Yazarlar Tarım, AR-GE ve Kayseri Şeker

Tarım, AR-GE ve Kayseri Şeker

Levent Yılmaz
Levent Yılmaz İnternet Yazarı

Türkiye sanayi alanında hızla kendisini geliştiriyor. Buna ilave olarak yazılım ve bilişim gibi konularda da kayda değer bir ilerleme var. Geçtiğimiz aylarda lansmanı yapılan yerli otomobil projesi bu alanlarda önemli bir vizyon göstergesi. Ancak Türkiye aynı anda çok önemli bir tarım ülkesi. Başta Orta Anadolu olmak üzere tarımın hem ekonomideki hem de toplum üzerindeki ağırlığı yerini koruyor. Tarım, Türkiye’de hala önemli bir gelir ve istihdam kaynağı. Bu durum aynı zamanda bir ekonomi güvenliği konusu olduğu için öyle de olmaya devam etmeli. Elbette tarım ürünleri ve makinelerindeki AR-GE’ye önem vererek ve sektördeki yeniliklere öncülük ederek...

STRATEJİK BİR ÜRÜN OLARAK ŞEKER

Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren şeker üretimine verilen önem ve kurulan ilk sanayi tesislerinin içinde şeker fabrikalarının sayısı şekerin Türkiye için ne kadar stratejik bir ürün olduğunun göstergesi. Bugün hala şeker üretimi kotalarla kontrol ediliyor ve şekerin ihracatı ve ithalatı konusu doğrudan kamunun kontrolünde. Dahası diğer pek çok üründe olmayan zor zamanlar için ürün saklama zorunluluğu (B Kotası) şeker için hala uygulamada olan bir yöntem. O halde yerli tohum dahil olmak üzere bazı alanlarda hızla adımların atılması gerekiyor. Dahası bu sektörde oluşan nakit akışı ve finansal hacim sermaye piyasalarının derinleşmesi için de önemli fırsatları barındırıyor.

YERLİ ŞEKER PANCARI TOHUMU NEDEN ÖNEMLİ?

Bugün Türkiye’de yerli tohum eksikliğinden dolayı ağırlıklı olarak Avrupa’nın iklim ve toprak yapısına uygun pancar tohumu kullanılıyor. Hal böyle olunca Avrupa’da elde edilen üründeki şeker oranı yüzde 18 iken Anadolu’da bu oran yüzde 16 civarında oluyor. Ayrıca dekar başına Avrupa’da 9 ton ürün alınırken Anadolu’da bu rakamın ortalaması 6 ton civarında. Dahası Avrupa’ya oranla Anadolu’da çok daha fazla sulama yapılması gerekiyor ki bu ürünün maliyetini içerisine yüzde 20’lik bir orana denk geliyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM UYGULAMASI

Sürdürülebilir tarım, teknolojik uygulamaların desteği ile bugünkü ve gelecekti nesillerin ihtiyacını karşılamak için, doğal varlıkları ve insan sağlığını koruyacak şekilde üretimi önceleyen bir tarım sistemi. TEMA, sürdürülebilir tarım uygulamaları ile toprağın sağlığını bozmadan, su kaynaklarını kirletmeden gıda üretiminin yüzde 58 artırılabileceğini ifade ediyor. Türkiye’de tarım sektörünün önemine ve tarım ürünlerinin hasat miktarına bakarsak sürdürülebilir tarımın sadece tarım için değil aynı zamanda ekonomi için de ne kadar önemli bir tarım uygulaması olduğunu görebiliriz.

KAYSERİ ŞEKER’İN VİZYONU

Geçtiğimiz günlerde tesislerini ziyaret ettiğim Kayseri Şeker, 3 fabrikada 6 il sınırında 40 ilçe ve 420 köyde 14.500 çiftçi ile üretim yapan bir kooperatif. Bölgede sağladığı doğrudan istihdam rakamı 4500. Yukarıda bahsettiğim alanlarda ise Kayseri Şeker’in oldukça proaktif olduğunu gördüğümde umutlandım. Zira Kayseri Şeker kurduğu AR-GE merkezinde yerli tohum çalışmalarına başlamış durumda. “90 yıllık bir eksikliği gidereceğiz” diyor Kayseri Pancar Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay. Yine AR-GE çalışmaları ile bugün Türkiye’nin tamamen ithalatçı olduğu “pektin ve diyet gıda lifi” gibi iki ürün üretilmiş durumda. Yakın zamanda ticarileştirilmesinin sağlanacağı belirtiliyor. Ülke cari açığının azalmasına katkı sağlayacak bir süreç.

Ayrıca sürdürülebilir tarım ile ilgili de çok uluslu şirketlerle uzun vadeli anlaşmalar yapılıyor. Bu arada üretim bölgesinin uydular aracılığı ile kontrol edildiği Coğrafi Bilgi Sistemi de aktif olarak kullanılıyor. Aslına bakarsanız şeker üretimi zorlu bir süreç. Bu bakımdan tarladaki pancar üretimi için, tohum, gübre, sulama, ilaçlama, mazot destekleri ve avanslar ile çiftçi desteklendikçe maliyetler düşüyor ve verim artıyor. Bu bir süreç ve oldukça iyi yönetilmesi gerekiyor. Ancak üretim sonrası da çok önemli. Kayseri Şeker’de üretim öncesinde olduğu gibi üretim sonrası da iyi planlanmış. Nihai ürün kalitesini ve verimliliği artıracak en önemli konu olan pancarın tarladan söküldükten sonra bekleme süresini en aza indirmek için randevulu teslimat sistemi uygulamaya alınmış. Süreçler dijital ortamda yönetiliyor. Öte yandan benim en çok önemsediğim konulardan birisi de Kayseri Şeker’in Temmuz 2019’dan bu yana SPK’ya tabi bir şekilde faaliyetlerine devam ediyor ve kısa süre içinde sermaye artırımı ile borsaya kote olmayı planlıyor olması. Bu finansal piyasaların derinleşmesine katkı sağlayacak bir adım.

Tarımda; üretime, üretim artığı ürünlerin yeniden değerlendirilmesi ve ekonomiye kazandırılmasına ve sermaye piyasalarının derinleşmesine katkı sağlayacak bu tarz başarı hikayelerine daha fazla ihtiyaç var. Yatırım ortamı iyileşmeye devam ettikçe ve “sözleşmeli tarım” gibi Türkiye için devrim niteliğinde uygulamalar devreye alındıkça bu örneklerin daha da artacağını aşikar.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.