Hayat Maskesiz nine

Maskesiz nine

Zor bir zamandayız, o kadar zor ki insanlar geçmişin savaşlarına ve kandırmalarına “sevinir” hâldeler. Şimdiki zaman şimdi değildir, birkaç saniye içinde yok olup gider, şimdiki zamanın hiçbir garantisi yoktur. Şimdiki zaman görülmemiş bir köleliğe dönüşmüştür. Bilimsel değerlerin anlamını ve bilimin sunduğu imkânları kaybetmeye başlamıştır. Kültüre ve kültürlü olana yönelik sevgiyi soldurmaya başlamıştır.

Haber Merkezi Yeni Şafak
Fotoğraf: Arşiv
Fotoğraf: Arşiv

İSMAİL BARDHI / ÜSKÜP

Bir insanoğlu yoktur ki “İnsan nedir?” sorusuyla yüz yüze gelmemiş olsun. Dolayısıyla geçmiş dönem insanoğluna kıyasla günümüz insanının kendisi hakkında daha az tefekkür ettiği de söylenemez. Aksine, derin mânevî fıtratımızda, dünyamızın kalkınmasına ve o dünyada insanlığımızı kemalâta erdirmeye ilişkin sorumluluk duygusu yeşermektedir. Son asırlarda insanoğlunun başına gelen üç “aşağılama” ve “başkalaştırma” vardır. Kopernik Dünya’yı evrenin karanlığına itti, Darwin bir bakıma onu hayvanlar seviyesine indirgedi, Freud’a göre insandaki birincil unsur “cinsel libidodur.” İşbu aşağılamalar ve başkalaştırmaların yükünü taşıyan günümüz insanı, tüm referans noktalarını yitirmiş, yurtsuz, varoluşsuz, ocaksız (ethos, oikos) kalmıştır. “Viraneliğimizin farkındayız” –demiş Nietzche, ve eklemiş “zira kendimizi dört parçaya parçalanmış olarak görüyoruz: geriye doğru – eksiklikleriyle birlikte kişisel geçmişimize doğru; ileriye doğru – amaçsız ve bilinmeyen bir geleceğe doğru; içeriye doğru – kişisel benliğimize doğru, ki burası neredeyse bir yılan yuvasıyla aynı; dışarıya doğru – bir kısmını çok sevdiğimiz, diğerlerini bilmediğimiz ve karşılarında savaştığımız üçüncü şeylere doğru”. Sanırım bu sıklıkla geçmiş hakkında konuşmamızda etkin oluyor, zira görünüşe göre geleceğimiz “yok”. Geçmiş zamanı biraz daha somut şekilde açmak için, biz Balkanlıların sövmeye, iftira atmaya ve suçlamaya hâlen doyamadığımız biz zaman dilimini hatırlatacağım.

100 YIL ÖNCE BALKANLAR

Bundan 100 yıl önce, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünün başladığı dönemde, kapının eşiğinde oturan yaşlı bir nine gözlerini kapatmış, suskunluk ve yalnızlık içerisinde öylece “bakıyordu.” Yanından bir asker geçti: Belki Sırp’tı, belki Yunan, belki de Bulgar, kim bilir… Asker yaşlı nineyi o halde görünce dönüp sordu: “Nine, ne yapıyorsun, bir şeye ihtiyacın var mı?”. “Ah evlat, yok… bize ne olduğunu düşünüyordum, koca koca vaatler… ve geriye kalan viranelik ve yalnızlık. Her gelen ordu bir evladımı vurdu…” dedi koca nine. “Neden öyle diyorsun nine? Osmanlı zamanında daha mı iyiydi?” diye sordu asker. “Daha iyi miydi değil miydi bilmem, ama şimdiki gibi değildi. O zaman aşım vardı, şimdi ise hiçbir şeyim yok” dedi nine ve devam etti: “Bugün ancak küfür, iftira, nefret, isimsiz ve kimliksiz ordu, talan, gasp edilmiş topraklar ile dinî nefret var ve daha önce hiç bilmediğimiz bir soruyu birbirimize sormaya başladık: Senin Tanrın ne, benim Tanrım ne?; günümüzde ‘ibadethaneler’ bile nefret ve savaşın, birbirimizi öldürmenin, daha doğrusu BİR OLANI öldürmenin meskeni haline geldi. Sen gençsin evladım, anlamadığın için seni suçlamıyorum, aldandığın için suçluyorum…”

Yaşlı ninenin bu sözleri Osmanlı İmparatorluğu’na mensup olanların kendileri ve dahi “Başımıza gelen her kötülük Tanrı’yı unutmamızdandır” (Solzhenitsyn), “Yirminci Asrın Cehaleti” (Muhammed Kutub) veya “İmparatorluğun Yıkılışı” (Spengler) gibi sözleri eden âkil âlimler ve dünyaca ünlü filozoflar için de hikmet ifadesi değil mi sizce de? Günümüzde bile Balkan ülkeleri hâlen Osmanlı İmparatorluğu’na yönelik kendilerini alfabesiz, dilsiz ve “nükleer santralsiz” bıraktığı suçlamalarıyla yırtınmaları pek çelişkili bir durum değil mi!? Bu düşünce ancak yüzeyseldir, maalesef bu tür bir düşünce günümüzde imparatorluğun merkezindeki sağcı-solcu zihniyette de mevcut ve aynısı hem kendi gücüyle hem de “dışarıdan” ile “içeriden” aldığı destekle üç kıtaya hakim olan ve buna rağmen hükmettiği topraklarda korkuyu barındırmayan, aynılarında kendisinden sonraki dönemde beliren savaşlara fırsat vermeyen bir imparatorluğa savaş açmıştır. Bu yüzden, dışarıdan bakan bizlerin zaviyesinden, o toprakların uzun zamandır sahip olmadığı bir hükümet/yönetim biçimi için aşağılama olarak addedittiğimiz popülizme dikkat çekip eleştirilerimi ifade etmek istiyorum. Günümüzde Türkiye’deki televizyon programları o denli tehlike arz etmekte ki, her geçen günle birlikte emsaline rastlanmamış bir başkalaştırma operasyonunun ana mekanizmasını teşkil etmektedirler ve maalesef bu başkalaşma Balkanlar’ın pek çok bölgesinde de mevcut. Tam da burada en can alıcı sözü söylemek doğru mudur bilemiyorum ama orada gördüğüm programlar ve tartışma programları benim için bir nevi “kibar bir pornografidir”, zira kandırmaca ve yalanı, daha doğrusu popülizmi görülmemiş bir ciddiyete dönüştürüyorlar. Bizatihi televizyon programları bunu kanıtlıyor: kıyafet programları, kaybolan kişileri bulma programları, evlenme/boşanma programları, yemek programları, hatta dinî programlar ve elbette ki siyaset/tartışma programları.

POPÜLİZM TEHLİKESİ

Bu yaşananlar kurumsal, kültürel ve dinî bir haksızlıktır. Yazının başında zikrettiğim “nine”, eskiden daha iyiydi derken hata mı etmiş. Hayır! Teknoloji ve zenginliğin popülizm metodlarıyla cehaleti ve ahlak yoksunluğunu toplumumuzda egemen kılmak maksadıyla ailelerimize ve topraklarımıza uyguladığı tasalluta bir bakın. Bu düşünce o denli ileri girmiş ki, günümüzde siyasetin desteğini bile arkasına almış vaziyette: İmparatorluk tabiriyle sol/solculuk, “İmparatorluğu yıkmak için” her şeyi yapmaya hazır olan bir hamurdan başka bir şey değildir. Din kurumu üzerindeki yükümlülüğü görmek istiyorsa, ciddiyetle geçmişle “alâkadar” olmalı, onun halklara, ülkelere ve iktidarlara neler getirdiğini görmelidir. Sadece Balkanlar’da bile Osmanlı İmparatorluğu’nun çekilmesinin ardından sağcılar ve solcuların mezalimi, savaşlar ve yıkımlar ile çeşitli iktidarların etkilerinin boyutu hâlen tam olarak bilinmemektedir. Daimi bir zulüm söz konusu, zirâ sınırların kaç kez değiştiği ve kaç kişinin yok olduğu hâlen meçhuldur. İlâhi dinler, Tanrı dışında başka bir güçe itaat etmeye müsaade ettiklerinde istisnasız Tanrı’nın kendisi tarafından “cezalandırılmışlardır” ve “cezalandırılmaktadır”. Onlar İlâyi Kelimetullah’ı aslına uygun tefsir etmeli, onu nâm ve makam sevgisinden arındırmalıdır. Onlar günümüzde etkisi altında olduğumuz virüsün boyutunu bile aşmış olan ve bir kanser gibi bizi yiyip bitiren aşağılayıcı ve aldatıcı popülizme savaş açmalıdır. Peki popülizmin alameti farikası nedir? Her şey ama en çok da demokrasi dolu bir ağız. Zira bu, popülizmin iktidara gelmesi için olmazsa olmaz mesabesinde. Öyle ki popülizm asla demokratik kurumları hedef almaz, ancak ona sadık olanları içine sızdırarak ve böylelikle kendisine demokratik meşruiyet atfederek o kurumların temeline dinamit döşer. “Modern” kelimesi bana pek soğuk geliyor ve moderniteden uzak olan bu fenomeni modernleştirmenin ne derece faydalı olduğunu da bilemiyorum, yukarıda bu unsura ilişkin yaptığımız “ruhsuz” nitelendirmesinden hareketle, bunun ruh ötesi –ruhu bertaraf eden– bir modernite olduğunu söyleyebiliriz. Lâkin sanırım burada asıl mesele popülizmin ne derece modern olduğu değildir, mesele kimin daha dominant olduğudur.

Mesele, modern yerel popülizmin sadece ve sadece modern küresel popülizmin “uşağı” olduğudur.

Zor bir zamandayız, o kadar zor ki insanlar geçmişin savaşlarına ve kandırmalarına “sevinir” hâldeler. Şimdiki zaman şimdi değildir, birkaç saniye içinde yok olup gider, şimdiki zamanın hiçbir garantisi yoktur. Şimdiki zaman görülmemiş bir köleliğe dönüşmüştür. Bilimsel değerlerin anlamını ve bilimin sunduğu imkânları kaybetmeye başlamıştır. Kültüre ve kültürlü olana yönelik sevgiyi soldurmaya başlamıştır. İbadetin sevgisine de halel getirmeye çalışmaktadır (dinî olarak da bizi birbirimizden uzaklaştıran 1-2 metre mesafeyi hatırlayınız). Bunlar tesadüf değildir. Bunlar tehlikeye dikkat çeken, doğa güzelliğini ve ebeveynler çocuk sahibi olmanın hazzını yitirmesin diye – kendimiz için – kendimize dönmeye çağrıdır.

Abone Ol Google News

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.