Irak'a uygulanan gıda karşılığı petrol rejiminin liberalleştirilmesi amacıyla hazırlanan karar tasarısı üzerindeki müzakereler kapalı kapılar ardında sürerken, Türkiye'nin bu konudaki talep ve beklentileri de belirginlik kazanmaya başladı. Bunların başında, yaptırımlar rejiminde yapılacak değişikliklerin Türkiye'ye ekonomik açıdan ek yük getirmemesi geliyor.

Irak'a yapılacak ihracaatta yasaklı mallara "izleme mekanizması" çerçevesinde uygulanacak incelemenin de Türk-Irak sınırında değil, malın yola çıktığı "menşe ülkede" yapılması Türkiye tarafından talep edildi. Türkiye konsey ülkelerine, tankerler aracılığıyla yapılan küçük çaplı petrol taşımacılığının "kaçakçılık" kapsamına değil "sınır ticareti" kapsamına girdiğini anlatmaya çalışıyor. BM ise, bu ticareti de kayıt altına alma çabası içinde. Karar tasarısının Türkiye açısından getireceği avantajlar şöyle:

Irak'ın Türkiye'ye satacağı petrolün bedeli bir Türk bankasında BM adına açılacak emanet hesabında toplanacak.

Türkiye'nin Irak'tan satın alacağı petrolün fiyatı Ankara ile Bağdat arasında yapılacak pazarlıkla saptanacak. Ancak tasarıda öngörülen günlük 150.000 varillik satış miktarına Türkiye'nin Kerkük-Yumurtalık boru hattından kendi ihtiyacı için çektiği petrolün dahil edilip edilmeyeceği açıklık kazanmadı. A

nkara'nın talepleri

Tasarı, Irak'la yapılacak olan ticareti genel anlamda "liberalleştirdiği" gerekçesiyle Türkiye tarafından destekleniyor. Türkiye'nin, Güvenlik Konseyi kararlarını her zaman uyguladığına dikkat çeken diplomatik kaynaklar, Ankara'nın, Bağdat hükümetine de sürekli olarak aynı doğrultuda telkin yaptığını belirttiler. Türkiye, Irak'la ilgili karar tasarısının yaptırım gücünün artması açısından Güvenlik Konseyi'nin tüm üyeleri tarafından desteklenmesini tercih ediyor.

Diplomatlar, "Türkiye'nin, gerek ABD gerekse Irak tarafından önemsendiğini ve her iki tarafın da, uygulamanın, Türkiye'nin katkısı olmadan başarılı olamayacağının bilincinde olduklarını" vurguladılar. Bu arada Ankara, karar tasarısında, Türkiye'den ayrı bir paragraf halinde söz edilmesine, diğer bir deyişle "tecrit edilmesine" karşı çıktı. Türkiye'nin diğer talepleri de şöyle:

Uygulamaya konacak olan yeni rejim, ekonomik açıdan Türkiye'ye ek yük getirmemelidir.

Uygulamanın başarısının Irak'ın işbirliğine bağlı olduğu gözden uzak tutulmamalıdır.

Müzakerelerin her aşamasında Türkiye'ye bilgi verilmeli ve görüş alış-verişinde bulunulmalıdır.

Veto olasılığı zayıf

İngiltere'nin hazırlayarak Konsey üyelerine sunduğu karar tasarısının en geç 3 Haziran gece yarısına kadar kabul edilmesi gerekiyor. Ancak tasarıyı destekleyen ABD ve İngiltere, Konsey dönem başkanlığı 1 Haziran'da el değiştirmeden önce tasarıyı geçirmeye çalışıyorlar. Konsey dönem başkanlığını Haziran ayında Bangladeş devralacak. Bu arada, diplomatik kaynaklar, oylama sırasında tasarının veto edilmesi olasılığını "çok zayıf" olarak nitelendirdiler. Aynı kaynaklar, Rusya ve Çin'in çekimser kalabileceğine ancak tasarının büyük ihtimalle geçeceğine dikkat çektiler.