'Opera, müziği taklid sanatı düzeyine indirger'

Şiir ile müziğin arasında gerekli diyebileceğimiz bir ilişki yoktur' der filozof Friedrich Nietzsche. Ona göre ses ve imgenin iki ayrı dünyası burada yanyana konmuştur ama birbirlerinden çok uzaktırlar, ancak dıştan bir bağ ile bağlı olabilirler. Şiir ancak bir simge sunar Nietzsche'ye göre ve bu simge Mısır hiyerogliflerindeki kahramanlık simgesi karşısında gerçek kahramanın kendisi gibidir.

Nietzsche'nin müzik üzerindeki ilk fikirleri, evrenin metafizik-estetik bir anlayışına dayanmaktadır. Müzik sanatının temeli ve bu sanatın öbür sanatlara göre üstünlüğü üzerine düşünceleri, bir bölümüyle Schopenhauer'in bir kuramına dayanmaktadır. Schopenhauer, müzik ile plastik ya da sözel sanatlar arasında metafizik olarak "Görünüş" ile "Kendinde-Varlık" karşıtlığına uygun düşen bir karşıtlık kurmuştur. Bütün diğer sanatlar tabiatı taklid eder. Plastik sanatlar tabiattaki biçimleri, sözel sanatlar ahlâkî değerleri. Sadece müzik bir taklid sanatı değildir Schopenhauer'e göre. Tabiatta bir melodi yoktur. Anlattığı şey, fenomenal alanın ötesinde bir gerçekliktedir denebilir.

Nietzsche, şiirle şarkı arasındaki gerçek ilişkiyi sadece gerek ve neden ilişkisi olarak tanımlar. Şiir metni bestecide bir duygu uyandırarak onun kafasında ona uygun bir müzik doğurmuyor. Metin, bestecide esinin doğmasına ve beslenmesine neden olmaktadır. Müzik esini daha önceden vardır, bestecinin ruhunun anlatımı olarak vardır, bu esin uygun sözleri sarıp sarmalar.

Müziğin şiirle, mimikle doğru birleşiminin şartlarını ortaya koyan Nietzsche'nin opera hakkındaki düşünceleri de ilginçtir. Opera, müziği bir taklid sanatı düzeyine indirmektir ona göre. "Müziği bir imgeler ve kavramlar sıralanışının hizmetine koşmak, bunlara güç ve açıklık vermek üzere kullanmak, bu garip istek, 'opera' kavramında da sürmekte ve bende, salt kollarını sallayarak uçmak isteyen gülünç bir kimseyi çağrıştırmaktadır. Bu kimsenin yapmak istediği de, böyle düşünülmüş bir operanınki de hiçbir zaman gerçekleşemez. Bu anlayıştaki opera, müziğin yanlış biçimde kullanılışını değil, düpedüz imkânsızı istemektedir. Müzik ne denli sarsılır, bastırılır, çarpıtılırsa çarpıtılsın hiçbir zaman bir aracı durumuna düşürülemez" diyor Nietzsche.

Eğer müzik akla ve duygunun üst katlarına seslenmemiş olsaydı ona sanat diyemezdik, onu basit gösteri danslarının estetik katlarına alırdık Nietzsche'ye göre. Bütün sanatlar içinde, yapısı gereği, insan duygularını en çok avucu içine alan, fiziksel olarak insanı büyüleme gücü en yüksek sanattır müzik onun için.