Haliç kıyısında yer alan Cibali’nin tarihi, Bizans dönemine kadar uzanıyor. O dönemde bölgedeki sur kapısı “Porta del Pozzo” ya da “Porto Puteae” olarak anılıyordu. Bu isimlerin, bölgede yaşayan İspanya kökenli Yahudilerden geldiği rivayet ediliyor.

1453’teki İstanbul’un Fethi ile birlikte semtte yeni bir dönem başladı. Rivayetlere göre, Fatih Sultan Mehmet’in ordusunda yer alan Cebe Ali Bey bu kapıdan şehre giriş yaptı. Bu olayın ardından kapı “Cebe Ali Kapısı” olarak anılmaya başlandı ve zamanla halk arasında “Cibali” ismine dönüştü.

FARKLI KÜLTÜRLERİN BULUŞMA NOKTASI

Fetih sonrası Rum nüfusun yanı sıra Türklerin de yerleşmesiyle Cibali, farklı kültürlerin iç içe geçtiği bir mahalle haline geldi. Özellikle II. Mahmud döneminde kurulan karakol, semtin simgelerinden biri oldu. 1954 yılında sahnelenen “Cibali Karakolu” adlı tiyatro eseriyle bu yapı, İstanbul’un kültürel hafızasına kazındı.

SANAYİYLE DEĞİŞEN KADER

1883 yılında kurulan Cibali Tütün Fabrikası, semtin kaderini değiştiren en önemli adımlardan biri oldu. Uzun yıllar üretimin kalbi olan bölge, sanayiyle birlikte büyüdü. 1995’te fabrikanın kapanmasının ardından yapı, 2002 yılında Kadir Has Üniversitesi’ne dönüştürüldü. Böylece Cibali bu kez öğrencilerle dolup taşan, yeni bir kimliğe kavuşan bir semt haline geldi.

GEÇMİŞTEN BUGÜNE YAŞAYAN BİR HİKAYE

Bugün Cibali; bir sur kapısından doğan, farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan ve her dönemde kendini yeniden inşa eden bir İstanbul mahallesi olarak varlığını sürdürüyor. Taş sokaklarında tarih fısıldayan bu semt, İstanbul’un hafızasında açılmış en eski kapılardan biri olmaya devam ediyor.

Osmanlı’nın son döneminde Balkanlar’dan koparak Anadolu’ya gelen insanların yeni bir hayat kurma mücadelesiyle şekillenen Bayrampaşa’nın temelleri, 1927’de Filibe’den başlayan göç dalgasıyla atıldı. Makedonya, Bosna ve Sancak’tan gelenlerle büyüyen bu yolculukta Velibey (Demirkapı), Ferhatpaşa ve Cicos çiftlikleri kuruldu. Toprakların işlenmesiyle birlikte bölge, emeğin ve üretimin merkezi haline geldi.

1950’li yıllarda İstanbul’un yeniden imar sürecinde açılan Vatan ve Millet caddeleri, yeni bir göç hareketini daha beraberinde getirdi. Evlerinden ayrılmak zorunda kalan birçok kişi Bayrampaşa’ya yerleşirken, Anadolu’dan gelenlerle birlikte ilçe hızla büyüdü. Sanayi tesislerinin yükselmesiyle Bayrampaşa’nın çehresi değişti, hayatın ritmi hızlandı.

ÇİFTLİKTEN İLHAM ALINDI

Bir dönem hayvancılığın etkisiyle “Sağmalcılar” olarak anılan bölge, yaşanan kolera salgınının ardından yeni bir kimlik arayışına girdi. 1978 yılında, IV. Murat’ın sadrazamı Bayrampaşa’nın bölgede bulunan çiftliğinden ilham alınarak ilçeye “Bayrampaşa” adı verildi.

1994 sonrası dönemde planlı şehirleşme hamleleriyle birlikte eğitim yatırımları, sosyal alanlar ve yeni yaşam merkezleri hayata geçirildi. İlçe, modern bir kimliğe kavuşarak İstanbul’un önemli yaşam alanlarından biri haline geldi.

Erken’in anlatımına göre, Yedikule’nin geçmişi Bizans dönemine kadar uzanıyor. Kara surları üzerindeki Altın Kapı, Doğu Roma İmparatorları’nın zafer alaylarıyla şehre giriş yaptığı görkemli bir tören kapısıydı. 425 yılında altın yaldızla kaplanan kapı kanatları nedeniyle “Porta Aurea” olarak anılan yapı, zamanla Yedikule adıyla anılmaya başladı.

Bu kapı, yalnızca bir giriş noktası değil, aynı zamanda Roma’ya uzanan Via Egnatia’nın başlangıcıydı. Şehre girildiğinde ise yol, kentin ana hattı olan Mese üzerinden Ayasofya önlerine kadar ulaşıyordu.

FETİHLE BİRLİKTE YEDİ KULEYE TAMAMLANDI

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’un fethinin ardından yapıya üç kule daha ekleterek hisarı yedi kuleye tamamladı. Surlarla güçlendirilen yapı, Osmanlı döneminde garnizon olarak kullanıldı ve Hazine-i Hümayun buraya taşındı.

ZAFERİN VE HÜZNÜN BULUŞTUĞU YER

Yedikule Hisarı, yalnızca askeri bir yapı olarak değil, aynı zamanda fethin ruhunu taşıyan bir mekân olarak öne çıktı. İçindeki Fetih Mescidi ve benzer yapılar, İstanbul’un yeni kimliğinin simgeleri arasında yer aldı. Zamanla işlevi değişen hisar, bir dönem devlet adamları ve elçilerin tutulduğu bir hapishaneye dönüştü. En çarpıcı olaylardan biri ise 1622 yılında II. Osman’ın burada şehit edilmesi oldu.

GÜNÜMÜZE UZANAN TARİHİ MİRAS

Sonraki yıllarda baruthane olarak kullanılan ve içine yerleşim alanları kurulan Yedikule, Cumhuriyet döneminde müze statüsü kazandı. Günümüzde ise yapılan restorasyon çalışmalarıyla tarihi dokusu yeniden ayağa kaldırılmaya çalışılıyor. Yedikule, Bizans’tan Osmanlı’ya, oradan günümüze uzanan hikâyesiyle İstanbul’un hafızasında zaferi, hüznü ve yeniden doğuşu bir arada barındıran sessiz bir tanık olarak varlığını sürdürüyor.

Bağcılar’ın tarihinin sadece yerleşimle sınırlı olmadığını belirten Erken, bölgedeki su kaynaklarının da geçmişte büyük önem taşıdığını ifade etti. Bu topraklardan çıkan suyun bir dönem Topkapı Sarayı’na kadar ulaştığını aktaran Erken, Papazköy Çiftliği’nden doğan “Dokuz Oluklu Ayazma” suyunun bölgenin hafızasında iz bıraktığını söyledi. Mahmutbey’in eski adıyla Kalfaköy olarak bilindiğini, Kirazlı’nın ise zamanla Aypah isminden bugünkü adını aldığını belirten Erken, Bağcılar adının da bölgedeki üzüm bağlarının bereketinden geldiğini ifade etti.

GÖÇLERLE BÜYÜYEN BİR İLÇE

Cumhuriyet döneminde bölgenin göçlerle birlikte hızla değiştiğini kaydeden Erken, özellikle Yunanistan’dan gelen göçmenler için Bağcılar’ın ikinci bir vatan haline geldiğini dile getirdi. Ardından Balkanlar ve Anadolu’dan gelen göçlerle nüfusun arttığını, tarlaların yerini sokakların, sokakların ise mahallelerin aldığını söyledi. 1992 yılında ilçe statüsü kazanan Bağcılar’ın kısa sürede büyük bir gelişim gösterdiğini belirten Erken, bugün ilçenin sadece bir yerleşim alanı olmadığını vurguladı.

‘FARKLI HİKAYELERİN BULUŞTUĞU YER’

Erken, Bağcılar’ın farklı kültürlerin, farklı hayatların ve umutların bir araya geldiği önemli bir yaşam merkezi haline geldiğini ifade ederek, İstanbul’un geçmişten geleceğe uzanan hikayesinin önemli parçalarından biri olduğunu sözlerine ekledi.

Muratpaşa Külliyesi’nin banisinin, Fatih Sultan Mehmed’in vezirlerinden Has Murat Paşa olduğunu belirten Erken, yapının İstanbul’un fetih sonrası yeniden inşa sürecinin önemli örneklerinden biri olduğunu vurguladı. 1471-1472 yıllarında inşasına başlanan külliyenin ilk etapta cami, imaret ve hamamdan oluştuğunu ifade eden Erken, Murat Paşa’nın vefatının ardından yapının kardeşi Mesih Paşa tarafından tamamlandığını söyledi.

YANGINLAR VE İMAR FAALİYETLERİ İZLERİ SİLDİ

Yüzyıllar içinde İstanbul’un geçirdiği büyük değişimlerin külliyeyi de etkilediğini kaydeden Erken, yangınlar, yol çalışmaları ve şehirleşme nedeniyle bazı bölümlerin günümüze ulaşamadığını dile getirdi.

BİZANS’TAN OSMANLI’YA UZANAN DİKKAT ÇEKİCİ HİKAYE

Murat Paşa ve kardeşi Mesih Paşa’nın aslen Bizans prensi olduğuna dikkat çeken Erken, fetih sonrası İslamiyet’i kabul ederek Osmanlı Devleti’ne hizmet ettiklerini aktardı. Erken, “Eğer Bizans devam etseydi bu isimlerden biri tahta çıkabilirdi. Ancak tarih farklı bir yönde ilerledi” ifadeleriyle bu çarpıcı detaya işaret etti.

İSTANBUL’A BIRAKILAN KALICI MİRAS

Akkoyunlularla yapılan bir savaşta şehit olan Murat Paşa’nın, İstanbul’da inşa ettirdiği eserlerle kalıcı bir iz bıraktığını belirten Erken, bu yapıların sadece mimari değil aynı zamanda medeniyetin birer parçası olduğunu vurguladı.

Zamanla büyüyen bu yapı; mescit, derviş odaları, imaret, çeşme, meşruta ve türbeyle birlikte büyük bir külliyeye dönüştü. Külliye uzun yıllar Celvetiyye Tarikatı’nın en önemli merkezlerinden biri olarak hizmet verdi. Daha sonraki yıllarda eklenen kütüphane ve sıbyan mektebi ile bölge, ilim ve maneviyatın iç içe geçtiği önemli bir merkez haline geldi.

SULTANLARA NASİHAT EDEN BİR ALİM

Aziz Mahmud Hüdâyî Hazretleri yalnızca Üsküdar ile sınırlı kalmadı. Bulgurlu’da bir çilehane ve hamam yaptırdı. Çilehanenin bulunduğu topraklar ise I. Ahmed’in fermanıyla onun adına tescil edildi.

Döneminin önemli alimlerinden biri olan Hüdâyî Hazretleri, halktan saraya kadar geniş bir etki alanına sahipti. Murad III, Ahmed I ve Osman II’a mektuplar yazıp nasihatlerde bulundu. Ayrıca Murad IV’e saltanat kılıcını kuşatan isim olarak da tarihe geçti.

TÜRBESİ EN ÇOK ZİYARET EDİLEN YERLERDEN BİRİ

Ünlü seyyah Evliya Çelebi, Aziz Mahmud Hüdâyî için “Yedi padişah elini öptü, 170 bin müride el verdi” ifadelerini kullanır.

Hüdâyî Hazretleri’nin duası ise dilden dile aktarılır:

“Denizde boğulmasınlar, ömürlerinde fakirlik görmesinler ve imanlarını kurtarmadan bu dünyadan ayrılmasınlar.”

Bu dua ve bıraktığı manevi miras sayesinde türbesi bugün İstanbul’un en çok ziyaret edilen manevi mekanlarından biri olarak kabul ediliyor.

MANEVİ MİRASI YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR

Aziz Mahmud Hüdâyî Hazretleri’nin külliyesi bugün de adını taşıyan vakfın himayesinde bir ilim ve maneviyat merkezi olarak hizmet vermeyi sürdürüyor. Üsküdar’ın tepelerine anlam katan bu miras, Bulgurlu’daki çilehanesiyle birlikte asırlardır aynı ruhu yaşatmaya devam ediyor.

İstanbul’da Vefa denildiğinde akla yalnızca bir mahalle gelmiyor. 1872’de kurulan Vefa Lisesi, 1876’dan bu yana aynı sokakta hizmet veren Vefa Bozacısı ve 1908’de kurulan Vefa Spor Kulübü bu ismi taşıyor. Ancak bu adın kaynağı, bir semtten çok daha derin bir manevi ve tarihî geçmişe dayanıyor.

İSMİNİ BİR GÖNÜL VE İLİM İNSANINDAN ALIYOR

Erken’in aktardığına göre Vefa ismi, köklerini Şeyh Muslihuddin Mustafa Vefa’dan alıyor. Konya ve Edirne’de ilim tahsil eden Şeyh Vefa, Zeyniyye yolunda seyrü sülukunu tamamladıktan sonra 1464 yılında İstanbul’a geldi. Bu geliş, sıradan bir göç değildi. Fatih Sultan Mehmet, Şeyh Vefa’yı büyük bir hürmetle karşıladı ve bugün Vefa adıyla anılan bölgede bir cami ile hamam yaptırdı. Ayrıca Çorlu civarında araziler temlik edildi. Şeyh Vefa, caminin çevresinde derviş hücreleri, bir kütüphane, imaret işlevi gören bir mutfak ve evler inşa ettirdi. Böylece bölgede ilim ve irfanın iç içe geçtiği bir merkez oluştu.

VAKIFLARLA BÜYÜYEN BİR İLİM MERKEZİ

1485 yılında kendisine bağışlanan arazileri, bazı yapıları ve şahsi kitaplarını vakfeden Şeyh Vefa, bölgede kurumsal bir yapılaşmanın temelini attı. Zamanla burası bir külliyeye dönüştü.

Rivayetlere göre Fatih Sultan Mehmet’in namazını bizzat Şeyh Vefa kıldırdı. II. Bayezid ise vefatının ardından caminin yanına türbe yaptırdı. Medresenin de bu dönemde inşa edildiği kabul ediliyor. Yüzyıllar boyunca onarılan, zaman zaman yıkılan ve yeniden ayağa kaldırılan yapı topluluğu, 1900’lerin başında büyük ölçüde harap oldu. 1990’lı yıllarda ise aslına uygun şekilde yeniden inşa edildi.

İSTANBUL’UN DERİN MERKEZLERİNDEN BİRİ

Erhan Erken, bugün İstanbul’da birçok köklü kurumun adını taşıyan Vefa semtinin arka planında, fetihten sonra şehre gelen ve ona manevi bir ruh kazandıran Şeyh Vefa’nın izinin bulunduğunu vurguladı.

Erhan Erken, sürecin bir yıkım değil; koruma, yeniden işlevlendirme ve tarihi mirasa sahip çıkma örneği olduğunu vurguladı. Yüksek tavanlı endüstri yapıları bugün sergilere, kültür-sanat etkinliklerine ve sosyal buluşmalara ev sahipliği yapıyor. Ahşap çatılar onarıldı, özgün dokular ortaya çıkarıldı ve yapının tarihi kimliği korunarak yeni bir yaşam alanı oluşturuldu.

Tarihi yapıların çevresinde geliştirilen modern projelerle birlikte bölge, sadece ziyaret edilen bir alan değil; içinde yaşanan, nefes alınan bir merkez haline geldi. Marmara sahilinde konumlanan Fişekhane, İstanbul’un dönüşüm hikayesinde önemli bir durak olarak öne çıkıyor.

Yönetmenliğini Deren Erel’in üstlendiği "Sarı Zarflar", festivale damga vuran yapımlar arasında gösteriliyor. Uzun bir aradan sonra beyaz perdeye iddialı bir dönüş yapan Özgü Namal’ın performansı, festival eleştirmenleri tarafından merakla bekleniyordu. Basın toplantısındaki profesyonel tavrı ve filme dair hakimiyeti, oyuncunun hem yerel hem de uluslararası medyada takdir toplamasını sağladı.

Festivalin en önemli kategorisi olan ana yarışmada yer alan film, Türkiye sineması adına büyük bir başarı olarak nitelendiriliyor. Basın toplantısının ardından gerçekleşen galada film ekibi ayakta alkışlanırken, ödül töreni öncesi "Sarı Zarflar"ın şansı yüksek görülüyor. Namal ve Biçer’in başrollerini paylaştığı yapım, hikaye kurgusu ve oyunculuk performanslarıyla festivalin en çok konuşulan işlerinden biri olmayı başardı.

Yeni Şafak Instagram hesabını takip ettikten sonra 14 Şubat 2026'ya kadar sabitlenen gönderisine üç arkadaşınızı etiketleyin. Daha sonra Yeni Şafak YouTube kanalına abone olup Instagram hesabımızın biyografisinde bulunan iletişim formunu eksiksiz bir şekilde doldurun. 14 Şubat Cumartesi günü açıklanacak olan çekilişte hediyeler, hak sahiplerinin belirttiği adrese gönderilecektir.

Erken’in aktardığına göre, yeniçerilerin başlattığı isyanın ilk gününde Alemdar Mustafa Paşa’nın kaldığı Bab-ı Ali basıldı. Paşayı koruyan sekbanlar dirense de isyancıların ilerleyişi durdurulamadı. Bina ateşe verildi, saraydan yardım gelmedi ve çember giderek daraldı. Teslim olmayı reddeden Alemdar Mustafa Paşa, geri adım atmak yerine son bir hamle yaptı. İçeri girmeye çalışan yeniçerilere teslim olmaktansa barut mahzenini ateşledi. Meydana gelen büyük patlamada yaklaşık bin kişiden 600’ü hayatını kaybederken, Paşa da olay yerinde yaşamını yitirdi.

CENAZESİ SOKAKLARDA DOLAŞTIRILDI

İsyancı yeniçeriler, Alemdar Mustafa Paşa’nın cansız bedenini günlerce İstanbul sokaklarında dolaştırdıktan sonra Yedikule dışında bir kuyuya attı. Yıllar sonra ‘Yeniçeri Ocağı’ kaldırıldığında kemikleri bulunduğu yerden çıkarıldı. Alemdar Mustafa Paşa’nın naaşı önce Yedikule surları civarına, daha sonra ise Gülhane’nin karşısındaki Zeynep Sultan Camii haziresine defnedildi. Bugün Çağaloğlu’ndaki Alemdar semti, adını bu dramatik tarihten alıyor. Semtin ismi, bir isyanın, bir direnişin ve teslim olmayı reddeden bir Osmanlı paşasının hafızasını yaşatmaya devam ediyor.

“Bir şehir düşünün, sadece taşla değil iradeyle kurulan, sadece surlarla değil anlamla çevrilen, İstanbul veya bir zamanlar kullanıldığı adıyla Dersaadet. Osmanlı'nın başşehri, Fetihten sonra Cihan devletinin adeta kalbi. Bizans surları içinde kalan bu merkez Nefs-i İstanbul diye anılırdı ve bu şehir yedi tepe üzerine inşa edilmişti.”

Erken, İstanbul’un yedi tepesinin her birinin medeniyet hafızasında ayrı bir yere sahip olduğunu vurguladı:

“Her tepe nadide eserleri üzerinde taşıdı. Her eser İstanbul'un silüetine dokundu.”

Birinci tepenin, Ayasofya, Sultanahmet Camii ve Fatih Sultan Mehmet’in 1478’de tamamladığı Topkapı Sarayı’nı barındırdığını belirten Erken, burayı “Bir çağın mühür noktası” olarak tanımladı.

İkinci tepe için ise şu ifadeleri kullandı:

“Nuruosmaniye'den Kapalıçarşı'ya uzanan hat. Çemberlitaş, Atik Ali Paşa Camii ve külliyesi.”

YÖNETİM, İLİM, GÜÇ VE ZARAFET

Üçüncü tepeye ilişkin konuşan Erken, bölgenin tarihsel rolüne dikkat çekti:

“Üçüncü tepe bugün İstanbul Üniversitesi. Fatih'in ilk sarayı olan Saray-ı Atik-i Amire burada yükseldi. Zamanla devletin yönetim hafızasına dönüştü.”

Dördüncü tepeyi Fatih Camii ve Külliyesi ile özdeşleştiren Erken, burayı “ilimle, irfanla nefes alan bir merkez” olarak niteledi.

Erken, beşinci tepe için “Yavuz Sultan Selim Camii ve Külliyesi, gücün ve hakimiyetin simgesi”, altıncı tepe için ise “Mihrimah Sultan Camii, zerafetin mimariye dönüştüğü yer” ifadelerini kullandı.

Yedinci tepenin ise daha sakin ama derin bir anlam taşıdığını belirten Erken, “Yedinci tepe Sümbül Sinan ve Cerrahpaşa Camii, sessiz ama derin. Müjdeleyen ve uyaran.” dedi.

‘BİR MEDENİYETİN HİKAYESİ’

Erken, İstanbul’un sadece yapılarla değil, taşıdığı anlamla bir bütün olduğunu şu sözlerle özetledi:

“İstanbul, yedi tepe üzerinde yükselen muhteşem bir medeniyetin hikayesidir.”

Cumhuriyet’in ilanının ardından tesis, Askeri Fabrikalar İdaresi’ne devredildi. Bölge, uzun süre kamuya kapalı bir sanayi ve üretim alanı olarak varlığını sürdürdü.

UYDU KENT PROJESİYLE YENİ DÖNEM BAŞLADI

1950’li yıllara gelindiğinde ise Türkiye’de şehircilik anlayışında yeni bir dönem başladı. Dönemin hükümeti, bu geniş araziyi modern bir yerleşim alanına dönüştürme kararı aldı. Arazi, devlet kuruluşu olan Emlak Bankası’na devredildi.

1956’da sahil hattından başlayan inşaatlarla birlikte Ataköy adı verilen yeni bir yerleşim bölgesi doğdu. Proje kapsamında yalnızca konutlar değil; oteller, plajlar, spor tesisleri, kültür merkezleri ve alışveriş alanları da inşa edildi. Zamanla bölge büyüdü, kısımlara ayrıldı ve İstanbul’un planlı yerleşim örneklerinden biri haline geldi. 2000’li yıllarda ise rezidans projeleriyle yapılaşma daha da yoğunlaştı.

TARİHİN İZLERİ HALA YAŞIYOR

Tüm dönüşüme rağmen bölgenin askeri geçmişi tamamen silinmedi. Baruthane-i Amire’ye ait bazı yapılar günümüzde kültür ve sanat mekanları olarak yaşamını sürdürüyor. Eski cephanelikler kültür merkezine dönüştürülürken, geçmişte üretim yapılan alanlardan bugün müzik sesleri yükseliyor.

Babası Mustafa Efendi’nin vefatının ardından bu kültürel mirası devralan Şeyhülislam Aşir Efendi, Bahçekapı’daki o meşhur köşeyi tutarak babasından kalan kitapları buraya taşıdı. Bununla da yetinmeyen Aşir Efendi, çocukluğundan itibaren büyük bir titizlikle biriktirdiği kendi kitaplarını da bu koleksiyona ekledi. Kurulan vakıf sayesinde söz konusu köşe, kısa sürede İstanbul’un en önemli ilim ve hafıza merkezlerinden biri haline geldi.

Zamanla bu kültür mirası kuşaktan kuşağa aktarıldı. Aşir Efendi’nin oğlu Hafid Efendi de kendi kitaplarını bu raflara ekleyerek koleksiyonu daha da zenginleştirdi. Böylece küçük bir bina, üç neslin biriktirdiği devasa bir ilim dünyasına dönüştü.

Ancak Erhan Erken’in anlatımıyla, zaman bu yapıya da acımasız davrandı. 1914 yılında, savaşın gölgesinde kütüphane boşaltıldı. Kitaplar başka bir yere taşınırken, Aşir Efendi ve ailesinin mezarları da farklı bir hazireye nakledildi.

Bugün Aşir Efendi Caddesi’nin köşesinde, o büyük kütüphaneden geriye yalnızca bir bina ve bir dükkan kaldı. Erken, kitapların ise hala Süleymaniye Kütüphanesi’nde, Aşir Efendi ve ailesinin isimleriyle yaşamaya devam ettiğini vurguladı.

Bakan Ersoy, Türkiye’nin kültürel miras alanında yürüttüğü nitelikli projelerle Avrupa’da örnek gösterilen ülkelerden biri olma yolunda ilerlediğini vurgularken, Seddülbahir Kalesi’nin EMYA adaylığının bu vizyonun somut bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Trabzon’un fethinin büyük bir sinematografiyle işlendiği bölüm, hem görsel anlatımı hem de verdiği tarihi mesajlarla öne çıktı. 61’inci bölüm, yayınlandığı akşam reytinglerde zirveye yerleşerek sezonun en çok izlenen bölümlerinden biri oldu. Dizi, Osmanlı’nın yükseliş dönemini güçlü dramatik anlatımla ekrana taşırken, Çanakkale gibi yakın tarihimizle kurduğu bağ sayesinde izleyicide tarih bilinci ve milli aidiyet duygusunu yeniden canlandırdı.

Seyit Onbaşı'nın 275 kiloluk top mermisini sırtlaması

Seyit Onbaşı, 18 Mart 1915 Çanakkale Deniz Savaşları’nda, Ocean zırhlısına giden kader anında 275 kiloluk top mermisini sırtlayarak namluya yerleştiren kahraman asker olarak tarihe geçti. Vinç sistemi bozulunca imkânsızı başaran Seyit Onbaşı’nın attığı mermi, düşman gemisinin dümen mekanizmasını devre dışı bırakmış ve Ocean zırhlısının batmasına yol açmıştı.

Bu hamle, sadece bir askeri başarı değil, imanın ve vatan sevgisinin çeliği bile büken gücü olarak Türk tarihine kazındı. Bugün hâlâ Çanakkale ruhu denildiğinde ilk akla gelen isimlerden biri Seyit Onbaşı’dır.

Bu yıl ayrıca ABD'den gönüllü iade alınan Bizans Dönemi'ne tarihli kiremit renk astarlı, çift ip delikli kulpa sahip çömlek, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü'nde muhafaza altına alındı. Yusuf Ağa Yazma Eser Kütüphanesi'nde 2000 yılında yaşanan hırsızlık sonucunda çalınan eserlerden biri olan 1268 tarihli el yazması Kitab Şerhu'l-Esma, Bahreyn Krallığı Uluslararası Yatırım Bankası Şeriat Denetim Kurulu Başkanı Nizam Muhammed Salih Yakubi tarafından Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü'ne bağışlandı. Burdur ili Boubon Antik Kenti kökenli bronz Marcus Aurelius Heykeli de ABD'den getirildi. Adana'da Ramazanoğlu Beyliği döneminde inşa edilen (1541) camiden çalınan İznik çinilerinin de İngiltere'den iadesi sağlandı. İmparator Maximianus (M.S. 286-305), I. Constantinus (M.S. 306-337), II. Constantinus (M.S. 341-346) ve Arcadius (M.S. 383-408) dönemlerinde basılmış 83 sikkenin ABD'den iadesi sağlandı.

İsviçre'den iadesi sağlanan Tunç Çağı'na tarihlenen, yüz ve kemer bölümleri yaldızlı kadın ve erkek adak heykelcikleri, granülasyon tekniğiyle üretilmiş altın küpe, cam üfleme tekniğiyle yapılmış koku şişesi, kozmetik ürünlerin taşınmasında kullanıldığı anlaşılan minyatür amphora formundaki cam şişe, Erken Orta Çağ'a tarihlenen, yeşil-sarı tonlarında camdan üretilmiş ve çok kollu kandile (polykandelon) ait yağ kapları Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi'nde ziyarete açıldı.

Tarihi kayıtlar kesin olmamakla birlikte, Ayrılık Çeşmesi’nin ilk kez 17. yüzyılın başında Gazanfer Ağa tarafından bir namazgahla birlikte yaptırıldığı düşünülüyor.

‘AYRILIK ÇEŞMESİ’ ADI NEREDEN GELİYOR?

Erhan Erken’in aktardığına göre, Fatih Sultan Mehmet’ten sonra doğuya sefere çıkan Osmanlı padişahları, son hazırlıklarını burada yapar, ordularını bu noktadan uğurlardı. Aynı şekilde Mekke’ye yola çıkan hacı kafileleri ve sürre alayları da İstanbul’a veda ettikleri son noktaya işte bu çeşmede ulaşırdı.

Rivayete göre yolcular, aileleriyle son kez burada kucaklaşır; gözyaşları çeşmenin sularına karışırdı. Bu yüzden burası “ayrılığın başladığı yer” olarak anılmaya başlandı. Her gün binlerce İstanbullunun aktarma yaparak geçtiği bu durak, aslında geçmişin en ağır vedalarına şahit olmuş bir tarih noktası. Bugün milyonlarca insanın uğradığı Ayrılık Çeşmesi, adıyla hala o eski İstanbul’un hüznünü yaşatıyor.

Oda Sayısı: 23 oda, 5 salon, 8 banyo

Kapalı Alan: Bodrum dahil toplam 2 bin 489 metrekare

İnşaat Alanı: 510 metrekare

Yalı, kat yüksekliğinin 3 ila 4.5 metre arasında değiştiği her katında, 5’i boğaz manzaralı olmak üzere 6 oda, geniş bir orta salon, banyo, tuvalet ve mutfaklar barındırıyor. Drone ile kaydedilen görüntüler, yalının eşsiz manzarası ve görkemli mimarisini tüm detaylarıyla gözler önüne seriyor.

Konutlar ve Kamusal Yapıların Birlikteliği: Yerleşimin en eski evresinde, merkezde kamusal yapılar ve onları çevreleyen konutların (kulübelerin) bulunması, buraların sadece kült merkezi değil, aynı zamanda yerleşim yerleri olduğunu gösteriyor. Merkezi Yapı: Bulunan yapılardan birinin, yaklaşık 28 metre çapında inşa edilmiş merkezi bir yapı niteliği taşıdığı ve milattan önce 9400'e kadar tarihlendiği tespit edildi. Kazılarda bulunan hayvan kemikleri ve çakmaktaşı aletler gibi materyaller,

Neolitiğin ilk aşamasındaki teknolojik gelişime dair fikir veriyor:

En eski katmanlarda avcılığın önemini gösteren taş aletler bulunurken, dönemin sonuna doğru ahşap işçiliği, sürtme taş aletler ve besin üretimine yönelik aletlerin yoğunlaştığı gözlendi. Geçtiğimiz yıl elde edilen buluntular, Karahantepe'de tahılların tarıma alınma sürecinin yaşandığını ve ilk besinlerin (ekmek diyebileceğimiz gıdaların) üretildiğini kanıtladı.

Kent merkezinden 60 kilometre uzakta olan Karahantepe, çok uluslu bir ziyaretçi profiline sahip olmaya devam ediyor. Kazı çalışmalarının henüz belirli bir olgunluğa ulaşmadığı, bu nedenle ziyaretçiler için geçici yürüyüş yolları ve çok dilli bir dijital uygulama oluşturulduğu belirtildi.

Güney Kore Ulusal Meclisi Dışişleri ve Birleşme Komitesi üyeleri de gazilere derin saygı ve şükranlarını sundu. Komite üyesi Jeongsik Cho, "Kore Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti, dünyadaki hiçbir ülkeye benzemeyen, kanla kurulmuş bir kardeşlik bağıyla birbirine bağlıdır" dedi. Cho, Türk askerlerinin fedakârlığı sayesinde Korelilerin bugün özgürlük ve refah içinde yaşadığını belirtti.

Komite üyesi Gihyeon Kim de bu bağın sıradan bir dostluk değil, geleceği birlikte şekillendiren bir ortaklık olduğunu vurguladı.

Güney Kore’nin İstanbul Başkonsolosu Woo Sung Lee ise etkinliğin, gençliklerini Kore'nin özgürlüğü için feda eden gazilere minnettarlığı ifade etmek için anlamlı bir vesile olduğunu söyledi. Lee, "Kore Cumhuriyeti hükümeti ve halkı, kutsal fedakarlıklarınızı asla unutmayacaktır" dedi.

Konuşmaların ardından, ortalama yaşı 70 olan ve Kore Savaşı'nı bizzat yaşayan kuşağı temsil eden Korea Grey Youth Choir sahne alarak katılımcılara bir konser verdi.

Prof. Dr. Deniz Ayas koordinasyonundaki çalışmaya, farklı fakültelerden 415 öğrenci katıldı. Ekibin altı gün süren çalışması sonucu, 14 metrelik Fin balinasına ait toplam 203 kemik parçası topraktan tamamen çıkarıldı.

Birleştirme öncesinde kırıklar tamir edilecek

Sergileneceği müzenin bahçesinde tek tek numaralandırılan kemiklerin birleştirilme süreci başladı. Prof. Dr. Deniz Ayas, iskeletin baş, kaburga ve omurgasındaki kemiklerin detaylı bir şekilde sıralandığını belirtti.

Ayas, iskelette denizdeki çarpmalardan ve toprak altındaki basınçtan kaynaklanan çok fazla kırık bulunduğunu belirterek, birleştirme öncesinde bu kırıkların tamir edileceğini söyledi. Ardından kemiklerin koruyucu solüsyon ve boyalarla kaplanacağını ve bir bütün olarak sergilenme aşamasına geçileceğini ifade etti.

2026 yılının mayıs ayında ziyarete açılacak

Fin balinası iskeletinin, 2026 yılının mayıs ayında ziyarete açılması planlanıyor. Prof. Dr. Ayas, iskeletin müzeyi önemli bir cazibe merkezi haline getireceğini ve bilim insanları ile öğrenciler için değerli bir materyal olacağını sözlerine ekledi.

Daha önceki buluntularda (Göbeklitepe ve çevresindeki dikilitaşlar) üzerlerindeki kol ve el kabartmalarıyla insanın sembolize edildiği düşünülüyordu. Karahantepe'de ortaya çıkarılan bu yeni buluntu ise, ilk kez bir T biçimli dikilitaş üzerinde insan yüzünün işlenmiş olmasıyla Neolitik dönem araştırmalarında yeni bir dönüm noktası olarak nitelendiriliyor.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre:

Yüz Betimi: Dikilitaşın üst kısmında yer alan yüz betimi, keskin hatları, derin göz çukurları ve küt biçimli burnuyla Karahantepe'de daha önce bulunan insan heykelleriyle benzer üslup taşıyor.

Soyut Düşünme Gücü: Bu keşif, Neolitik insanın yalnızca teknik ustalığını değil, kendini ifade etme biçimini ve soyut düşünme gücünü de ortaya koyuyor.

Sembolik Anlam: Keşif, T biçimli dikilitaşların yalnızca insanı temsil etmediğini, ilk kez yüz hatlarıyla insanın kendisini doğrudan betimlediği ilk anlatım olduğunu gösteriyor.

Yaklaşık 12 bin yıl öncesine uzanan Taş Tepeler Projesi, insanlığın yerleşik yaşama geçiş sürecini belgeleyen en kapsamlı arkeolojik girişimlerden biri olarak biliniyor. Bakan Ersoy, bu önemli keşifte emeği geçen kazı ekibine ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne teşekkür etti.

Dizinin tarihi atmosferi koruyarak daha iddialı savaş koreografileri ve yoğun dram unsurlarıyla geri döneceği vurgulanıyor. Sosyal medyada tanıtıma gelen ilk tepkiler oldukça olumlu oldu. İzleyiciler, “Mehmed: Fetihler Sultanı”nın millî ruhu diri tutan söylemleri ve güçlü görselliğiyle Türk dizi tarihinde ayrı bir yere sahip olduğunu belirtiyor.

Tarih araştırmacısı Selim Yuşa Demir, elinde bulunan 66 plaklık koleksiyonunun 40’ının Osmanlı döneminden kalma olduğunu belirterek, bu plakların dönemin toplumsal yapısını ve müzik anlayışını gözler önüne serdiğini söylüyor. Ona göre bu taş plaklar, sadece sanat eseri değil, “bir medeniyetin hafızası.” Demir, Osmanlı’da popüler olan “kanto” formunun taş plaklarda sıkça yer aldığını vurguluyor: “Kanto, bugün bizim pop müziğimizin ilk örneğidir. Halk batıya çok meraklıydı, hatta adeta açtı. Bu plaklar bize, toplumun Batı müziğine olan ilgisini net şekilde gösteriyor.”

Dârülelhan’ın kültürel mirası

Osmanlı’nın ilk konservatuvarı olan Dârülelhan, müzik kültürünün kurumsallaştığı yer olarak öne çıkıyor. Demir, ayrıntılı bir müzik cetvelinden de bahsediyor: “Hangi saatte hangi makam dinlenir, sabah ezanı hangi makamla okunmalı? Bunların hepsi kayıt altına alındı. Sabâ makamı ‘şecaât makamıdır’ yani kişiye cesaret verir. İnsanları yataktan kaldıran bir makamdır.” Bu yaklaşım, müziğin sadece bir sanat değil, gündelik hayatı yönlendiren bir rehber olduğunu da ortaya koyuyor.

Yüzyılları aşan şifa geleneği

Demir, Türk musikisiyle tedavinin İbn-i Sina, Farabi ve Kindî’den itibaren 9. yüzyıla dayanan bir gelenek olduğunu hatırlatıyor.

“Biz siestayı biliriz ama aslında bizde kaylule vardır. Osmanlı’da müzik, hem günlük ritmi düzenleyen hem de ruhu tedavi eden bir unsurdu.”

Taş plakların tanıklığı

Demir’in vurguladığı gibi bu plaklar, bir yandan halkın batıya yönelişini, diğer yandan da Osmanlı musikisinin köklü tedavi geleneğini belgeliyor. Bugün nostaljik bir ses kaydı gibi görünen bu taş plaklar, aslında bir dönemin sosyolojik, kültürel ve hatta psikolojik kodlarını geleceğe aktarıyor.

Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, meclis binasının çevre duvarlarının beş köşeli, önüyle birlikte ise altıgen bir yapıya sahip olduğunu belirterek, "Böyle bir mimari tarzla ilk kez karşılaşıyoruz" dedi.

Milattan önce 1. yüzyılın ortalarında, İmparator Agustus döneminde yapıldığı tahmin edilen binanın, kent 7. yüzyılda taşınana kadar kullanıldığı düşünülüyor. Yaklaşık 600-800 meclis üyesini ağırlayabildiği belirtilen yapının alt ve üst oturma basamakları da ortaya çıkarıldı. Bu basamakların üzerinde meclis başkanı ve üyelerinin isimlerinin yer alması, dönemin yöneticilerinin tanınabilmesini sağlıyor.

Heykel ve yargı merkezi

Kazılar sırasında oturur pozisyonda bulunan bir heykel de dikkat çekti. Profesör Şimşek, bu heykelin o dönemde idareci, baş yargıç ve yönetici olduğunu düşündüklerini ifade etti. Bulunan heykelin 2. yüzyıla, üzerine yerleştirilen başın ise 400'lü yıllara ait olması, yargılama sistemi devam ederken değişen yöneticilerin portrelerinin heykelin üzerine tekrar yapıldığını gösteriyor. Şimşek, bu yönüyle yapının "ilk ve tek" olduğunu vurguladı.

Laodikya'nın, aynı zamanda bir yargılama merkezi olarak da kullanıldığına değinen Şimşek, meclis binasının hemen önünde siyasi bir agoranın, iki yanında da arşiv salonlarının bulunduğunu düşündüklerini belirtti. Binanın tamamlanmak üzere olan kazı çalışmaları, kentin geçmişteki idari ve sosyal yapısına dair önemli bilgiler sunuyor.

“Geleceğe Miras” projesi kapsamında sürdürülen çalışmalarla Türkiye’nin artık su altı arkeolojisinde yön belirleyen ülkelerden biri haline geldiğini ifade eden Ersoy, çıkarılan eserlerin sergileneceği Akdeniz Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin Kemer Idyros’ta kurulacağını duyurdu. Böylece Kemer’in su altı arkeolojisinin yeni merkezi olması hedefleniyor.

Ya İsrail gider ya biz

Hollanda, konuyu EBU ve diğer ülkelerle "masaya yatırmak" istediğini, Belçika'nın VRT televizyonu ise halk oylamasının şeffaf olmadığını, Eurovision’dan çekilmeyi gündeme alabileceğini aktardı.Belçika’nın 2016'daki temsilci Laura Tesoro, ülkesinin İsrail'e 12 puan vermesine tepki göstererek "Filistin'de çocuklar ölüyor ve biz Eurovision'da İsrail'e 12 puan veriyoruz. Delilik" dedi. Yarışmada Finlandiya'yı temsil eden Erika Vikman, İsrail'in oyları "manipüle" ettiğini belirtti. Bir puan farkla üçüncü olan Estonya’nın temsilcisi Tommy Cash ise "Keşke o bir puanı alabilseydik. İş biraz siyasete kaydı" yorumunu yaptı. EBU tüm bu yorumlara karşılık, üye kuruluşlarla fikir alışverişi yapacağını duyurdu. Öte yandan Alman gazeteci Martin Gak, EBU’daki bir kaynağa dayandırdığı açıklama üzerinden dikkat çekici bir iddia ortaya attı. İsrail’in tüm tepkilere rağmen yarışmada yer almasının arkasında, Almanya’nın ARD kanalı’nın “İsrail çıkarılırsa biz de çekiliriz” tehdidinin yer aldığını aktardı.

Eurovision Şarkı Yarışması'nın yarı finalinde Filistin rüzgarı: Bayrağı elinden düşürmedi

İspanya'dan Avrupa'nın 'İsrail' ikiyüzlülüğüne tepki: Eurovision'a neden alıyorsunuz?

İsrail’e 12 tam puan: Azerbaycan’dan gelen hamle tepki çekti

Eurovision'un yapıldığı alanda Filistin bayrağına izin verilmedi

Kupaya kavuşacaklar

Karadeniz’in sert dalgalarıyla mücadele eden yelkenciler, 18 Mayıs’ta Milli Mücadele’nin sembol şehrine ulaştı. Bugün, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı etkinlikleri kapsamında Tütün İskelesi’nde düzenlenecek olan bayrak devir-teslim töreni ve deniz korteji geçişinin ardından yapılacak ödül töreninde yarışmacılar “Kurtuluş Kupası”na kavuşacak.

19 Mayıs Pazartesi bankalar açık mı kapalı mı?

Motosiklet tutkunları "19 Mayıs" için Ankara'da tur attı

Merkezefendi’de 19 Mayıs Gençlik Turnuvası başlıyor

Cannes'ın Hassouna anması sönük kaldı: "Bizimle olmalıydı"

Dijital Sanat Festivali 11 Haziran'da başlayacak

Çocuk Filmleri Festivali başlıyor.

Washington’da Filistin ‘devleti’

Eric Clapton Filistin’i gitarında taşıyor

Ünlülere sosyal medyada Filistin engeli

Nehirden ekrana Filistin görünecek