Huntington yanıldı

Amerikalı siyaset bilimcisi Samuel Huttington'ın geliştirdiği "medeniyetler çatışması" modeli, doksanlı yılların en çok tartışılan konuların başında gelir.

Yeni binyıla doğru dünyadaki ekonomik, siyasal ve kültürel gelişmeler, ilginç bir döneme girdi. Huntington, bu dönemde çatışmaların kaynağı ekonomik değil, kültürel olacak diyor.

Fransız Devrimi'yle, prensler, krallar ve hanedanlar arasındaki çatışmalar, ülkeler ve milletler arasındaki savaşlara dönüştü. Bu çatışma modeli Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna kadar devam etti.

Ruslar'ın Ekim Devrimi'yle de dünyadaki çatışmalar bloklar arasındaki savaşlara dönüştü. Kore ve Vietnam savaşları, Macaristan, Çekoslovakya ve Afganistan'ın işgalı, ülkeler arasında olmaktan daha çok "Kapitalist" blokla "Komünst" blok arasındaki çatışmalardı.

Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle, bloklar ortadan kalktı. Huntington'un da vurguladığı gibi, artık bloklar ya da ülkeler değil, medeniyetler ya da dinler savaşacak.

Huntington, bundan sonra dünyada bir "Batı", bir de "Diğerleri" olacak diyordu. Ancak, özellikle son üç yılda Türkiye'deki gelişmeler gösteriyor ki, Türkiye'de ve bütün dünyada, Toynbee'nin yirmibir medeniyetinden geriye kalan altı medeniyet savaşmıyor.

Sınırların bütünüyle önemini yitirdiği bir dünyada, dine dayanan kültürlerle, hiçbir dine dayanmayan seküler kültürler savaşıyor. İki farklı dünya arasındaki savaş, başta Türkiye olmak üzere, benzeri üçüncü dünya ülkelerinde bütün hızıyla devam ediyor.

Türkiye'de "Hoca"larla, özellikle psikolojik alanda kıran kırana bir çatışmaya girenler, aynı şekilde "Papaz"lara ve "Haham"lara da karşıdırlar. Onların karşı çıktıkları yalnızca İslam değil, Hz. İbrahim'de birleşen Musevilik'le birlikte Hristiyanlık'tır.

Hatta onlar yalnızca Hz. İbrahim'de birleşen dinlere değil, Hz. Adem'de birleşen dinlere de karşıdırlar. Onların karşı olduğu bütün "Kutsal" kitaplardır. Onlar metafizik iz taşıyan her şeye düşmandırlar.

Huntington modelini yeniden formüle etmek zorunda. O çatışan ve savaşan tarafları tespit etmede yanıldı. Onun iddia ettiği gibi, dünyada "Batı ve Diğerleri" yok. Dünyada savaşanlar "Kutsal Kitaplar"a inananlarla inanmayanlar.

Ülkeler ölçeğnde ve ülkelerarası ölçekte de "İnananlar ve Diğerleri" savaşıyor.

Kuşkusuz sözkonusu savaş değil, psikolojik bir savaş.

Dünya yeni bir soğuk savaş dönemine girdi. İnananlarla inanmayanların psikolojik savaşı. Bu savaş bitmez.