Yazarlar Cengiz Budist olur da Japon sufi olmaz mı?

Cengiz Budist olur da Japon sufi olmaz mı?

Mahmud Erol Kılıç
Mahmud Erol Kılıç Gazete Yazarı
Hatırlayacaksınız geçen haftaki yazımda Almanya'da yaşayan ve Budist olan bir Türk'ten, Cengiz'den bahsetmiştim. Bu hafta ise kısmen Zen-Budist ve kısmen de Şinto olan Japonya'dan farklı bazı gözlemler aktaracağım.

Bir Türk STK'sının gayretleri ve destekleri ile Japonya'nın Kyoto Üniversitesi'ne bağlı olarak geçen sene kurulan Kenan Rıfâî Tasavvuf Araştırmaları Merkezi tarafından düzenlenen “1. Uluslararası Akademide İslami Araştırmalar ve Tasavvuf Çalışmaları: Metodolojiyi Yeniden Düşünmek” Sempozyumu'nda konuşma yapmak üzere Kyoto'ya geldim. Dün başlayan iki günlük sempozyum bugün kapanış oturumu ile sona erecek.

Anadolu'nun İslamî köklerinin sufi rengini dünyaya bilimsel olarak tanıtmanın Türkiye'ye büyük hizmet olacağını düşünüyorum. Bazı ülkelerin petro-dolarları ile yıllarca destekledikleri Selefizm'in ve şimdilerde sahada onlardan boşalacak yeri doldurmak için bütün güçleri ile çalışan yayılmacı Şiizm'in kıskacı arasında sıkışıp kalan çoğunluk Müslümanlara tek bir ümid kapısı kalmıştır. O da bu akımlar sahada yokken İslam dünyasını temsil eden Ananevi İslam ve onun metafiziği olan İslam İrfanı'dır. Buna tasavvuf veyahut sufilik de diyebilirsiniz. Yani daha gerçekçi bir söyleyişle Ertuğrul, Osman Gazi gibi madde âlemi sultanlarının ve İbn Arabi, Mevlana, Yunus Emre gibi mana âlemi sultanlarının İslam'ı. Veyahut buna Davud-ı Kayseri gibi Molla Fenari gibi medrese âlimlerinin İslam'ı da diyebilirsiniz. Yani güncel tabirle “(Since) 1071'den beri” bu topraklarda bütün seviyelerde aralıksız olarak tecrübe edilen dini yorum ne idiyse o. Bunun için modern Türkiye'nin geleneğine sahip çıkması lazım..

Türkiye'nin İslam âlemindeki liderliği zaten onları dipsiz kuyuya iten o âtıl düşünceleri onlardan alıp yine onlara satmaya kalkmak ile değil ancak kendi tecrübesi olan âriflerin İslam'ını onlara ihraç etmesiyle olacaktır. Zaten Selefizm'in ve Vahhabizm'in kendilerine bir faydası olsaydı bugün ondan kurtulmaya çalışmazlardı. Tabii ki özellikle bazı körfez ülkelerini bekleyen bir başka büyük tehlike yerine koyacakları bir alternatiflerinin de olmaması. Ne yapacaklar Vahhabiliği terkederseler? Ne metafizik bir anlayışları ve ne de aşk u muhabbet anlayışında dinleri var. Bu açıdan Sufi İslam'a en fazla onların ihtiyacı olacak. Kendileri hatırlamasalar da dedeleri Mekke ve Medine Mevlevihaneleri ile Bağdat ve Kerbela Mevlevihaneleri var iken Ortadoğu'nun bir başka olduğunu iyi bilirler.

Türkiye'den ve Japonya'dan saha üzerinde uzman birçok akademisyenin yanısıra uluslararası akademik camiadan William Chittick, Sachiko Murata, Omid Safi, Carl Ernst, James Morris v.b. gibi tasavvuf araştırmacıları da konuşmaları ile toplantıya iştirak eden isimlerden bazıları.

Japon üniversitelerinde İslami araştırmaların 1960'lardan sonra yükselişe geçtiğini görmekteyiz. Tabii ki bu araştırmaların yönü ve mahiyeti dönem dönem değişiyor. İlk dönemlerde daha fazla doktrin üzerine çalışmalar yapılırken son dönemlerde tıpkı Batı'da olduğu gibi daha çok jeo-stratejik ve jeo-politik çalışmalar öne çıktığı gözlerden kaçmıyor. Dini konularda ise televizyon vaizleri, türbe ziyaretleri, muskacılık v.b. gibi popüler konulara kaymışa benziyorlar. Nedense İslam doktrini veyahut tasavvufun zirve şahsiyetleri mesela İbn Arabi, Mevlana v.b. gibi şahsiyetler üzerinde çalışan hemen hemen yok gibi.

Şunu bir kere daha anladım ki büyük Japon İslamiyatçısı Toshihiko Izutsu'nun (ö. 1993) yeri ayrıymış meğer. Yeni nesil akademisyenler sanki onun yerini dolduracak gibi gelmediler bana. Japonca'ya yapılan en güzel Kur'an tercümesi de kendisine ait olan Izutsu'nun bazı eserleri Türkçe'ye tercüme edilmişti. Özellikle Kur'an semantiği ile tasavvuf düşüncesi ve Taoculuğu karşılaştırdığı eserleri muhteşem. Gördüm ki kendisinin Eranos yazıları da iki cilt olarak toplanmış. Bu yazılar yanısıra çevrilmemiş diğer eserleri de muhakkak Türkçe'ye kazandırılmaldır. Bu yazılar da Türkçe'ye tercüme edilmeli ve diğer eserleri ile beraber bir külliyat olarak basılmalıdır.

Dünkü açılış konuşmasında dikkat çektiğim bazı hususları önemine binaen burada sizlerle de paylaşmak istiyorum. İslam'ın manevi ve metafizik geleneği diyebileceğimiz Tasavvuf ile Japon geleneği arasında mukayeseli bir çalışma yapabilmek için dinler tarihi alanında başını daha çok Rene Guenon'un çektiği Kalıcı (Perennialist) yaklaşımın çok mühim bir model olduğuna inanıyorum. Malum olduğu üzere bu modelde her ne kadar dinlerin zahiri yönleri bir birlerinden farklı iseler de hepsinin içeride ortak olacağı pek çok “müşterek kelime”ler, alanlar bulunmaktadır. İşte bu yönlerin bulunup çıkarılması özdeki birliği gösterecek kalıcı çalışmalar olacaktır. Yoksa salt dışşal açıdan iki uzak coğrafyaya ait bu dini gelenekler arasında çok da irtibat kurulması mümkün gözükmemektedir. Bu durumda mukayeseli çalışma değil de doğrudan bir kişi veyahut konu çalışılsa daha iyi olur. Zaten Izutsu'dan sonra bu tarz çalışmanın önemine inanan da kalmamış, yapacak olsalar o donanıma sahip ilim adamı da kalmamış. Tabii ki kolay bir konu değil zor bir konu. Mamafih bu girişim sayesinde birkaç genç Osmanlı tasavvuf metinleri üzerine çalışmalara başlayacaklar inşaallah.

Tabii ki görüştüğüm diğer bazıları ise yine de kendileri için “Modern Türkiye'de Yüksek Kültür Gruplarının Tasavvufa Meyli”, “Şeb-i Arus Törenlerine Gelenlerin Sosyo-Ekonomik Yapısı”, “Ak Parti Hükümeti'nin Tasavvufi İslam'a Bakışı”, “Sekülerlerin Tasavvufa Bakışı”, “Diyanet ve Tasavvuf”, “Türkiye'de Kırsal Kesim Genç Dindarlarında Selefiliğin Yükselişinin Nedenleri” v.b. gibi konuların daha cazip geldiğini de itiraf ettiler.

Tokyo Merkez Camii imamının ifadesiyle her hafta 4-5 Japon Müslüman oluyorsa Anadolu İslamı'nın yani Tasavvuf'un sadece Ortadoğu insanına değil buraya da sunacağı imkanlar ve güzellikler olduğu kanaatindeyim. Lütfen bu konuyu “Yabana Atmayalım!” 1, ihmal etmeyelim. Bu vesileyle bu girişime emeği geçen herkesi tebrik ederim.


1 Arapça'da Japonya “Yaban” diye yazılır.



  • Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
  • YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
  • YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
  • Adana Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Adıyaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Afyon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ağrı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Amasya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ankara Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Antalya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Artvin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aydın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Balıkesir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bilecik Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bingöl Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bitlis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bolu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Burdur Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bursa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çanakkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çankırı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çorum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Denizli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Diyarbakır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Edirne Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Elazığ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzincan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzurum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Eskişehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gaziantep Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Giresun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gümüşhane Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hakkâri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hatay Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Isparta Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mersin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İstanbul Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İzmir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kars Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kastamonu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kayseri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırklareli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kocaeli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Konya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kütahya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Malatya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Manisa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kahramanmaraş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mardin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muğla Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Nevşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Niğde Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ordu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Rize Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sakarya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Samsun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Siirt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sinop Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sivas Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tekirdağ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tokat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Trabzon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tunceli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şanlıurfa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Uşak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Van Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yozgat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Zonguldak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aksaray Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bayburt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırıkkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Batman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şırnak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bartın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ardahan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Iğdır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yalova Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karabük Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kilis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Osmaniye Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Düzce Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
  • YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
  • YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
  • Adana Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Adıyaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Afyon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ağrı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Amasya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ankara Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Antalya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Artvin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aydın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Balıkesir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bilecik Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bingöl Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bitlis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bolu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Burdur Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bursa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çanakkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çankırı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çorum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Denizli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Diyarbakır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Edirne Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Elazığ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzincan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzurum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Eskişehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gaziantep Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Giresun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gümüşhane Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hakkâri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hatay Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Isparta Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mersin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İstanbul Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İzmir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kars Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kastamonu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kayseri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırklareli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kocaeli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Konya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kütahya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Malatya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Manisa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kahramanmaraş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mardin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muğla Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Nevşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Niğde Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ordu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Rize Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sakarya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Samsun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Siirt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sinop Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sivas Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tekirdağ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tokat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Trabzon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tunceli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şanlıurfa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Uşak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Van Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yozgat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Zonguldak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aksaray Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bayburt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırıkkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Batman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şırnak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bartın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ardahan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Iğdır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yalova Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karabük Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kilis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Osmaniye Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Düzce Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.