balıkesir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bilecik Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bingöl Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bitlis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bolu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Burdur Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bursa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çanakkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çankırı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çorum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Denizli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Diyarbakır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Edirne Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Elazığ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzincan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzurum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Eskişehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gaziantep Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Giresun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gümüşhane Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hakkâri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hatay Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Isparta Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mersin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İstanbul Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İzmir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kars Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kastamonu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kayseri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırklareli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kocaeli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Konya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kütahya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Malatya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Manisa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kahramanmaraş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mardin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muğla Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Nevşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Niğde Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ordu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Rize Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sakarya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Samsun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Siirt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sinop Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sivas Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tekirdağ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tokat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Trabzon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tunceli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şanlıurfa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Uşak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Van Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yozgat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Zonguldak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aksaray Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bayburt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırıkkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Batman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şırnak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bartın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ardahan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Iğdır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yalova Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karabük Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kilis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Osmaniye Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Düzce Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.