Kamuoyunu aylarca meşgul eden ve yaklaşık 7 kez ertelendikten sonra Başbakan Bülent Ecevit tarafından iptal edildiği açıklanan Akkuyu Nükleer Santral İhalesi ile ilgili gizli kalan gerçekler ortaya çıktı. İhale neden defalarca ertelendi? Proje çerçevesinde "Danışman ve Nükleer Santral Projesi Koordinatörü" olarak görev yapan Prof. Dr. Ahmet Yüksel Özemre ihaleye teklif veren hangi firmanın teklifinin yetersiz ve yersiz olduğunu düşünerek teklife itiraz etti? Söz konusu firmanın teklifini kabul ettirmek isteyen bürokratlar kimler? Son olarak ihalenin sonucunun TEAŞ yetkilileri tarafından açıklanacağı gün neler oldu? İhale sürecinin perde arkasında neler yaşandı? "Gizli" ibaresi ile yazılan yazıların içeriğinde neler var? Bugüne kadar hakkında cevaplanamayan bir çok soru bulunan Akkuyu ihalesinin iptalinin özellikle Alman-Fransız ortaklığı olan NPI şirketinin verdiği tekliften kaynaklandığı belirlendi.

Şartname değiştirildi

Dönemin TEAŞ Genel Müdürü Afif Demirkıran'ın Alman firmalarının lehine ihale şartnamesinde değişiklikler yaptığı belirlenirken, yapılan değişikliklerin özellikle Amerikan, Japon ve Fransız firmalarının aleyhine olduğu saptandı. Şartnamede yapılan reaktör ünite gücünün 14000+%5 MW'e çıkarılması değişikliğinin kâğıt üzerinde 1450 MW'lik bir projesi bulunan Alman-Fransız ortaklığı NPI firmasını ve Alman KWU firmasının kimseye satamadığı ve yanlızca iki örneği bulunan Konvoi adıyla bilinen projesini kabul ettirmek için yapıldığı tespit edildi. Söz konusu değişiklik nedeniyle nükleer santralin yatırımının kredi faiziyle birlikte 10 milyar dolar tutacağı belirlenirken, Enerji Bakanlığı'nın ve hükümetin bu konuda yeterince bilgilendirilmediği ortaya çıktı.

Koordinatörlerin raporu olumsuz

Bu arada Akkuyu Nükleer Santral ihalesinin iptal edilmesine neden olan raporların Nükleer Santral Proje Koordinatörleri tarafından hazırlandığı tespit edildi. Konuyla ilgili bütün yetkilileri yazdıkları raporlarla uyaran koordinatörlerin, raporlarında ihaleye teklif veren Westinghouse ve AECL firmalarının tekliflerinin uygunluğuna rağmen, NPI firmasının teklifinin 1991 yılında Finlandaya'ye teklif edildiği ancak itibar görmediği, fiziki olarak değil ancak tasarım olarak mevcud olduğu ve kendi ülkesinde dahi lisans alamadığı dikkate alınarak şartnameye uymadığına yer verdikleri saptandı.

Öte yandan koordinatörlerin hazırladıkları raporda, dönemin TEAŞ üst yönetiminin NPI firmasına ayrıcalık tanıdığı şu sözlerler anlatıldı: "İhale şartnamesinin olmazsa olmaz şartı olan ve tatmin edilmediği taktirde ihaleden ihracı gerektiren yüzde 100 teyidli kredi paketi şartına aykırı olarak NPI'ın kredi paketinin ancak yüzde 10'unun teyidinin bulunduğunu öğrendik. TEAŞ'ın Satınalma ve İhale Komisyonu'nun 15.10.1997 ve 27/4100 sayılı zaptında NPI'ın Credit Agricole Indosuez bankasından getirdiği 60 milyon dolar tuturındaki kontrgarantisine istinaden muteber bir Türk bankasınca verilmiş teminat mektubunun bulunmadığının zapta geçirilmiş ama İhale Şartnamesi'nin 14. maddesine aykırı olarak bu firmaya müsamaha gösterilerek eksikliğinin 15 gün içinde tamamlaması için mühlet verilmiş olduğunu saptadık."

Kim bu isimler

Akkuyu Nükleer Santral ihalesi sürecinde özellikle Alman firmaları lehine çalışan ve Alman firmalarının tekliflerinin şartnameye uygun olmadığını yetkili makamlara rapor eden Nükleer Santral Proje Koordinatörleri'ni sert bir şekilde eleştiren isimler arasında TEAŞ eski Genel Müdürü Afif Demirkıran, Nükleer Santral Proje Müdürü Nevzat Şahin, ve TEAŞ yönetim kurulu üyeliği yapan ANAP'lı eski Devlet Bakanı Birsel Sönmez ve eski Proje Müdürü Baki Arıkan olduğu belirlendi.