İMF protestocuları ne diyor?

"Dışarıda IMF'yi protesto eden dünyanın dört köşesinden gelmiş binlerce genç ve yaşlı insanın neler söylediğine dikkat ediyor musunuz? Bunlar IMF'nin dünyayı, ancak büyük şirketlerin yaşayabileceği bir cennet haline getirmekle görevlendirildiğini söylüyor. Sanayileşmiş ülkeler gibi yüksek koruma duvarları arkasında gelişme imkanı bulamayan az gelişmiş ülkelerinin küçük şirketleri, sayenizde dışarıya açılmak ve dünyanın en devasa şirketleriyle rekabet etmek durumunda kalıyor. Sayenizde tuzu kuru Batılı şirketler, bir borsa dalgalanmasıyla Kore'nin önde gelen fabrikalarına el koyuyorlar. Bu protestoculara ne cevap vermek isterdiniz?"

IMF'nin Dünya Bankası ile birlikte Washington'da düzenlediği bahar toplantıları sırasında bir gazetecinin hemen dışarıda yaşanan manzaralarla ilgili sorduğu bu soru karşısında, IMF İcra Direktörü Stanley Fischer'ın kemikli yüz hatları oldukça gerginleşti. Dudaklarından, önce uygulanan politikaların alternatifsizliği üzerine birkaç cümle döküldü. Akademik çevrelerin, gelişmiş ülkelerin dışa açılarak büyüdüğü iddiasını doğruladığından, bir fabrikanın sahibinin Amerikalı veya Alman olmasının çok fazla ehemmiyet taşımadığından, önemli olanın iş imkanı yaratan oluşumların gelişmekte olan ülkelerde doğması gerektiğinden, bunun da ancak yabancı sermaye akışına izin vermekle gerçekleşebileceğinden bahsetti yuvarlak ifadelerle.

Oysa bugünün sanayileşmiş Batılı ekonomilerinin sahip oldukları zenginliklerin temelinde sömürgecilik döneminin izleri hâlâ kendini hissettiriyor. Dahası dışa açılarak ve liberal politikalar güderek geliştikleri iddia edilen Asya ekonomileri, sanayileşme sürecinin önemli bir kısmını devletçi politikalarla gerçekleştirmişlerdi. Bu gerçekler, liberal bir yaklaşımla sağlıklı ve sürdürülebilir bir büyümenin sağlanamayacağı anlamına gelmiyor elbette. Ancak liberalizmin önünün, tarihi gerçekleri tersyüz ederek açılacağı hayali oldukça tehlikeli bir yaklaşım. Liberalizm, bilakis bu tür bir politikada ısrar edilmesi yüzünden çuvallama tehlikesi yaşıyor. Globalleşmenin menfi tesirleri ve gelişmekte olan ekonomilerle gelişmiş olanlar arasındaki uçurumun devamlı açılıyor olması, dünyanın birçok köşesinde liberalizme karşı yeni bir direnç oluşturmaya başladı bile.

Bugün IMF karşıtı protestoları, dünyanın dörtbir köşesinden sadece "sol" temayüllü insanları değil, aynı zamanda harbi liberalleri de bir araya getiriyor. Bu ikinci kesime göre IMF'nin uyguladığı politikalar, dünyadaki güç dağılımını tabana yaymaktan ziyade belli bazı çıkar gruplarının elinde topluyor. İstikrarı koruma bahanesiyle gelişmekte olan ülkelerdeki verimsiz yapılar korunuyor. Liberallere göre, batan bankaları kurtarma operasyonlarıyla, IMF'nin kötü ekonomi yönetimlerini istikrar programlarıyla himaye etmeye kalkışması arasında öz itibariyle fazla bir fark yok.

Şüphesiz ki, globalleşen dünyada IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşların varlığı kaçınılmaz bir gereklilik. Ancak dengesizliklerin suni yönlendirmelerle bir dengeye kavuşması imkanı her zaman mevcut olacağından, bu tip kuruluşların varlık sebebi, istikrarı temin değil, dengesizliklerin bertaraf edilmesi olmalıdır. Fon kaynaklarının kullanımı aşamasında ülkelerden talep edilen politikalar, her ne kadar öyle olmadığı iddia edilse de, bugüne kadar verimsiz yapıların ve dengesizliklerin bertaraf edilmesi yönünde olamadı. Dahası bu tip kuruluşların kendi iç işleyişleri ve dışarıya karşı kapalı tavırları, mevcut statükonun değişmesini büyük ölçüde engelliyor. Dışarıya karşı şeffaflığını ispat edememiş bir IMF'nin, fon kullanımı karşısında ekonomilerde şeffaflık talep etmesi oldukça zor.

Washington'dan dünyanın dört köşesine yayılan protestolar, sadece 68 Gençliği arayışları değil. Herkes bunun farkına varamıyor ne yazık ki.