Yazarlar Ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği

Ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği

Erdal Tanas Karagöl
Erdal Tanas Karagöl Gazete Yazarı

Türkiye ekonomisi 2020 yılı 1. çeyreğinde yüzde 4.5 oranında büyürken 2. çeyrekte 9.9 daralmıştı. Son açıklanan rakama göre 3. çeyrekte ise yüzde 6.7 oranında büyüdü.

Her dönemde olduğu gibi 2020 yılının 3. çeyreğinde de ekonomik büyümeye etki eden farklı dinamikler ve faktörler öne çıkıyor.

PEKİ 3. ÇEYREKTE GERÇEKLEŞEN EKONOMİK BÜYÜMENİN KAYNAKLARI NELER OLDU?

2020 yılı 3. çeyreğini kapsayan Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları Covid-19 pandemisinin ilk dalgasının sonrasında ekonomide başlayan normalleşme aylarına denk geliyor. Bu dönemde yaşana normalleşme ile ekonomik aktivitede de kısmi toparlanma sağlandı. Özellikle, bu dönemde yaşanan güçlü kredi ivmesi sayesinde iç talepte meydana gelen artışın ekonomik büyümeye önemli katkılar sağladığı görülüyor.

Ekonomik büyümeyi belirleyen temel harcama kalemlerine baktığımızda, hane halkının yaptığı tüketim harcamalarının yüzde 9.2, yatırım harcamalarının yüzde 1.1 ve devlet harcamalarının yüzde 22.5 artığını görüyoruz. Diğer yandan, Covid-19 salgını nedeniyle başta Avrupa ülkelerinde ortaya çıkan kısıtlamaların tekrar gündeme gelmesi ve bunun sonucunda düşen dış talep nedeniyle ihracat üzerindeki aşağı yönlü risklerin arttığı görülmektedir.

Bu nedenle, Türkiye ekonomisinde geçtiğimiz yıllarda büyüme rakamlarına önemli katkılar yapan ihracatın yüzde 22.4 oranında daraldığını, aksine ithalatın ise yüzde 15 oranında artış kaydettiğini görüyoruz.

2020 YILI TAMAMINDA EKONOMİK BÜYÜME NE OLUR?

Covid-19 salgının durdurulması için başlatılan aşı çalışmaları hızla devam etmesine rağmen henüz toplu aşılamaların yapılmamasına normalleşmenin de uzun zaman almasına neden olmaktadır. Küresel ekonomideki yavaş toparlanma ve küresel risk iştahındaki dalgalanmalar 2020 yılında gerçekleşecek ekonomik büyümenin yönünün de belirleyicisi olacaktır.

Bu nedenle hem içerisinde bulunduğumuz 2020 yılının son çeyreği hem de 2021 yılı ilk iki çeyreğinde devam edecek belirsizliklerin ekonomik büyüme üzerindeki olumsuz etkileri sürdüreceği öngörülmektedir.

Peki, 2020 yılı tamamı için nasıl bir büyüme rakamı bekleniyor? 2020 yılı 1. çeyrekte gerçekleşen yüzde 4.5 büyüme, 2. çeyrekteki yüzde 9.9’luk daralma ve 3. çeyrekteki yüzde 6.7’lik büyüme ile ilk dokuz aydaki ekonomik büyümenin pozitif ancak düşük olduğunu gösteriyor.

Dolayısıyla, geçen yılın son çeyreğinde gerçekleşen yüzde 6.4 oranındaki yüksek büyüme rakamından kaynaklanacak baz etkisi ve bu yıl devam eden belirsizlikler nedeniyle, 2020 yılı için ekonomik büyüme rakamının belki pozitif ama düşük bir büyüme olacağını gösteriyor. Zaten bu yıl için beklenen ekonomik büyümenin de yüzde 0.9 olduğunu da ifade etmek gerekir.

EKONOMİK BÜYÜMENİN SÜRDÜRÜLEBİRLİĞİ

Ekonomik büyümenin gerçekleşmesi önemli olmakla birlikte, hiç şüphesiz ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği daha da önemli. Ekonomik büyümede dalgalanma bu dönem Covid-19 ağırlıklı olarak yaşansa da Covid-19 sonrasında ekonomik büyümenin sürdürülebilir hale gelmesi için yeni bir ekonomik büyüme modeline geçmek gerekiyor.

Bu nedenle, bu dönem Covid-19 sonrasında başlayacak normalleşme döneminde uygulanacak ekonomik politikalar için yeni yol haritası oluşturma zamanı.

ADİL DÜZENİN EKONOMİK MODELİ YAYIMLANDI

İslam ekonomisi alanında çalışan iki akademisyen Adil Ekonomik Düzen’in makro ekonomik modelini yaptı. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nden Prof. Dr. İbrahim Güran Yumuşak ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesinden Prof. Dr. Hakan Sarıbaş “Adil Ekonomik Düzen: Bir Model ve Simülasyonları” adlı makaleyi “International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management” dergisinde yayımladılar.

Açıkçası, bu çalışmada hem Adil Ekonomik Düzen ile ilgili söylemlerin ve özgün unsurların iktisat biliminin nosyonuyla ilk defa modellenmiş hem de bu sistemin makro ekonomide nasıl bir bakışla açıklanacağı konusunda önemli hususlar açıklığa kavuşturulmuş.

Analizde Adil Ekonomik Düzeni temsil eden denklemlerde yer alan üretim fonksiyonu, emek arz ve talebi, para arz ve talebi, tasarruflar, yatırımlar gibi temel değişkenler eşanlı analize tabi tutulmuş.

Bu çalışmanın, İslam ekonomisi alanında yapılacak çalışmalar için önemli bir yol gösterici ve yeni çalışmalar için bir motivasyon kaynağı olacağını söyleyebiliriz.

Abone Ol Google News

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.