Bekleyelim ve görelim

- "Bizimki devletin resmî otoritesinde oluşturulmuş bir kurul tarafından organize edilen, bilim adamlarından destek alınarak hazırlanan ilk tefsir olacaktır." (Sabah, 20 Temmuz 2000)

Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz'ın bu ifadesinin ilk üç sözcüğü oldukça dikkat çekici: devlet... resmî.... otorite...

Bu üç sözcükten oluşan terkibin çağrışımları tek kelimeyle "ürkütücü"; öyle ki tefsir kelimesiyle yanyana gelemeyecek denli ürkütücü...

Acaba burada, kendilerinden destek alınacak "bilim adamları"yla kimler kastediliyor? Herhalde YÖK'ün resmî otoritesi altında yönetilen üniversitelerde görev yapan devlet memurları.... Demek oluyor ki Cumhuriyet tarihinde ilk kez, "devletin resmî otoritesinde oluşturulmuş bir kurul tarafından organize edilen ve bilim adamı niteliğindeki devlet memurlarınca hazırlanan" bir tefsir kitabıyla karşı karşıyayız.

"Tefsir" kelimesinin anlamını hatırlayalım: yorum! O halde bu Kur'an yorumunun arkasındaki güç "devletin resmî otoritesi" ise, başka bir deyişle Başkan bizleri devletin resmî yorumuyla karşı karşıya getiriyor ve şimdiden hizaya sokmaya çalışıyorsa, kendisinin "Dini siyasete alet etmeyin!" şeklindeki demecine ne anlam vereceğiz?

Devletin resmî otoritesi altında yapılan yorumların hâsılası olan "Kur'an tasavvuru"nun ilmî bir kıymet taşıyabileceğinden söz edilebilir mi? Okurlar bir yana, bizzat hazırlayanlar dahî, kendi ellerinden çıkacak böylesi muvazaalı yorumlara içtenlikle itimad edebilirler mi?

"İslâm iman, ibadet, bilgi ve ahlaktan ibarettir" sözü başkasına değil, bizzât Başkan'a ait! (Sabah, 23 Temmuz 2000)

Kur'an'ın ahkâmını, muâmelâta dâir hükümlerini görmezlikten gelen bu bakışaçısının tedirginliklerini anlamıyor değilim. Fakat siyaset başka birşey, ilim başka birşey! Kur'an'ın hükümlerinin siyaseten rafa kaldırılmasından söz etmiyorum; bilâkis Kur'an'ın bu yönünün ilmen dahî rafa kaldırılmak istenmesine dikkat çekiyorum. Kur'an yorumlarının "devletin resmî otoritesi" altında belirlenmesi halinde, Kayzer'in hakkı Kayzer'e verilmek istenirken Tanrı'nın hakkının da yine Kayser'e verilmesinin kaçınılmaz olacağını söylemeye çalışıyorum.

Unutulmamalı ki siyasî merkezin taleplerine bu kadar süratle ve cömertçe cevap verilmekle saygınlık kazanılmış olmaz. Aferin almanın yolları bu değildir, olmamalıdır. Çünkü siyasî merkez, ihtiyaç duyduğu manipülasyonlar için kişilerden yararlanabilir, bir süre için onları parlatıp cilalayıp kullanabilir; hatta "sivil toplum" adı altında örgütlediği birtakım kurumları devreye sokup kamuoyunu yönlendirebilir... Gözden düşenler, (iki taraflı olarak) kendilerine sürekli ihtiyaç duyulması lâzım gelmeyen aracılardan başkası olmayacağından, bu durumlarda üst düzeyde bir yıpranmadan da söz edilemez.

28 Şubatın parlak sözcülerini hatırlayınız; şimdi ne yapıyorlar? Tıpkı buruşturulmuş kağıt gibi kenara atılmalarını içlerine sindiremeyip "rüçhaniyet hakkı" istiyorlar. (Fakat dinleyen kim; bu ülkede mikrofonu uzattıktan sonra emrolunduklarını terennüm edecek adam bulmak çok mu zor!?!)

Gündelik siyasetin -isterseniz buna yüksek siyasetin deyin- ihtiyaçları ve talepleri bitmez; her zaman bunların sınırı da olmaz. Ancak yıpranmaması, saygınlığına halel gelmemesi gereken değerlerin/kurumların bu husûsiyetlerini muhafaza etmek, devamlılıklarını sağlamak ve aslî kurumlarını gündelik ihtiyaçlar adına gözden çıkarmamak siyasî merkezin basiretiyle alâkalı bir meseledir. Nitekim yakın tarihe dikkatle bakıldığında -sanılanın aksine- bu hassas dengenin mümkün mertebe korunduğunu ve siyasî merkezin "hayır" demesini bilen devlet adamlarını ezmek yerine geçici politikalar için geçici araçlar kullandığını görmek hiç de zor olmayacaktır.

Bu tesbitim doğruysa, karşımızda iki ihtimal var demektir: ya siyasî merkez Başkanlık hakkındaki geleneksel tassavvurunu kökten değiştirmeye karar vermiş ya da Başkan'ın görevden alınma zamanı gelmiş olmalı.

Bu ülkede tasavvurları değiştirmenin zor ve fakat başkanları değiştirmenin çok kolay olduğunu bildiğimden sezgilerimin beni yanılttığını söyleyemem.