Yazarlar Gig iş modeline sosyal güvence (2)

Gig iş modeline sosyal güvence (2)

Ahmet Ulusoy
Ahmet Ulusoy Gazete Yazarı

Önceki yazımızda esnek çalışma, esnek ekonomi anlamında, müzik terminolojisinden alıntılanan gig (konser anlamına geliyor) ekonomisinden bahsetmiştik.

Pandemiyle beraber yeni iş şekli olan gig ekonomisinde hızlı artış olduğunu, kısa sürede geleneksel çalışma yöntemlerini geçeceğini ve sürecin salgın sonrasında da artarak devam edeceğini söylemiştik.

Bahsi geçen modelin kapitalist sistemin doğasında olan yaratıcı yıkım üzerine inşa edildiğine, başta ABD ve Çin olmak üzere dünyada hızla yayıldığına, işveren-iş gören açısından avantaj-dezavantajları olduğuna değinmiştik.

Kaldığımız yerden devam edelim.

**

Gig çalışanlarının bir kısmı işi ana gelir kaynağı olarak yapmaktadır. Bir kısmı ise ek iş olarak görmektedir.

Pandemiden önce yapılan bir araştırmada, gig çalışanlarının yaklaşık yüzde 70’i, tam zamanlı bir işe göre daha fazla esneklik ve bazen daha fazla gelir sağladığı için gig ekonomisini tercih ettiklerini söylemiş.

Gig çalışma şekli, bireylerin gün boyunca ailelerine odaklanmalarına ve programlarına en iyi şekilde uyan yerde ve zamanda çalışmalarına izin verdiğinden cezbedici bulunuyor.

Esneklik çekici olsa da, COVID-19’un başlangıcından bu yana, birçok tam zamanlıçalışanın zorunluluktan (işini kaybettiğinden), isteksizce gig ekonomisine katıldığını da söylemeliyiz.

Bu gruptan bazılarının yeni ve önemli bir müşteri tabanına yiyecek sağlamak için sadece bir bisiklet ve bir kaskla sokaklara çıktığını görüyoruz.

Pandemi krizi zorunlu olarak serbest çalışmayı bir çıkış yolu haline getirse de, esnek çalışma artık geri dönmemek üzere yeni normal haline gelmiştir.

Buna karşılık, yaşanılan küresel sağlık krizi, işletmelerin çalışanlarına sunduğu haklara, faydalara ve korumalara (sosyal güvenlik) duyulan ihtiyacı da artırmıştır.

**

Esnek ekonomi pandemi krizini de arkasına alarak büyük bir ivme kazandı, yaşam tarzı üzerine hakim olmaya başladı. Türkiye de bu gelişmeden payını almaktadır.

Serbest çalışmanın kayıt dışı ile iç içe olduğu bir gerçek (TÜİK istatistiklerine göre 9 milyon civarında olan kayı dışı istihdam ülkemizde bu sektörün yaygınlığı ile ilgili ipuçları vermektedir).

Bir de serbest çalışma ile kendi işini yapanlar (proje bazlı çalışanlar) var. Yani, büyük işverenlere işletmelere parça iş yapan, bir anlamda mikro girişimci olarak faaliyette bulunanlardan bahsediyoruz. Ticari taşıma, temizlik, inşaat ekibi, tesisatçı, gıda ve tüketim malları dağıtımı gibi işler gig ekonomisindeki işlere örnek verilebilir.

Bazı şirketler gig ekonomisini; doğru insanları, endüstri ve konu uzmanlığına dayalı doğru projelere bağlayabildiğinden fazladan gelir elde etme ve büyüme için yeni bir fırsat olarak görüyorlar.

Gig modeli formal iş bulamayan insanlara ekmek kapısı olmakta, geçimlerini sağlaması noktasında bir çıkış sunmaktadır.

**

Sonuçta söylemek istediğimiz; ülkenin ciddi işsizlik sorunu var ve özellikle gençler teknolojiden yararlanarak parça işler yaparak geçimini sağlıyor. Gig ekonomisinde iş bulmanın yüzde 70’i internet üzerinde ve dijital platformlarda olmaktadır.

Yeni trend gig ekonomisi ile hem üretim teknolojisi gelişiyor, profesyonel çalışma artıyor hem de bu sayede teknik işlerin daha ucuz, daha kolay, daha hızlı yapılması, yenilikçilik akımı hız kazanıyor.

Bunun yanında gig ekonomisinde özellikle yaygın işsizlikten yararlanılarak, rekabeti artıracak çok sayıda işsiz bulunması nedeniyle minimum ücretle, hiçbir sosyal hak verilmeyen yaygın bir vasıfsız çalışan (sömürülen) sayısı da hızla artıyor.

Bu nedenle, devletin bu sektörü (gig ekonomisi) engellemesi değil, daha güvenilir bir patikaya çekerek sürdürülebilir kılması gerekiyor.

**

Özetle; tarafların hem fikir olacağı yasal düzenlemelerle yeni iş yapma şekli, yeni potansiyel istihdam imkanları ve yerleşik mekandan bağımsız esnek çalışma (gig) modeli geleneksel iş yaşamına entegre edilerek daha pratik, daha verimli, daha mutlu ve sosyal güvenceli bir çalışma şekline dönüştürülmelidir.

Abone Ol Google News

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.