|
Yazarlar

Kamusal linçlerin neresindeyiz?

04:00 . 10/11/2022 Perşembe

Ömer Lekesiz

1958’de Akdağmadeni/Yozgat’ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini Yozgat’ta tamamladı. 1979 yılında Ankara Meslek Yüksek Okulu Kamu Sevk ve İdaresi Bölümü’nü bitirdi. Ankara’da Yem Sanayi Türk A.Ş.’de iki dönem, memur, şef ve ticaret müdürü, Kırıkkale Üniversitesi’nde daire başkanı ve genel sekreter yardımcısı, Kırıkkale, Mersin ve İstanbul’da özel kuruluşlarda yönetici olarak çalıştı. Kayıtlar, Hece ve Hece Öykü dergilerinin kurucuları arasında yer aldı. Net ortamında Edebistan.com adlı elektronik dergiyi kurdu, editörlüğünü üstlendi. Kanal7’de Sözgelimi adlı haftalık kültür-sanat-edebiyat programını hazırlayıp sundu ve Yeni Şafak Kitap Eki’nin yayın danışmanlığını yaptı. Halen Yeni Şafak’ta köşe yazısı yazan Lekesiz, TRT Türk Gündem Kültür Sanat Programı’nın danışmanlığını yapıyor ve Süleymaniye’de sahafiye işletiyor. Edebiyat hayatına, Mavera dergisinde başlayan yazarın eleştiri, öykü, deneme, inceleme yazıları ve söyleşileri, kurucuları arasında yer aldığı dergilerin dışında Yedi İklim, İlim ve Sanat, Yom Sanat, Dergâh, Kafdağı, Düzyazı Defteri, İmge Öyküler, Eşik Cini, Varlık, Notos, İtibar, Dünyanın Öyküsü, İSMEK El Sanatları dergileriyle, Yeni Şafak, Vakit, gazetelerinde Yeni Safak Kitap ve Star Kitap eklerinde yayınlandı. Yeni Türk Edebiyatında Öykü adlı çalışmasıyla Türkiye Yazarlar Birliği 2001 Yılı Edebi Tenkit Ödülü’nü kazandı. Yazarın; Mimlerin Abecesi, Hasan Aycın Çizgilerinden Örneklerle Çizgi Sanatında Dil ve Mesaj, Sevgilinin Evi, Şirazeden Şirazeye, Öykü İzleri, Yeni Türk Edebiyatında Öykü, Öyküce Konuşmalar, Hüseyin Su Kitabı Kuramdan Yoruma Öykü Yazıları, Ateşten Kelimeler, Minarenin Kılıfı, Sanat Bizim Neyimize, Sanat ve..., isimleriyle yayınlanmış kitapları mevcuttur.

Ömer Lekesiz

Özkan Gözel
,
Heidegger
’in kamusallık fenomeni esasındaki görüşlerinin şerhinde şu hususları da işlemiştir:
“…Özel hayatın ya da mahremiyetin (
privacy
) giderek ortadan kalkmasını ve her şeyin alenileşerek bir nevi kamusallaşmasını, ileri iletişim teknolojilerinin
dikizleme
ve
gözetleme
yordamlarını beraberlerinde getirmesine bakarak da anlayabiliriz. Bu minvalde içinde yaşadığımız ileri teknoloji toplumu giderek bir
denetim
toplumu
na dönüşmektedir. Bugün her şeyin açık seçik, hatta açık saçık bir şekilde ortada olduğu, mahremiyetin ilga, özel alanın işgal edildiği pornografik bir kamusallığın giderek hâkim hale geldiği bir topluma dönüşme riskiyle karşı karşıyayız.”
Bugün,
herkes’in diktatörlüğü
, ileri teknoloji marifetiyle daha öncesinde hiç olmadığı kadar müesses hale gelmekte ve hayatımızın her köşesine nüfuz ederek hükümranlığını yerleştirmektedir. Heidegger’in 1927’de yayınlanan
Varlık
ve
Zaman
’da herkes (
das
Man
) olarak adlandırdığı temel ontolojik fenomeni,
daha ziyade yansız (neutrum) bir dil kullanarak
tasvir ve analiz etme eğilimi sergilediğini biliyoruz. Ama yine biliyoruz ki
herkes
’in hâkimiyetini tasvir ederken ‘diktatörlük’ gibi keskin bir nitelemeye başvuran da yine kendisidir, Filozof 1976’da öldü. Öyle sanıyoruz ki yaşayıp da
herkes’in diktatörlüğü
’nün (
Diktatur
des
Man
) aktüel ortamda büründüğü ‘aşırı (ya da ‘sapkın) biçim ve görünümlere tanık olsaydı, öyle sanıyoruz ki ileri teknoloji toplumunun hâlihazırdaki ahvalini yansız bir soğukkanlılık içinde ele almazdı herhalde. Demek istediğimiz o ki,
Tekniğe Yönelik Soru
’da olduğu gibi, eleştirel
yan
kendini daha bir hissettirirdi tasvir ve analizlerinde.”

Gözel’in dikizlenme ve gözetlenme sadizmi olarak adlandırdığı hâlin, günümüzde sosyal medya üzerinden gerçekleştiği malumdur. Normalde ferdî bir arızaya yorulabilecek olan bu durum, sosyal medya ile ilişkili olarak düşünüldüğünde hem dikizleyen ve gözetleyen hem de dikizlenen ge gözetlenen bakımından çift yönlü bir sapıklık olarak belirmekte, bu da söz konusu alanda kamusal sapkınlığın herkes için kanıksanmasını beraberinde getirmektedir.

Bunun günümüzdeki tipik örneklerinden birini
İsmail
Kılıçarslan
,
Âlim müstağniliğinden fenomen görünürlüğüne
başlıklı yazısında (bkz.: 2.8.2022, Yeni Şafak) anlatmış ve
“Etkileşim takibi, takip çok izlenmeyi, çok izlenmek çok kitap satmayı, çok kitap satmak çok konferans vermeyi, bütün bunların toplamı da şanı ve şöhreti getirdiğinde âlimden geriye ilim değil ‘fenomen görünürlüğü’ kalır ki işte bence sıkıştığımız, canımızın yandığı yer tam burasıdır.” cümleleriyle
herkes
’in muhatap olduğu çıkışsızlığı vurgulamıştı.

Bunlardan hareketle lafı dolaştırmadan söyleyelim: “Sıkıştığımız, canımızın yandığı bu yer” kamusallığa gömüldüğümüz, herkes’liği bile isteye benimsediğimiz bir yerdir.

Oysa ki, İslam inancının bir insanlık durumu olarak
herkes
’liği / kamusallığı reddetmediği; ancak Gözel’in kelimeleriyle onun ilk tezahürlerinden olan
dikizleme
ve
gözetleme
yoluyla oluşan
pornografik
bir
kamusallığı
, Nebevî ahlakın nazariyatıyla ve dahası tasavvuf ilimi ve uygulamasıyla kırdığı diğer bir söyleyişle şari’nin ıskalanması mümkün olmayan emirleriyle, konu hakkında düşünenlerin değerli düşünceleriyle, hâl ehlinin terbiyeleriyle sekteye uğrattığı aşikardır.

Bu uyarı vasıtalarına bugün başvurulmuyor mu?

Elbette başvuruluyor ama etkisi olmuyor.

Buradaki “
etkisi
olmuyor
” yargısını, sadece
etkilenen
cihetinden düşünüp,
etkileyen
cihetinden düşünmemek ise konunun daha
vahim
bir yanına tekabül ediyor.
Zira
Mevlânâ
’nın bal hikayesindeki gibi, bala gark olanlar “bal yemeyin” diye ünleyerek; bizim İsmail’in “sosyal medya hocalığı” olarak terimleştirdiği kamusal mürebbilik tahtında ilgili kişiler, kız öğrencilerin etek boyuyla, sakalın okkasıyla, kavuğun kıvrımıyla uğraşarak sosyal medyanın ürettiği ya da artık bu alana havale edilmiş bulunulan kamusallığın dibine kadar gömülerek ancak görevini ifa etmenin mutluluğunu yaşayabiliyor.

Dolayısıyla bu işleyiş içinde ahlak nazariyatı, tasavvuf bilgi ve deneyimi kamusallığın araçlarına dönüştürülmek suretiyle, daha baştan dönüştürüldüğü şeyin yanlışlığı nedeniyle kendiliğinden etkisizleştirilmiş olunuyor.

Bu durumda sanırım Müslümanların kendilerine şu soruyu sormaları gerekiyor:

Kamusallığın neresindeyiz?

Herkes’ten biri miyiz, yoksa İslam inancına sahip olmakla onun berisinde miyiz?

Kamusal linçlerin aleti, piyonu muyuz, yoksa olaylar karşısında İslamî vasatı gözeterek tavır takınanlardan mıyız?

Bu zor soruların üstüne gitmemiz gerekiyor.

#Özkan Gözel
#Heidegger
#İsmail Kılıçarslan
#Mevlânâ
3 ay önce
default-profile-img
Kamusal linçlerin neresindeyiz?
Dâhili ve hârici işler
Yıkım mutabakatı, intihal vaatler
Batı’nın korkusu (3) Türkiye’nin yeniden sistem-kurucu bir aktöre dönüşmesi
6’lı masanın Batı’dan beklediği aday işareti CIA yöneticisi olan 15 Temmuz firarisi Henri Barkey’den geldi?
Dokuz ülkeye karşı on ülke üç kıta