Bir Başbakan'a hapis...

Kuşkusuz hukuk herkesi bağlayan bir kurumdur; istisnası olmaz, olamaz; hiçbir kişi ya da kurum önemine ya da görevinin ağırlığına bağlı olarak hukukun uygulanmasının istisnası olamaz... Bunlar genel ilkeler ve bir devlet başkanı ile sıradan bir vatandaşın hukuk karşısındaki eşitliğinin, 'hukuk devleti ilkesi' açısından vazgeçilmezliğini ve sahici bir toplum yaşantısının can damarını işaret ediyor. Dolayısıyla 'Bir Başbakan'a hapis' gibi bir başlığın anlatmak istediği toplumsal sıkışmışlığın anlatım gücünü boşa çıkarabilir kolayca. Sıradan bir vatandaş hukuku çiğnediği için nasıl hukukun yaptırımları ile karşılaşıyorsa, bir Başbakan'ın da hukukun dışına çıktığı zaman yaptırımlarla karşı karşıya kalmasından daha normal ne olabilir, denebilir pekala. Bu yargılar doğruluğu, 'Bir Başbakan'a hapis' başlığının işaret etmek istediği vahim durumun ağırlığını ortadan kaldırmıyor. Durumun ağırlığı, bu noktadan ifade bulmuyor zaten; son birkaç yıldır yaşanan sürecin, yargı ile siyaseti, siyaset ile kurumları birbiriyle olması gerektiği gibi değil daha 'olağanüstü biçimlerde ilişkilendiren' karakterinden kaynaklanıyor.

Mevcut şartlar altında Erbakan ile ilgili gelişmeleri hukukun 'müstakil' işleyişi içinde algılanması gereken değerlendirmeler olarak koordinatlamak mümkün değildir. Yargının siyasetle kurması gereken tabii ilişkinin dışına düşen görüntüler verdiğinin sıkça dillendirildiği bir ülke Türkiye, buna mukabil siyasetin hergün kendinden kaynaklanan sebeplerle ve bürokrasinin güç kazanımı sebebiyle dışardan kuşatılan bir pozisyon içinde sıkıştığı bir ülke. Geçtiğimiz birkaç yılı gerek içerden gerekse dışardan bakan hiçkimse 'olması gerekenlerin yapıldığı' ya da yapılmasa bile normal bir dönem olarak değerlendirmiyor. Demokratik rejim ve siyaset kurumunun gerekleri açısından, 'olması gerekeni' bir kenara bırakalım, tamamen bir 'arıza' olarak değerlendirilen bir gidişat neticesinde bu noktaya varıldığı sıkça söyleniyor.

O nedenle 'yargı kararlarına saygı duymak' olarak ifade edilen temel ilkenin varlığı, bir Başbakan'ı cezaevine gönderme sonucunu doğuran bir yargı kararının, diğer yargı kararları gibi 'müstakil' bir değerlendirmeye tâbi tutulmasına yetmiyor. 'Hukukun legalitesi' açısından savunulabilir olan bir karar 'hukukun moralitesi' bakımından savunulma sıkıntısına bu yüzden düşüyor. Toplumun algısının da biçimsel olarak önüne koyulan bütün gerekçelere rağmen bir Başbakan'ın cezaevine gönderilmesini 'doğal' kabul etmediği açıkça görülüyor zaten. Bu karara gelininceye kadar içinden geçilen dönem, bu döneme bir 'psikolojik harekat' görünümü kazandıran medyanın tutumu ve yargının siyasetle kurması gereken ilişkide ortaya çıktığı ifade edilen 'arızalar' yüzünden, kararı verenler açısından biçimsel olarak savunulabilir olan bir karar, kararın adına verildiği toplum ve 'toplumsal mutabakatın moralitesi' adına savunulmaz bir duruma bu yüzden düşüyor işte.

AB yetkilileri giderek artan dozda 'çifte vitesli Avrupa'dan bahsederek, dışardan gelenlere karşı isteksizliklerini ifade eden kurumsal düzenlemelere doğru gidiyorlar. Bunun yanı- sıra Türkiye'nin 'uyum sürecinin gereklerini yerine getirme' bakımından yavaş davrandığı AB yetkilileri tarafından sıkça dillendiriliyor. Bu iki bileşen bir araya geldiği zaman da çıkarlarının gerektirdiği hattan gittikçe uzaklaşan bir Türkiye görüntüsü beliriyor. Bu görüntünün hakim rengi de bir Başbakan'ı cezaevine gönderme kararının kesinleşmesi ile iyice koyulaşıyor. Verilen ceza bir kişiye değil bir Başbakan'a veriliyor, cezanın kesinleşmesi hiç de doğal olarak adlandırılamayacak olan birkaç yıllık sürecin bir aşaması olarak ortaya çıktığından, Türkiye'nin geleceğini finansmandan siyasi entegrasyona, askeri konulardan uluslararası ilişkilere kadar her noktada olumsuz etkileyecek sonuçlara imza atıyor...