Yazarlar Trafik uygulamalarındaki mali kayıplar nasıl önlenir?

Trafik uygulamalarındaki mali kayıplar nasıl önlenir?

Şahap Kavcıoğlu
Şahap Kavcıoğlu Gazete Yazarı

Hepimizin bildiği gibi araç plakaları tıpkı kimlik kartı, pasaport veya ruhsat gibi resmi bir belge niteliğindedir. Bir aracın kayıtlı olması gereken tek bir plaka vardır ve resmi aidiyet gösterir.

MAKALEYİ SESLİ DİNLEMEK
İÇİN TIKLAYIN
Şahap Kavcıoğlu : Trafik uygulamalarındaki mali kayıplar nasıl önlenir?
Haber Merkezi 30 Ekim 2018, Salı Yeni Şafak
Trafik uygulamalarındaki mali kayıplar nasıl önlenir? yazısının sesli anlatımı ve tüm Şahap Kavcıoğlu yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!

Kanunsuz plaka üretiminin engellenmesi mali kayıplar için önem arz ederken, trafik, asayiş, terör ve kaçakçılık denetimlerinde de teknolojinin daha etkin kullanılması gerekmektedir.

Ülkemizde otomatik denetleme amacı ile plaka tanıma sistemleri kullanılmaktadır. Türkiye’de yaklaşık 3.200 plaka tanıma sistemi bulunmaktadır. Bugüne kadar bu sistemlere yaklaşık 1 Milyar TL’dan fazla yatırım yapılmıştır. Standartlara uymayan, harf ve rakamları boyanan, vida takılan veya üstü kapatılan plakalar okunamamakta ve plaka tanıma sistemi ile görüntü alınamamaktadır. Bu nedenle plaka tanıma sistemlerine yapılan yatırım verimli kullanılamamaktadır. Bunun ancak gelişen teknolojiler ile zaman içerisinde çözülebileceği öngörülmektedir.

Tanıma sistemlerinin başarılı bir şekilde çalışması plakanın sağlıklı üretilmesine bağlı olup, kanun ve yönetmeliklere göre plakalar Türkiye Şoförler odası Federasyonu tarafından üretilmekte ve basılmaktadır. Lakin herhangi bir tekil özelliği bulunmayan mevcut plakaların illegal kullanımı için üretilmesi ve basılması çok zor ve imkansız değildir. Öyle ki yeni düzenleme ve cezalar sayesinde geçmişe oranla azalmış olsa da İllegal amaçlarla farklı yerlerde plaka üretilebilmekte hatta internet üzerinden sipariş verilebilmektedir.

Kolaylıkla üretilen sahte ve ikiz plakalar sonucunda, özellikle harf ve rakamlar üzerinden standart dışı plakalar araçlarımızda kullanılmaktadır.

Denetimlerde ikiz plaka tespiti, sadece polis tarafından fiziki kontrol veya araç şasi numarası kontrolü ile yapılabilmektedir. Bu çok kolay değildir ve sonuç alınması zordur. Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nden kaçak geçen bir TIR’ın kullandığı sahte plakanın cezası, plakanın asıl sahibine gitmekte bu da kaos oluşturmaktadır. Tedbir alınması gerekir.

Taksi, minibüs, servis aracı ve lüks araçlarda da ikiz plaka kullanımı yüksek oranda seyretmektedir. Özellikle İstanbul’da aynı plakalı taksiden birisi Avrupa yakasında, diğeri Anadolu yakasında çalışmakta ve buna tedbir alınamamaktadır. Böylece hem güvenlik açığı oluşmakta, hem de vergisi ödenmemiş haksız kazanç elde edilmektedir.

MALİ KAYIPLAR

Plaka sisteminde net kontrol sağlanamaması, trafik sigortası kaynaklı ve trafik kazalarından ortaya çıkan maddi kayıplar, akaryakıt kaçakçılığından ortaya çıkan vergi kaybı ve araç hırsızlığından dolayı oluşan kayıplardır.

TÜİK 2017 yılı istatistiklerine göre ülkemizde 22.218.945 adet motorlu taşıt bulunmaktadır. Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği’nin 2017 istatistiklerine göre toplam 17.524.114 motorlu taşıt trafik sigortası yaptırmıştır. Bu istatistiklere göre 4.694.831 adet aracın trafik sigortası bulunmamaktadır. Ortalama bir trafik sigorta bedelinin 1.000 TL olduğu öngörülürse, yaklaşık 4 milyar 700 milyon TL’si trafik sigortası gelir kaybı oluşmaktadır.

Yine, Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Hizmetleri Başkanlığı’nın hazırladığı 2017 yılı Trafik İstatistik Bülteni verilerine göre;

Aşırı hıza bağlı kazaların toplam sayısı 2210 adettir. Bu kazaların ortalama maddi kaybını kaza başına 20.000 TL olarak alırsak, yıllık toplam 44.200.000 TL maddi kayıp yaşanmaktadır.

Araç hızını yol, hava ve trafiğin gerektirdiği şartlara uyduramamak nedeni ile olan kazaların toplam sayısı 75.209 adettir. Bu kazaların ortalama maddi kaybını kaza başına 2000 TL olarak alırsak, yıllık toplam 150.418.000 TL maddi kayıp yaşanmaktadır.

Ayrıca, araç plakasına kesilen toplam ceza tutarı 1.666.292.078 TL’dir. Plakanın doğru okunamaması nedeniyle yanlış plakaya kesilen ve bu nedenle tahsil edilemeyen ceza tutarının yaklaşık %5 olduğu öngörülürse, yıllık 83 Milyon TL, trafik cezası kaybı oluşmaktadır.

Yine Türkiye’de günde yaklaşık 63 araç çalınmakta ve bu araçların %63’ü bulunabilmektedir. Bu verilere göre yaklaşık 8500 araç parçalanarak satılmakta veya yurt dışına çıkartılmaktadır. Her bir aracın yaklaşık 30.000 TL olduğu düşünülürse, yıllık toplam 255 Milyon TL bir kayıp ortaya çıkmaktadır.

Enerji Petrol Gaz İkmal İstasyonları İşveren Sendikası (EPGİS) Başkanı Fesih Aktaş’ın beyanına göre, Türkiye’de akaryakıt kaçakçılığından dolayı ortaya çıkan vergi kaybı ise yıllık 20 Milyar TL olarak öngörülmektedir. Özellikle içinde bulunduğumuz dönemde bu tutarın ülke ekonomisi için önemi göz ardı edilemez.

Yurt dışından ülkemize giriş yapan veya transit geçiş yapan yabancı plakalı araçların köprü, tünel, otoyol ücretlendirmeleri ve trafik cezalarıyla beraber ülke içerisinde gümrüksüz malların bırakılması ile kaçakçılık işlemlerinin önlenmesi ve tespit edilmesi önemlidir.

Özetle, trafik plaka sisteminde daha teknolojik bir iyileştirme yapılsa, trafik sigortası, trafik kazaları, araç hırsızlığı, akaryakıt vergi kaybı ve benzeri başlıklarda %20 iyileşme sağlansa, beş yıl içerisinde yaklaşık 26 Milyar TL tasarruf imkanı doğabilir.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.