Agah Özgüç, antika Kültürü ve koleksiyon dergisi Tombak'ın bu sayısında, getirdiği teknik yeniliklerle sinema tarihimize katkıda bulunan 'Mühürzadelerden Sinemacı Turgut Demirdağ'ın yaşam öyküsünü anlatıyor. Soyadlarını Atatürk'ün verdiği köklü bir aileden gelen Turgut Demirdağ'ın babası Abdurrahman Naci Demirdağ, Atatürk döneminde demiryolu ihalesini almış bir işadamı. Amcası Nuri Demirdağ ise ilk uçak fabrikası sahibi ve Milli Kalkınma Partisi'nin kurucuları arasında yer alıyor. 1939 yılında Amerika'ya ziraat mühendisi olması için gönderilen Turgut Demirdağ, orada sinemanın büyüsüne kapılır ve mühendislik tahsili yerine sinema eğitimi alır. California Üniversitesi'nin sinema bölümünde dört yıl eğitim gören Demirdağ, eğitimini sürdürürken biryandan da Amerikan sinemasının önemli film stüdyolarından Paramonut'la iletişim içerisine girer. Asistan olarak çalışan Demirdağ, 1945 yılında Türkiye'ye döner ve And Film şirketini kurar.

And ve Bir Dağ Masalı

Türk sinemasının ilk sayılı film şirketleri arasında yer alan bu şirket, Demirdağ'ın 1944 yılında ölen babasının isminin başharflerinden oluşmaktadır. Reşat Nuri Güntekin'in eserlerine duyduğu yakınlık onun romanlarını sinemaya uyarlamasına neden olur. Reşat Nuri Güntekin'in 'Bir Dağ Masalı' adlı eserini zamanında 75.000. TL harcayarak sinemaya uyarlayan Demirdağ'ın bu filmi, Türk sinemasının ilk en yüksek bütçeli filmi sayılmakta.

'Hülya', 'Kanlı Taşlar', 'Fato-Ya İstiklal Ya Ölüm', 'Ayrı Dünyalar', 'Üç Kızgın Cengaver' gibi filmlere imzasını atan Demirdağ, sinema tarihine teknik açılırdan yenilikler kazandıran yönetmenlerimiz arasında bulunuyor. Demirdağ'ın meslek hayatı boyunca yaptığı en önemli girişim ise, ilk uzun metrajlı çizgi sinema filmini çekme teşebbüsü. Onun hüsranla sonuçlanan bu girişimini Agah Özgüç, yazısında şöyle dile getiriyor: "Turgut Demirdağ'ın sanat yaşamındaki unutamayacağı 'en büyük acı' yapımcılığını üstlenip animatör Yüksel Ünsal ve ekibine hazırlattığı 'Evvel zaman İçinde' adlı çizgi filmin esrarengiz bir şekilde kaybolmasıydı. Nasreddin Hoca, Keloğlan ve Gülderen Sultan gibi halk masalı kahramanlarını içeren çizgi film, labratuvar işlemleri için Amerika'daki uluslararası üne sahip MGM stüdyolarına gönderilmişti. Ama film ortada yoktu."

Eğer Demirağ'ın bu çizgi film denemesi başarısız olmasaydı 'Evvel Zaman İçinde', ilk uzun metrajlı çizgi film denemesi olacaktı. Demirdağ'ın Türk Sineması'na bir katısı da Rüçhan Demirdağ'dan olma kızı Melike Demirağ'ı Türk sinemasına kazandırması. Bugün adı belki, bazılarınca unutulmuş olsa da Turgut Demirağ, yapımcı ve yönetmen olarak sinemamızın unutulmaz isimlerinden biri.