Güzel gelişmeler ve bir istisna

Cumhurbaşkanı, YÖK Başkanı Kemal Gürüz'ün listesini geri çevirdi.

Rekabet Kurulu, "Kartel'e" ceza yağdırdı. Bu süratle, basındaki kartelleşme de resmi olarak tescillendi.

Mesut Yılmaz, itibarı, artık, ülkenin, istikrarlı demokratik kurumlara kavuşmasında arıyor; düşünceyi yasaklayan sınırlamaların kalkmasını savunuyor.

Evet Türkiye'de, bir şeyler değişiyor. Değişimi gölgeleyen bazı teşebbüsler ortaya çıksa dahi, demokrat zihniyet, "jakobenleri" adım adım geriletiyor.

YÖK-Çankaya ilişkisi

Kemal Gürüz köşeye sıkıştı. Artık ektiğini biçme zamanı geldi. Kamuoyundaki desteğini kaybettiği için, Cumhurbaşkanı Necdet Sezer'in listeyi iadesi, akademik çevrelerin önemli bir bölümünün tasvibini aldı.

Bu arada TBMM YÖK Komisyonu'nun, olumlu gelişmelere zemin hazırladığını unutmamalıyız. DSP haricinde diğer partilerin müspet oy kullandığı YÖK raporu, bir çok suistimali ortaya koyuyor, başta İstanbul Üniversitesi ve rektör Kemal Alemdaroğlu olmak üzere, bazı üniversiteler ve yöneticiler hakkında suç duyurusunda bulunuyor.

Komisyon üyeleri, sadece raporu yazmakla yetinmediler, DSP'nin katılmadığı bir heyet oluşturarak, Cumhurbaşkanı'nı ziyaret ettiler ve YÖK hakkında Necdet Sezer'e bilgi verdiler.

Komisyon üyeleri ile yakın temasın, Gürüz'ün listesinin Çankaya'dan dönmesinde kısmen müessir olduğunu düşünmek mümkün.

Hakkın suistimali

Hukuken, YÖK'ün, kendisine sunulan 6 isimden 3'ünü seçme hakkı elbette var. Nitekim Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde liste dışı bırakılan bir rektör adayının açtığı davada, Danıştay sıralama yetkisinin YÖK'ün yasal hakkı olduğunu belirtti. Ama, Kurul, bir oy alanı, 400 oy alana tercih ettiğinde, üniversite bünyesinde yapılan seçimi tamamen geçersiz hale getiriyor, bir hakkı suistimal etmiş oluyor.

Kaldı ki, 1992'de kanun değiştirilirken güdülen amaç, rektör seçiminde YÖK'ü tamamen devreden çıkarmak ve üniversitelerin kendi yöneticilerini seçmelerine imkân vermekti. Bir ara formül olarak, YÖK'ün yetkisi sınırlanmakla birlikte, devam ettirildi ve üniversitelerin seçtiği 6 adaydan üçünü, 22 kişilik bu kurulun Çankaya'ya teklif etmesi görüşü benimsendi.

Kanun değişikliğinin asıl hedefi, üniversiteleri daha etkili kılmaktı; ama YÖK'ün lâyüsel davranışı sebebiyle, üniversitelerin yaptığı seçimin hiçbir anlamı kalmadı. Çünkü sadece kendine oy veren profesörler dahi rektör adayı sıfatıyla Cumhurbaşkanı'na sunuldu. Bu durumda, nihai noktada bulunan Cumhurbaşkanı'nın elinden tercih hakkı alınmış oluyor.

YÖK'ün sıralama yapma yetkisi varsa, Cumhurbaşkanı'nın da bunu red etme yetkisi mevcut. Üstelik, Cumhurbaşkanı'nın kararlarına karşı yargıya gidilemiyor.

Rekabet Kurulu

Bir başka olumlu gelişme:

Rekabet Kurulu, Sabah, Milliyet ve Hürriyet gazetelerine ve bu kuruluşların ortağı olduğu dağıtım şirketlerine 2 trilyon 300 milyar lira ceza kesti. Bu cezanın, paradan çok daha önemli bir boyutu bulunuyor.

Yıllardır bizim parmak bastığımız bir gerçek, böylece resmen tescillenmiş oldu. Rekabet Kurulu'na göre, BBD, Yaysat ve Biryay, birlikte hâkim durumlarını kötüye kullanarak, rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırıyor, gazete ve dergi dağıtımı piyasasındaki rekabet şartlarını bozuyor.

Hürriyet ve Sabah'ın oluşturduğu Biryay dağıtım karteli Akşam'ı dağıtmamakta direnince, Refahyol Hükûmeti bir kanun çıkarmış ve şirketleri, kendilerine getirilen yayınları okurlara ulaştırmakla mükellef kılmıştı. Kanunun ikinci maddesi, söz konusu şirketlerin, bir başka dağıtım şirketi tarafından ulaştırılan yayınların uç bayilerce satışını da yasaklayamayacağı hükmünü ihtiva ediyordu. Sözgelimi, Star'ın farklı bir dağıtım şirketi mevcut. Bu şirket gazeteyi bakkala ulaştırıyor, ama Biryay o bakkalın Star'ı satmasına izin vermiyor.

İşte Rekabet Kurulu, sözleşmeden, bu anlamda sakıncalı, iki maddeyi de çıkarmış:

1) Bayi, (çoğunlukla bakkal) sözleşme süresince, adresi çevresinde, bir başka kişi veya kuruluşa satış için yayın veremez.

2) Bayi, şirketin izni olmadıkça başka bir dağıtım kuruluşunun veya yayınevinin yayınlarını teşhir edip satamaz.

Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni Ertuğrul Özkök halâ, Refahyol'un rekabeti sağlamak için çıkardığı o kanuna "İntikam yasası" diyor. Oysa, aklın yolu birdir. İşte, Rekabet Kurulu da, aynı noktaya parmak bastı; sözleşmedeki sınırlayıcı hükümleri metinden çıkardı.

Basın Konseyi

Basın camiasından haberlere devam edeceğim.

Malûm, Oktay Ekşi'nin başkanlığını yürüttüğü bir Basın Konseyi var. Bu Konsey'in en önemli işlevi, cevap hakkı konusunda arabuluculuk yapmak.

Emin Çölaşan, sütununda düşüncelerimi değiştirdiğimi, eskiden başörtüsüne karşıyken, şimdi savunduğumu, birdenbire özgürlükçü kesildiğimi filân yazdı.

Önce, Aydın Doğan Ahlâk Konseyi nezdinde girişimde bulundum ve bu yalanların düzeltilmesi için cevap hakkımı kullanmak istedim. Nafile!

Sonra, Çölaşan'ın "Ben cevap hakkına saygılıyım" cümlesine dayanarak, açıklamayı kendisine gönderdim. Çölaşan da, açıklamayı, yayınlamadı.

Bunun üzerine, bir zamanlar, Üst Kurul üyeliğini yaptığım Basın Konseyi'ne müracaat ettim. Oktay Ekşi ile bir kaç defa konuştum ve tekzibimi onlara gönderdim. Konsey, ya cevabımı Emin Çölaşan'ın sütununda yayınlatacak, ya da Çölaşan'a "kınama" cezası verecekti.

İnanmazsınız ama, iki gün önce Basın Konseyi'nden bir özür yazısı aldım: "Konsey sekretaryasının bir hatası veya ihmali olarak, iki aylık süre içinde müracaatınız görüşülememiştir. Özür dileriz. İki aylık süre geçtiği için de görüşme ve karar alma imkânı kalmamıştır."

Demek Oktay Ekşi'ye, Hürriyet'te çalışmasına rağmen, fazlaca güvenmişim. Bağımsız hareket edebileceğini düşünürken, aldanmışım.

İki üç kere kendisini arayıp, sorup soruşturmasam, Ekşi'nin bilgisi haricinde bu işlerin cereyan ettiğine inanacağım.

YÖK listesini iade eden Cumhurbaşkanı için "kalıbının adamı" diyebiliriz.

Kartel'i tescilleyen Rekabet Kurulu üyeleri de öyle.

Ya Oktay Ekşi!