Hayat Sosyalizmden Türkçülüğe

Sosyalizmden Türkçülüğe

Prof. Dr. Ahmet Kanlıdere’nin titiz çalışması sonucu Kazanlı Ayaz İshakî’nin Rusya günleri, Türk düşüncesine katkıları, makaleleri ve Avrupa’daki faaliyetleri bir arada okunabilecek. Ötüken Neşriyat’ın okura sunduğu “Sosyalizmden Türkçülüğe Kazanlı Ayaz İshakî” Türk dünyasıyla ilgili çalışmalara katkı sunuyor.

Haber Merkezi Yeni Şafak

NADİR DEVLET

Ahmet Kanlıdere imzalı “Sosyalizmden Türkçülüğe Kazanlı Ayaz İshakî” Ötüken Neşriyat etiketiyle çıktı. Kitap Ayaz İshakî’nin Rusya’daki hayatı, Türk düşünce hayatı hakkındaki görüşleri ve Avrupa faaliyetlerini inceliyor. Bibliyografyanın zenginliğine işaret etmeden geçemeyeceğim. Ayaz İshakî’nin bütün eserleri verilmiş ve ayrıca onun bir hayli hayli makalesi de kullanılmıştır. Bunun dışında Türkçe, Tatarca (Arap, Latin ve Kiril harflerinde), İngilizce ve Rusça makale ve kitapların kullanılmış olduğunu anlıyoruz.

VATANI TERK ETMEK ZORUNDA KALDI

Prof. Dr. Kanlıdere, “Önsöz”ünde değişik Tatar yazarlarına dayanarak Ayaz İshakî’nin başlarda fikrî ve siyasi yönelişlerinin oldukça tartışmalı olduğunu yazmaktadır. Şüphesiz bu iddialarda gerçek payı mevcuttur. Şahısların davranışlarını çevrelerindeki siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmelere göre değerlendirmek belki de en doğru yöntem olacaktır. Ayaz İshakî İdilli (1878-1954) 42 yaşında, büyük siyasi bir mücadeleden (Ufa’da kurulan İç Rusya ve Sibirya Müslüman Türk-Tatarlarının Millet Meclisi) sonra Bolşeviklere mağlup olunca, vatanını terk etmek zorunda kalmıştır. Bu meclisin başkanı meşhur Ord. Prof. Dr. Sadri Maksudi Arsal idi. Ancak Türkiye’de ve dünyada bu davayı, yani İdil (Volga)-Ural Türk-Tatarları’nın (bu tabir Tatar, Başkurt, Çuvaş, hatta bu bölgede yaşayan Fin-Ogur halklarını açıklamak için bir dönem kullanılıyordu) iddialarını var gücü ile yaşatan ve bu davanın lideri Ayaz İshakî oldu. Sadri Maksudi bu konuyu, belki de şartlar el vermediği için gündeme getirmemişti. Ayaz İshakî de bu davayı Türkiye’de ulu orta savunamayınca Berlin ve Varşova’da, daha sonra Uzak Doğu’da 30 küsur yıl kadar mücadele etti. Kanlıdere bu eserinde işte Tatar istiklali için mücadele eden nadir şahıslardan birinin Türkiye’deki faaliyetlerine yoğunlaşmış. Ben ise henüz baskıda olan yeni İngilizce kitabımda onun 2. Dünya Savaşı sonrası Almanya’daki faaliyetlerine değindim. Rusya Federasyonu’nun baskı rejimi altında yaşayan Tatarlar, İshakî’nin ancak edebî yönünü gün ışığına çıkarabiliyorlar. Benim “Millet Meclisi” konusunu işleyen kitabım nasılsa Kazan’da basılmıştı. Fakat bunun dışında Tatar bilim adamlarının bu konuya eğildiğini göremiyoruz. Rusya Federasyonu şartlarında da bunu gerçekleştirmeleri hayli zor. Dolayısıyla Kanlıdere’nin bu yeni eseri İshakî’yi, dönemini, Rusya’daki Tatarların çektiklerini öğrenmek isteyenlere neredeyse bir el kitabı kadar yararlı olacaktır.

REKLAM

Yazar ABD’nin prestijli New York şehrindeki Colum

Sosyalizmden Türkçülüğe Kazanlı Ayaz İshakînnAhmet KanlıderennÖtüken Neşriyatn

bia Üniversitesi’nde doktorasını yapmış değerli bir bilim adamıdır. Bu kitabı da titiz bir çalışmanın ürünüdür. Şayet Türk dünyası ile ciddi olarak ilgileniyorsanız bu soydaşlarımızın geçmişlerini de öğrenmek gerekmektedir. Diğer bir ifade ile elimizdeki bu nevi bilimsel eserlerin artması, soydaşlarımızla daha iyi diyaloglar kurmamıza vesile olacaktır.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.