İSTANBUL- ABD Kafkaslar'da, Türkiye ile özenle geliştirmeye çalıştığı ilişkilerini yaralayabilecek kadar çelişkili bir politika izliyor. Washington geçen yazdan beri, Türkiye'yi saf dışı bırakacak özellikteki bir Trans-Balkan petrol boru hattı finansmanına destek olmaya yönelik bir plan üzerinde çalışıyor. Sözkonusu boru hattının tamamlanması halinde ABD'nin ekonomik destek vermesiyle Balkanlar'daki nüfuzu artarken, eşzamanlı olarak Hazar petrollerini Türkiye üzerinden Batı'ya taşıyacak boru hattına yönelik harcamalardan da kurtulmasına yol açacak. Son projeye kadar, ABD'nin Kafkaslar politikası bölgeyi Rusya'ya karşı ayaklandırma üzerine kuruluydu.

ABD Kafkaslar'da riske girdi

Washington, Batı'nın bölgedeki etkisini artırmak için, minimum düzeyde de olsa sürekli olarak Gürcistan'ı destekledi. Ancak son dönemde Gürcistan'ın Rusya'nın Çeçenistan'ı işgalini takiben Moskova ile arasındaki sorunların had safhaya ulaşması, ABD'nin Rusya ile ipleri koparmadan Kafkaslar'daki gücünü korumasını riske attı. ABD'nin, Kafkaslar'da ve özellikle de Gürcistan'daki askeri ve siyasi çıkarlarını sürdürmesi için NATO müttefiki Türkiye'ye ihtiyacı vardı. Washington, dünyanın bu bölgesindeki nüfuzunu devam ettirerek, hem ekonomik ve stratejik avantajlar sağlıyor hem de bölgenin Batı'ya olan bağlılığını garanti altına alıyordu.

Amerika istedi, Demirel Tiflis'e gitti

Son dönemde Gürcistan'ın Rusya tarafından tehdit edilmesi ve Çeçenistan'da yaşanan savaşın ardından ABD'nin bu ülkeye desteği sadece moral ve finans yönünden olabilirdi. Bu nedenle Türkiye'nin duruma müdahalesine ihtiyaç duyuyordu, Ankara da bu yönde adımlar atmaya başladı. Bu girişimin bir ayağı olarak Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Moskova'daki Bağımsız Devletler Topluluğu zirvesi arefesinde Tiflis'in Batı'ya olan bağlılığını teyit etmek üzere, dün Gürcistan'a gitti. Yıllardır süren önemli miktardaki askeri, siyasi ve ekonomik yardımlarla ABD, üzerine büyük hesaplar yaptığı Türkiye ile ilişkilerini adım adım geliştirdi. Son yıllarda Washington, Hazar petrollerini Bakü'den Türkiye'nin Ceyhan limanına taşıması planlanan boru hattına inanılmaz bir destekte bulundu.

Trans-Balkan boru hattı

Sözkonusu hat Türkiye için büyük kâr anlamına geliyor ancak projenin gerçekleştirilmesinde çok büyük sorunlar var. Hattın inşası için gereken harcamaların tek başına 3 milyar doları geçmesi, petrol şirketlerini bu projeden uzaklaştırıyor. Bunun başında, Bakü-Ceyhan boru hattı yapımını ve çalışmasını destekleyecek çok fazla alt yapının olmadığı bir bölgeden geçeçek. Bu proje kesin finansman olmaması nedeniyle geciktirilince, ABD daha gerçekçi projelere yöneldi ve bu politika Türkiye'nin ABD'nin Kafkasya'ya yönelik amaçlarına olan desteğini azalttı. Trans-Balkan boru hattına yönelik ilgi, 12 Ocak'ta uluslararası petrol yatırımcılarının, ABD Eximbank'ının, Avrupa Yeniden Yapılandırma ve Gelişme Bankası'nın, Dünya Bankası ve ABD merkezli Arnavutluk-Makedonya-Bulgaristan konsorsiyumunun biraraya gelmesi ile tazelendi. Boru hattı, Bulgaristan'ın Karadeniz'deki Burgaz limanından başlayarak, Makedonya üzerinden Arnavutluk Adriyatik'teki Durres limanına kadar uzanacak. ABD'nin Türkiye'ye ve Bakü-Ceyhan'a yönelik taahhütlerine rağmen, Trans-Balkan hattının tahmini maliyeti 826 milyon dolar civarında hesaplanıyor. Hattın inşa edileceği bölge de hem altyapı hem de hattı geliştirme için gereken planlar mevcut.