Rumeli'de kopan feryat

Zavallı ümmet-i İslâm figân eyler yeter Rabbim
Yeter sen merhamet kıl lutf edip ağyara çiğnetme Senin dergâhına ettik dehâlet ey büyük Allah
Bize bir kurtuluş bayramı ihsan et dirîğ etme

Yukarıdaki mısralar müderris, şair Makedonyalı Kemal Aruçi'ye ait. Nasıl da Mehmet Akif'i andırıyor değil mi? Aynı hissiyat, aynı yakarış.

Bu ses Rumeli ve Balkanlar'dan çekilmeye mecbur bırakılan Türkçe'nin (Kitaba bir giriş yazan Prof. Dr. Mustafa Uzun'un sözleriyle) "bu topraklarda kalmış son müstahkem mevkilerde dalgalanan, belki biraz solmuş sancağın gölgesindeki son feryatlar"dır.

Evet oradaki İslâmî-Türk edebiyatı verimlerine bîgane kaldık, bu ilgisizlik hâlâ sürüyor.

Kemal Aruçi 1920'de Vrapçişte'de (Makedonya) doğdu. Üsküp'te Meddah Medresesi'nde okudu. Medrese arkadaşlarından biri de Bekir Sadak Hoca'dır. (Kitapta üç medrese talebesinin: Bekir Sadak-Ramadan Efendi ve Kemal Aruçi, bir fotoğrafı var ki, bence eserdeki saffet ve samimiyeti en az şiirler kadar temsil ediyor.) Mezun olduktan sonra Vrapçişte'deki Yeni Cami avlusunda bir medrese yaptırıp talebe okuttu. 1950 yılında "müslüman kadının tesettürü-ferece" ve "kollektif" hakkında istenen gayrı İslâmî fetvalara karşı çıktığı için tutuklandı ve hapis yattı.

Cezaevinden çıktıktan sonra yakın takibe alındı ve işsiz kaldı.

Uzun süre sonra Varapçişte'deki Yeni Cami ve sonra da Eski Cami'de vaiz olarak göreve başlayıp vefatına kadar çevresindeki müslüman toplumun dinî, millî, sosyal ve kültürel sahalarda aydınlanmasına katkıda bulundu.

Makedonya Arşivi, Makedonya Milli Tarih Enstitüsü ve Kosova Arşivi'nde de görev yaptı. Ağustos 1977'de vefat etti.

Kemal Hoca diye tanınan Aruçi'nin şiirleri şimdi oğlu Dr. Muhammed Aruçi tarafından yayımlanmış bulunuyor.

Şiirlerim (Logos-A Yayınevi.II.Mak.Brigada t.s.treskax/791000 Üsküp.Tel/Fax: (091) 611508)

Kitap hakkında Dr. Muhammed Aruçi şunları söylüyor: "Rumeli ve Balkanlar'ın hayatî sorunlarını dile getirmekte kendi çapında bir katkı sayılabilecek bu eserin yayımlanmasının bölgede yaşayan insanımıza şevk ve azim vereceğini, bölge dışındaki okuyuculara da bölgeyi tanıma ve anlama fırsatı sağlayacağını ümid ediyorum".

Evet, Kemal Aruçi tıpkı Mehmet Akif gibi milletin derdi ile hemdert olan bir müderris-şair. Onun dilini ve hissiyatını takip ediyor. Ve yine onun gibi çilelerle dolu hayatını, kişisel acılarını da sessiz bir feryat halinde dile getiriyor. Aşağıdaki dörtlük bunun bir örneği:

Bir kûşe-i vatanda hep münzevî gibi tek
Bîçare gönlümün âh geçti şeb ü nehârı
Gün görmedim niçin âh bilmem ne haldir bu
Yok gönlümün cihanda bir an için kararı