Hayatİslam estetiğinin vazgeçilmezi Musiki

İslam estetiğinin vazgeçilmezi: Mûsiki

İslam dünyasının son asırlarda batı karşısında yaşadığı gerileme, ciddi bir içe kapanma ve katı muhafazakarlığa sebep oluyor. Bir kesim kadim değerleri topyekun reddederken diğerleri kimliksizleşmekten korunmak adına esnekliğini gözden çıkarıyor. İslam medeniyetinin bu zor dönemde feda ettiği estetik unsurların başında ise mûsiki geliyor.

Haber MerkeziYeni Şafak
İslam alimlerinin asırlar önce ortaya koyduğu eserler, modern Müslüman toplumların başvuru ve iftihar kaynağı. İslam dünyasının batı karşısında düştüğü görece geri pozisyonda hem teselli, hem motivasyon sebebi oluyor bu çalışmalar. Farabi'yi, İbn-i Sina'yı, Kindi'yi; tarih, coğrafya, tıp, astronomi, matematik gibi alanlarda çığır açan eserlerinden tanıyoruz. Ancak yine bu alimlerin üzerinde ehemmiyetle durduğu ve ciddi eserler verdiği bir saha var ki başta akademi olmak üzere pek kimse hatırlamıyor ve dile getirmekten adeta özellikle geri duruyor. Mûsiki!

İSLAM ANLAYIŞININ DIŞINA İTİLMİŞ

Günümüz için ifade ettiği dar manadan hareketle, İslam ve mûsikinin yan yana telaffuz edilmesi bile sorunlu. Kadîm felsefenin temel ilimler arasında kabul ettiği mûsiki, günümüz İslam anlayışı açısından kabul edilemez bir noktaya itilmiş durumda. Estetiği dışlayan bir din anlayışının yol açtığı bu ufuk daralması, uzun süredir devam ediyor. Ancak katı fıkhi yorumlar bir kenara bırakılıp ilmi disiplin dairesinde bakıldığında bambaşka bir manzara çıkıyor karşımıza. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk Din Musikisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Fazlı Arslan, geçtiğimiz aylarda yayımlanan kitabında, gözardı edilen bu hakikati bütün dayanaklarıyla ele alıyor. Mevcut literatürden hareket edince İslam alimlerinin mûsiki sahasında hiçbir şey yapmadıkları kanaatini oluştuğunu dile getiren Arslan, hükmünü daha giriş cümlelerinde veriyor; “Oysa İslam bilginlerinin mûsiki sahasında, özellikle mûsikinin bilimsel yönü ile ilgili olarak yaptıkları ve yazdıkları, diğer alanlardakilerden hiç de geri değildir.” Gerekçesini de çok net bir şekilde izah ediyor Arslan, “Çünkü medeniyet olabilmek için ihmal edilmemesi gereken sahalar vardır ve kanaatimizce Müslüman bilginler bunun farkındaydılar. Bu sebeple bilimler arasında ayrım yapmadan matematik üzerine çalıştıkları gibi musiki üzerine de çalıştılar. ”
İslam bilim tarihinde dokuzuncu asırdan başlayarak onüç ve hatta ondördüncü asırlara kadar devam eden hızlı ve etkileyici ilerleyiş, Osmanlı'nın son dönemlerinde gözle görülür bir gerileme içine giriyor. Diğer ilimler gibi mûsiki de nasibini alıyor bu entelektüel kuraklıktan. Ve zaman içinde katılaşan dini yorumlarla birlikte mûsikiye bakış da farklılaşıyor. Fazlı Arslan, İslam Medeniyetinde Musiki kitabında, 'İslam alimleri mûsiki biliminde ve sanatında neler yapmışlar, neler yazmış, ne tür yeniliklere imza atmışlar' sorularına cevap arıyor.

Dokuzuncu asırda Bağdat'ta yaşayan Ziryâb ile başlayan ilk bölümde, onbeşinci asra kadar İslam coğrafyasının muhtelif bölgelerinde verilen ilmi eserler ele alınıyor. Bu tarih aralığı, mûsiki tarihi açısından önemli bir döneme tekabül ediyor. Zira sonraki asırlarda verilen eserler, büyük ölçüde o vakte kadar yazılanların tekrarından ibaret kalıyor.

Ziryâb, Kindi, Ebu Talib el-Mufaddal, İbn-i Seleme, Fârâbî, İbn-i Sina, Tûsî, Urmevi, Emir Hüsrev, Abdülkadir Meragi, Gazi Giray Han silsilesini takip ederek bu kadîm sanatın zaman içinde nasıl ilerlediğini ortaya koyuyor yazar. Yaşadıkları dönemi, eserlerini ve mûsiki ilmine katkılarını içeren geniş biyografik makaleler sayesinde aslında bugün büyük kayıplarla da olsa sürdürmeye çalıştığımız estetik dünyayı inşa eden zatları bir nebze de olsa tanıma imkanı sunuyor bize Arslan.

EĞLENCE ARACI GÖRMEK

Müzik tekniğinin ele alındığı ikinci bölümde edvarların, bugünkü tabiriyle eski müzik teorisi kitaplarının içeriği konu ediliyor. Yazar, müziğin temel meselesi olan 'ses'in edvarlarda nasıl bir matematikle ele alındığını ortaya koyuyor.
Müzik ve astroloji, müzik ve sağlık, makamların insan psikolojisine etkileri gibi nispeten daha popüler yaklaşımları da gözardı etmemiş Arslan. Ve elbette müzik ve İslam mevzu olduğunda mutlaka açılan helallik haramlık tartışması da yer buluyor kitapta. Makam, edebiyat müzik ilişkisi ve özellikle Osmanlı topraklarında asırlarca birer konservatuar gibi vazife gören Mevlevihanelerden hareketle Mevlevilik ve müzik de yine İslam ve Musiki kitabında kendine yer bulan başlıklar arasında.

Mûsiki tarihini merak edenler başta olmak üzere, tarih boyunca hiç bir zaman eğlence aracı olarak görülmeyen mûsikinin ifade ettiği manalara aşinalık kazanmak isteyecekler için temel birkaç başvuru kaynağından biri olmaya aday olan çalışmada, Endülüs'ten İran'a, Bağdat'tan İstanbul'a uzanan bir rota dahilinde İslam medeniyetinin zirvelerinde bir seyir yapılıyor. Mimarinin taştan abidelerine emsal eserleri sesleri kullanarak inşa eden bestekarların dünyaya nasıl bir zirveden baktıklarını anlamadan, o eserlerin hakiki manalarını idrak etmek mümkün olmayacak. Ve nitekim bugünkü halimizi ortaya koyan Yahya Kemal'in işaret ettiği bigânelik de başka türlü ortadan kalkmayacak, “Çok insan anlayamaz eski mûsikimizden ve ondan anlamayan, bir şey anlamaz bizden…”



• • •
İslam Medeniyetinde Musiki
Fazlı Arslan
Beyan Yayınları
2015
464 sayfa


ÖNERİLEN VİDEOLAR
Altınordulu futbolcudan fair-play örneği
'İyi birey, iyi futbolcu, iyi vatandaş' sloganıyla örnek futbolcu yetiştiren Altınordu'da, fair-play örneği sergilendi... Bu ve daha fazlası için Bunu Gördünüz Mü?


Metrobüste kuyruk çilesine son
Türk mühendislerden devrim gibi uygulama: Elektronik Biletleme Sistemi ulaşımda çığır açacak.


ÖSO'nun Kürt savaşçılarından Afrin'e mesaj var
TSK'nin Zeytin Dalı Harekatı'na destek veren ÖSO'nun Kürt savaşçıları Azez'deki cephe hatlarından Afrin halkına mesaj gönderdi.
Almanya'da PKK yandaşları Türk yolculardan dayak yedi!
Almanya'da Hannover Havaalanı'nda terör yandaşı yaklaşık 200 kişilik grup ellerindeki örgüt sembolleriyle kargaşa çıkardı.
Check-in yapmak isteyen Türk vatandaşları ile terör yandaşları arasında büyük bir kavga çıktı. Olay yerine 20 ambulans gönderildi.
Dünyadan Mehmetçiğimize ‘sefer ve zafer’ duası
Türkiye'nin güney sınırını korumak için başlattığı 'Zeytin Dalı Harekâtı'nda başarılı olması için dünyanın dört bir yanında dua ediliyor. Afrika'dan Balkanlara eller, Türk askerinin zaferi için semaya yükseliyor...

ÖSO'dan Kürt halkına emanname: Güvende olacaksınız!
Afrin'i terör örgütü PYD/PKK'dan arındırmak için başlatılan 'Zeytin Dalı Harekatı' kapsamında TSK'ya destek veren ÖSO, aldığı köylerde Kürt halkına 'güvendesiniz' mesajı verdi. ÖSO komutanı, halka seslendi, "Bir şeye ihtiyacınız olursa bana gelin, kimse size zarar vermeyecek" dedi.
Filistinli küçük Ziyad'dan liderlere 'Erdoğan' çağrısı
3 yaşındaki Filistinli YouTuber Ziyad, dünya liderlerine seslendi: “Kudüs'ü satmayan, Filistin'in yanında duran tek lider, Recep Tayyip Erdoğan. Devlet yöneticiliğini ondan öğrenin"
Afrikalı miniklerin 'Zeytin Dalı' duası
Afrikalı çocuklar ellerindeki Türk bayrağıyla Zeytin Dalı Operasyonu için Türkiye'ye dua etti.
Tanklarımız sloganlar eşliğinde Afrin'e ilerliyor
Zeytin Dalı Harekatı'nın ikinci gününde Türk tankları, sınırın sıfır noktasına sevk edildi. Hatay sınırında vatandaşların sevgi gösterileri ile karşılanan Mehmetçikler tezahüratlar eşliğinde sınıra hareket etti. Mehmetçik de kendilerine sevgi gösterisinde bulunan halkı selamladı.
Mete Yarar ile Afrin Operasyonunun şifreleri
Güvenlik politikaları uzmanı Mete Yarar'ın anlatımıyla bütün cepheleriyle Afrin operasyonunun şifreleri...
Bu kez Erdoğan salonu alkışladı
Kütahya'da partisinin il kongresinde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan salondaki vatandaşları alkışladı.
Metalleri oyun hamuru gibi büküyor
Mobibieger isimli bu hidrolik makine metallere adeta oyun hamuru gibi şekil veriyor.
Emekliler dikkat! Son 10 gün
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, kamuda 30 yılın üstünde hizmeti olan 233 bin emekliye toplam 1 milyar liradan fazla ödeme yapıldı. Yaklaşık 450 bin emekliyi ilgilendiren imkandan yararlanmak isteyenlerin 29 Ocak'a kadar başvurmaları gerekiyor.
Sıfır rakamını ilk o kullandı: El Harizmi
Cebirin temelini atan ve geliştiren, 'X' bilinmeyenini ilk kullanan Müslüman Alim El Harizmi'nin hayatını bu haftaki Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.
İsrail zindanından acı bir çığlık: İsra Ceabis
İşgal altındaki Doğu Kudüs'te yaklaşık iki yıl önce otomobilindeki tüpün patlaması sonucu vücudunun yüzde 60'ı yanan, ancak olayda yakındaki bir İsrail askerinin de yaralanması nedeniyle 11 yıl hapis cezasına çarptırılan Filistinli tutuklu İsra Ceabis yazdığı mektubunda, özel bakım ve tıbbi yardıma muhtaç olmasına rağmen İsrail makamlarınca ihmal edildiğini bildirdi.



Nas ve Kevser Surelerini Filistinli Yusuf’tan dinleyelim
Filistinli minik Yusuf'un, Mescid-i Aksa'nın avlusunda Nas ve Kevser Surelerini okuduğu anlar izleyenleri gülümsetti.
PKK'nın korkulu rüyası mavi bereliler sınırda
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, karargahlara verilen emir kapsamında sınır birlikleri, olası Afrin operasyonuna yönelik en üst hazırlık seviyesine getirildi. Afrin ve Münbiç'i terörden süpürme harekatına katılacak komandolar uçaklarla Hatay'a sevk ediliyor. Bölgeye sevk edilen birlikler arasında TSK'nın gözde birliklerinden Kayseri Hava İndirme Tugayı ile Kırklareli 55. Mekanize Piyade Tugayı var.




Afrin’e süpürme harekâtı
ABD'nin PYD-YPG ile Suriye'de oluşturmaya çalıştığı terör koridorunun en önemli merkezlerinden Afrin, Türkiye'nin operasyon menzilinde. Türkiye, Fırat Kalkanı ardından kritik bir müdahaleye daha hazırlanıyor. Türkiye'nin operasyona hazırlandığı Afrin'in önemi nedir ve operasyonun nasıl gerçekleşecek?


Öğrenme güçlüğü çekti milyar dolarlar kazandı
67 yıllık hayatına birçok başarıyı sığdıran Richard Branson'a disleksi 5.1 milyar dolar kazandırdı. Branson'ın hayatını Dönüm Noktası'nda ele aldık...


Bu makine şeritleri kendi kendine boyuyor
Şerit boyama makinesi üreten Stim firmasının Kontur 700 isimli modeli herhangi bir sürücüye ihtiyaç duymadan şeritleri boyuyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Putin görüştü
Gündem

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Putin görüştü

CumhurbaşkanıErdoğan, Suriye’deki son gelişmeler ve Zeytin Dalı Harekatı çerçevesinde Rusya Devlet Başkanı Putin’le telefonda görüştü. İki lider görüşmede, Afrin’de icra edilen operasyon dahil Suriye’deki gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunuldu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan Macron ile Afrin'i görüştü
Gündem

Cumhurbaşkanı Erdoğan Macron ile Afrin'i görüştü

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ile telefonda görüştü. İki lider, Suriye meselesiyle ilgili son gelişmeler ve Türkiye’nin Afrin’de terör unsurlarına karşı başlattığı Zeytin Dalı Harekatı hakkında görüş alışverişinde bulundu.
Afrin harekatında 3. şehit
Dünya

Afrin harekatında 3. şehit

Zeytin Dalı Harekatı'nın 4. gününde, Kayseri 1. Komando Tugayı emrinde görevli Piyade Uzman Çavuş Mehmet Muratdağı şehit oldu. Şehit sayısı 3'e yükseldi.
Vagner Love adım adım Beşiktaş'a
Spor

Vagner Love adım adım Beşiktaş'a

Beşiktaş'ın forvet transferi listesinde zirveye yerleşen Vagner Love, bugünkü idmana çıkmadı. Brezilyalı yıldızın transferiyle ilgili görüşmelerin sürdüğü belirtilirken siyah beyazlıların kadrosuna katmaya hazırlandığı Cyle Larin'in de bu transfer kapsamında Alanyaspor'a kiralık olarak önerildiği aktarıldı.
Teknik direktör olarak çıktığı maçı futbolcu olarak tamamladı
Spor

Teknik direktör olarak çıktığı maçı futbolcu olarak tamamladı

TFF 2. Lig takımlarından Gümüşhanespor'da forma giyen Oktay Delibalta, teknik direktörlerinin istifası sonrasında takımın başına geçti. Tecrübeli futbolcu, Karagümrük'le oynanan maçın ikinci yarısında yaşanan sakatlığın ardından oyuna girmek zorunda kaldı. Kıyafetlerini çıkartıp oyuna dahil olan Delibalta, teknik direktörlük görevini de yerine girdiği Kağan Söylemezgiller'e bıraktı.