Ramazan Veliler sofrasında ördek çorbası
  • İMSAK 00:00
  • GÜNEŞ 00:00
  • ÖĞLE 00:00
  • İKİNDİ 00:00
  • AKŞAM 00:00
  • YATSI 00:00
  • İFTARA KALAN SÜRE 00:00:00
İMSAKİYE 2021 - İSTANBUL

Veliler sofrasında ördek çorbası

Nasreddin Hoca Anadolu’nun yıkım döneminin ardından yeniden ayağa kalkışını sağlayan, halkı onarıcı, yapıcı, yaşatıcı değerlerle donatıp sevk ve idare eden öncülerdendir. Hem güldüren hem düşündüren Nasreddin Hoca'nın latifelerinde dikkat çeken yokluk ve kıtlık konusunu kaleme alan Şaban Abak, bu kıtlığın, Hoca'nın yaşadığı çağda cereyan eden savaşlarla; bilhassa Moğol ve Haçlı saldırıları ile bir ilgisi olabileceğini belirtti.

Abone Ol Google News
Haber Merkezi Nihayet Dergi
Veliler sofrasında ördek çorbası
Nasreddin Hoca'nın latifelerinde dikkat çeken yokluk ve kıtlık konusunu anlatan bir hikaye.

Nasreddin Hoca latifelerinde dikkat çeken bir husus da yokluk ve kıtlık konusunun çokça işlenmiş oluşudur. Bu kıtlığın, Hoca'nın yaşadığı çağda cereyan eden savaşlarla; bilhassa Moğol ve Haçlı saldırıları ile bir ilgisi olsa gerektir.
Haçlı Savaşları sırasında Anadolu'ya saldıran Katolikler, yalnızca soykırım yaparcasına canlı namına ne varsa öldürmemişler aynı zamanda tüm şehir, köy ve kasabaları talan etmiş, yakıp yıkmışlardır. Öyle ki insanın ve hayvanın (binek olarak kullandıkları eşek sürülerinin) yiyebileceği akla gelen ne varsa yiyip tüketmişler, ekili hiçbir mahsul kalmadığı gibi ağaçları bile yok etmişlerdir. Tarihçiler, Haçlı Saldırıları sonrasında, onların geçtiği güzergâh üzerindeki bölgelerde yüz yıla yakın bir süre hayat olmadığını söylüyorlar.
Şimdi mizahî unsura değil de metnin fonundaki ekonomik ve sosyal tabloya yoğunlaşarak bazı Nasreddin Hoca latifelerini hatırlayalım.
Hocanın evine kıymetli misafirler gelir. Hoca usulünce buyur eder, yer gösterir, oturtur. Birazdan da koca bir sini ile içeri girer. Sofra bezini serip siniyi üstüne kor, kaşıkları etrafına dizer, boş bir çanağı da sofranın ortasına koyar.
Misafirlere dönerek “İşte” der, “biraz unumuz, biraz yağımız ve biraz tuzumuz olsaydı nefis bir çorba pişirecek, bu çanaktan işte şu kaşıklarla içecektik!”
Ama bir çorba pişirmeye yetecek miktarda dahi evinde yiyecek yoktur Hoca'nın. Durum, bildiğimiz 'açlık seviyesi'nde bir yoksulluk tablosudur.
Mekke müşriklerinin ambargosu yüzünden Müslümanların açlık çekmesi ve karınlarına taş bağlaması sahnesini hatırlatan bir yokluk durumu.
Yine Hoca, bir tabağa kar doldurup kaşıkla yemeyi denemektedir. Soranlara, “Kar helvasını icat ettim ama ben de beğenmedim!” der.
Burada da aslında hiçbir yiyeceğin bulunmadığı bir çaresizlik durumu tasvir edilmiştir.
“Tavşanın Suyunun Suyu”, “Ölme Eşeğim Ölme”, evde çalınacak değerde bir şey bulunmayışı yüzünden hırsızlara ayıp olur diye saklanması gibi daha birçok fıkranın arka planında yokluğu görebiliriz. Üstelik bu yalnızca Nasreddin Hoca'nın yaşadığı bir durum değil, genel bir toplumsal sıkıntıdır.
Nasreddin Hoca'nın kişiliği hakkında fikir verici değerli bir diğer latifede ise Hoca, gölün kenarında oturmuş, kuru ekmeği suya batırıp ıslatarak yemektedir. Bir yandan da gölde yüzen ördekleri seyretmektedir.
Olayın bir yaz mevsiminde ve Hoca'mızın yaşlılık dönemlerinde geçtiğini söyleyebiliriz. Büyük bir kıtlık olmalıdır ki gençlik yıllarında imam, olgunluk dönemlerinde kadı ve nihayet medresede müderris olmuş böylesine saygın bir insan bile ancak suya batırılıp ıslatılarak yenilebilecek kuru ekmekten başka bir yiyecek bulamamaktadır.
Oradan geçen biri, “Hocam ne yiyorsun” diye sorar (ki muhtemelen o da açtır ve belki sofraya (!) davet edilmeyi ummaktadır). Hoca, gölde yüzen ördekleri işaret ederek, “Ördek çorbası içiyorum!” der.
Yeri gelmişken söylemek isterim ki böyle bir cevabı da ancak Allah'ın veli kulları verebilir. İçinde yüzen ördekleriyle, etrafının söğütleri, sazlarıyla bütün bir gölü kocaman bir çorba olarak görebilmek, eşyayı ve hâli bu gözle görebilmek şükür bilincinin de bir göstergesidir. Sıradan bir iyimserlik değildir bu. Burada hakikaten yoksullukla bile alay edebilen sûfiyane bir mizah vardır.
Moğol saldırılarının en ölümcül olanı 1243'te Kösedağı Savaşı ile yaşanmış, ordumuz dağılmış ve Selçuklu Devleti sona ermiştir. Ülke beyliklere parçalanmış, Haçlılar'ın yağması bir yandan Moğollar'ın yıkımı ve yağması öte yandan Müslüman Anadolu halkı, büyük felaketler yaşamıştır.
Bu yıkım tablosundan çıkışı sağlayansa iki büyük kurum olmuştur diyebiliriz. Bunların ilki İslam ahlakı ve yüce bir ruh disiplini içinde örgütlenen esnaflarımızın gerçekten ihya edici kurumu olan 'Ahilik teşkilatı', diğeri vakıflar olmuştur.
Ancak hem esnafı hem vakıf sahiplerini eğiten ve yönlendiren, onları bu onarıcı, yapıcı, yaşatıcı değerlerle donatıp sevk ve idare edense Anadolu Alperenleri dediğimiz büyük İslam bilginleri ve sûfileri olmuştur.
Latif kişiliği ve yüce gönüllülüğü ile örnek olan, eğitimci ve yönetici olarak fedakârlığı ve feragati telkin eden, insanın süflî ve bayağı yönleriyle mücadele eden Nasreddin Hoca, Anadolu'nun bu yıkım döneminin ardından yeniden ayağa kalkışının, kelimenin tam anlamıyla 'Diriliş'in öncülerinden olmuştur.
Öyle ki Nasreddin Hoca'nın vefatının (1284) on beş sene sonrasında, 1299'da, Osman Bey'in “Bey” olduğunu ve yüz yıl geçmeden bütün Balkanların İslam'a açıldığını görüyoruz. Kosova'nın fetih tarihi ise 1389'dur.
Açlığa, kıtlığa, doğudan batıdan kan dökücü vahşi saldırılara direnerek, bir ölüp bin dirilenlere selam olsun.

Öğrenci evleri için Ramazan menüsü
RAMAZAN
Öğrenci evleri için Ramazan menüsü

Bilinç ödülü: Bayram
RAMAZAN
Bilinç ödülü: Bayram

Bayburt Ulu Cami
RAMAZAN
Bayburt Ulu Cami

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.