İSTANBUL- Türkiye, başta ABD olmak üzere dünyanın gelişmiş ülkeleri ile birlikte 200 milyar dolarlık uçak üretim projesine 15 milyar dolar harcamaya hazırlanıyor. Geleceğin savaş uçakları olarak nitelendirilen Joint Strike Fighter'ların (JSF) üretim projesinde TAI, alt yüklenici olarak bulunacak. Proje Türkiye'nin 2000'li yıllardaki uçak gereksinimini karşılayacak olmasıyla dikkat çekerken, JSF'lerin üretiminde uygulanan yönteme 4 milyar dolarlık tartışmalı helikopter projesinde de başvurulmaması şaşırtıcı bulunuyor. Savunma Sanayii uzmanları, JSF uçaklarının üretimindekine benzer bir ortaklığın RAH 66 Commanche helikopterlerinin üretiminde de gerçekleştirileceğini belirtilirken, bu durumun 4 milyar dolarlık helikopter ihalesindeki yanlışlıkları gözler önüne serdiğini kaydediyorlar. Uzmanlar, Haziran'da sonuçlanması beklenen 4 milyar dolarlık helikopter ihalesi yerine JSF'lerin üretiminde olduğu gibi bir ortaklığa gidilmesinin daha yerinde olacağını kaydettiler. ABD'li Bell, Rus-İsrail yapımı Erdoğan ve İtalyan Mangusta'nın yarıştığı ihaleyi sonuçlandırmak yerine daha gelişmiş helikopter olan Commanche'nin üretimi için yeni bir proje geliştirilmesini istediler.

Son model uçaklar çöpe

ABD, İngiltere ve Türkiye'nin ortak olduğu; Norveç, İtalya, Danimarka, Hollanda, İsrail ve Singapur'un da gözlemci olarak katıldığı proje, uzmanlar tarafından değerli bir proje' olarak nitelendiriliyor. Projede toplam 5 bin tane üretilmesi planlanan JSF'ler, şu anda Türk ordusunun envanterinde bulunan F-16'ların yanı sıra, ABD ordusunda bulunan F 22 yırtıcı nesil avcı uçağı ve uçak gemilerinin güvertelerine kısa iniş-kalkışlar yapabilen F A 18 Hornet (Eşekarısı) gibi uçakların yerine geçecek. İlk aşamada üretilmesi planlanan 5 bin uçağın büyük bir kısmını ABD'nin alması beklenirken, Türkiye ve İngiltere'nin yanı sıra başta İsrail olmak üzere gözlemci ülkelerin de JSF'lere hemen talip olacağı bildiriliyor. Kısa ve dikey iniş-kalkışlar üzerine temellendirilen uçaklar iki tür olarak üretilecek. Uçaklar en modern Avioniklerle (havalandırma sistemi) donatılacak. İhaleyi kazanacak ABD firması Türkiye'de TAI'yi alt yüklenici olarak projeye dahil edecek.

ABD maliyeti paylaşacak

ABD'nin yüzyılın uçağı olarak anılan Joint Strike Fighter'ların üretimini, müttefik bile olsa dünya ülkeleriyle paylaşmasında 200 milyar dolarlık projenin maliyetini tekbaşına karşılamak istememesinin etkili olduğu belirtiliyor.

Uzmanlar, "Ancak maliyet çok fazla. Washington bu maliyetin 100 milyar dolarını karşılamayı düşünüyor. Bu yüzden Ortadoğu'daki müttefiki Türkiye ile, Avrupa'daki güç İngiltere'yi projeye direkt dahil ediyor.